Anniversary namin ngayon. Fourth year. Akala ko romantic dinner, candlelight, music. Pero bakit parang may extra chair sa table?!

Ayun na nga.

“Anak! Dito ako uupo ha para matutukan ko kayo,” wika ni Mama Linda habang inaayos ang bag niyang mas malaki pa sa amin.

Nakangiti ako, pero sa loob ko Jusko lord, tuwinh anniversary na lang ba talaga namin kasama si Mama Linda? Di ba pwedeng kami munang dalawa sa anniversary namin ng Jowa ko?

Si Bryan, ang jowa ko, proud pa. “Babe, dito si Mama uupo ha para mdali niya maabot likod ko pag pinagpapawisan na ako.”

Seryoso ba talaga laging ganito? sa date namin?! Pati anniversary sinasamahan parin siya ng Mama niya?

Habang kumakain kami, panay ang abot ni Mama Linda ng bimpo sa likod ni Bryan. Tapos pinupulbuhan niya pa ng konti.

“Anak, pinapawisan ka na, baka ma-uubo ka ulit. Pupunasan ko dali.”

Hindi ko alam kung matatawa ako o maiinis.

Twenty-six na taong gulang ang jowa ko pero pinupunasan pa rin ng bimpo… like toddler na bagong paligo.

Tapos ayun na.

Kumakain na kami pinilit kong gustuhin ang sitwasyon.

“Wag mo kainin yung sinigang di bagay sa’yo ang ma asim.” Sabi ng mama niya dun sa inorder kong sinigang.

Gusto ko na talagang lumakad palabas.

Tapos inabot ko kay Bry… yung dessert na ginawa ko. Pero nagsalita na naman Mama ni Bry.

” Nako iha, wag na dessert masyadong matamis… baka masira ngipin ni Bry.”

“Eto na lang bry, carbonara nagluto ako ang favorite mo. Iha tikman mo rin.” Alok pa sa’kin.

Gusto ko na talaga mag walk out. Di ko alam kung anniversary pa ba naman ‘to o mother’s day.

Pero ang pinakamasaklap?

Pag nag-aaway kami ni Bryan, hindi ako ang kausap niya.

Nanay niya.

“Ma! ayaw niya sumagot sa chat ko!”
Bigla na lang may text ako galing kay Mama Linda..

“Kung ayaw mo sa anak ko, h’wag mo i-stress. Di ka deserving sa love niya.”

Ako yung mali? Ako pa? Ako pa talaga?!

Every time may argument kami, parang automatic na may two-on-one match. Wrestling na ako ang finisher.

Hanggang sa gabing ‘yon, habang pinupunasan ni Mama Linda ang likod ni Bryan ng bimpo na parang baby, napabuntong-hininga ako.

Napagod na ‘ko.

Hindi dahil kay Bryan lang… kundi dahil sa relasyon naming tatlo.

Tumayo ako.

“Bry, Ma… uuwi na ako. Kayo na lang po mag-date.”

Napatingin sila, nagulat.

“Babe? Anniversary natin!”

“Anak, bakit ganyan attitude ng girlfriend mo?”
Napangiti ako, pero malungkot.

“Kasi kahit anniversary namin, hindi ko maramdaman na kami… laging parang mother’s day… pagod na po ako sa ganito…”

Lumakad ako palabas. Hindi na ako lumingon.

At habang naririnig ko si Mama Linda nagbibingi-bingihan at nagsusumbong si Bryan… sa mama niya…

Na-realize ko…

Hindi pala ako naghahanap ng jowa.

Naghahanap ako ng partner.

Hindi ng batang pati sa anniversary isasama ang Nanay niya para may magpupunas ng bimpo sa likod niya

Isang linggo matapos ang aking paglisan sa anniversary dinner, tahimik ang telepono ko. Walang tawag mula kay Bryan. Walang mensahe. Pero may pitong missed call mula sa isang hindi kilalang numero at isang text: “Kailangan nating mag-usap. – Mama Linda”

Hinayaan ko. Hanggang sa isang gabi, biglang dumating si Bryan sa apartment ko—kasama si Mama Linda.

“Babe, pakiusap, makipag-usap ka,” naka-nguso si Bryan sa labas ng pinto habang nakatingin sa kanyang ina na para bang humihingi ng permiso.

“Bryan, nasa labas ako. Pumasok ka. Si Tita Linda, maaari po bang kayo na lang maghintay sa sasakyan? Kami muna.”

“Anak ko ‘yan, kasama ko ‘yan saan man siya pumunta,” sabi ni Mama Linda habang diretso ng pumapasok. Umupo sa aking sofa na para bang kanya ito.

Ito ang huling patak. “Hindi ito tungkol sa inyo ngayon, Tita. Ito ay sa amin ni Bryan. Kung hindi niyo po ako irerespeto sa sarili kong tahanan, aalis na lang po kayo.”

Nagulat si Mama Linda. Nagulat lalo si Bryan. Ngunit sa wakas, nakita ko ang isang kislap ng pag-iisip sa kanyang mga mata. “Ma… tama siya. Sandali lang po.”

Naiwan kami ni Bryan sa sala. Unang saglit ng tunay na pagkakataon sa apat na taon.

“Bakit mo ginawa ‘yon? Iniwan mo ako sa anniversary natin. Napahiya ako,” malungkot niyang sabi.

“Napahiya ka? Paano sa tingin mo ang pakiramdam ko tuwing may extra person sa ating mga espesyal na sandali? Bryan, dalawampu’t anim ka na. Bakit kailangan ng nanay mo na punasan ang iyong likod? Bakit hindi mo kaya magdala ng sarili mong bimpo? O kaya, huwag magsuot ng wool kapag mainit?”

Natahimik siya. “Ganoon lang siya ka-caring…”

“Ito ba ay caring, o control? Natatandaan mo ba noong Valentines, gusto nating mag-beach? Sumama siya, at pinagbawalan ka niyang lumangoy dahil baka ‘magka-sipon’? Lagi kang nakakulong sa bubble wrap ng nanay mo. Paano tayo magkakaroon ng kinabukasan kung hindi ka makahinga nang mag-isa?”

Tumayo siya, naglalakad-lakad. “Mahal ko ang nanay ko. At mahal din kita. Bakit kailangang pumili?”

“Hindi ito pagpili. Ito ay tungkol sa paglaki. Kapag nagpakasal tayo, saan siya matutulog? Sa gitna natin? Kapag magkakaroon tayo ng anak, siya ba ang magpapasya sa pangalan? Sa pagpapalaki?”

Biglang bumukas ang pinto. Narinig pala kami ni Mama Linda. Mapulang-mapula ang mukha.

“Anak, lumayas ka na diyan! Ang sama ng ugali ng babaeng ‘yan! Sinisira niya ang pamilya natin! Ako ang nagluwal sa ‘yo, nagpalaki sa ‘yo! Siya, ano ang ambag niya? Mga drama at papansin lang!”

At doon ko nakita. Sa mata ni Bryan. Ang pag-urong. Ang takot. Ang pagsuko.

“Ma… tama na po. Uuwi na tayo.”

Tiningnan niya ako, at sa kanyang mga mata ay wala na ang lalaking minahal ko. “Siguro… tama si Mama. Hindi mo kami naiintindihan.”

Lumakad sila palabas. Ang huling bagay na narinig ko ay ang bungadang, “Anak, luto ko ang favorite mong menudo mamaya.”

Naiwan akong mag-isa. Walang luha. Puro panghihinayang.

Isang buwan ang lumipas. Nag-focus ako sa sarili—sa trabaho, sa mga kaibigan, sa mga bagay na nais ko pero hindi nagawa dahil palaging “ayaw ni Mama Linda.”

Isang araw, nag-text si Bryan: “Nami-miss kita. Nagbago na ako. Kaya ko nang mag-isa.” Kasama ang litrato niya sa gym—nag-eehersisyo mag-isa.

Pumayag akong magkita sa isang coffee shop. Wala si Mama Linda. Nakaupo siya nang tuwid, hindi nakatingin sa telepono.

“Hindi na ako nakatira sa amin,” sabi niya. “Kumuha ako ng sariling apartment. Unang beses kong maglaba, nagbayad ng bills… nahirapan ako. Pero nagawa ko.”

Nakaramdam ako ng awa, pero patuloy ang ingat.

“Bakit ngayon? Bakit ngayon ka lang nagbago?”

“Kasi iniwan mo ako.” Tumikhim siya. “At dahil noong isang araw, habang pinupunasan niya ang likod ko, bigla kong natanong sa sarili… paano kung mawala si Mama? Sino ako? Isang lalaking hindi marunong magpunas ng sariling likod? Ayoko nang maging ganon.”

May pag-asa. Pero may bagong tanong.

“Nakapagpa-therapy ka na ba?”

“Oo. Sinabi ng therapist na… hindi malusog ang attachment namin. Tinutulungan niya akong mag-set ng boundaries.”

Ito na. Ang hinintay ko sa loob ng apat na taon. Ngunit bakit parang mali?

“Bryan, gusto ko para sa iyo ang lahat ng ito. Pero… huli na.”

“Ano? Nagbago na ako! Ginagawa ko na ang lahat ng sinabi mo!”

“Oo. Pero hindi mo ginawa para sa atin. Ginawa mo ito nang wala ako. At habang ikaw ay nagiging lalaki na kailangan mo maging… ako ay naging mas malakas. Nakita ko na kaya kong mabuhay nang mag-isa. At ang love na hinahanap ko… hindi na ‘yung may kondisyon na kailangan ko munang ituwid ang isang mama’s boy.”

Tumayo siya, halos maiyak. “Mahal pa rin kita.”

“Alam ko. At minsan, minahal din kita nang husto. Pero minsan, ang pagmamahal ay hindi sapat. Kailangan mo ng partner, hindi ng proyekto.”

Lumabas ako ng coffee shop. Sa malayo, nakita ko ang isang pamilyar na kotse. Nandoon si Mama Linda, nagmamasid mula sa malayo. Nakipagmatigasan ang tingin namin. Tumingin ako, at sa wakas, hindi ako ang unang umurong.

Naglakad ako papalayo. Hindi na ako ang babaeng naghihintay sa kanang upuan tuwing anniversary, kasama ang nanay ng boyfriend niya. Ako na ang babaeng nag-iisa, ngunit buo. Natutunan kong ang pinakamahalagang relasyon ay ang meron ka sa sarili mo.

At kung darating ang tamang lalaki, hindi siya magtatanong kung puwedeng isama ang nanay niya sa anniversary. Sasabihin niya, “Ikaw lang. Palagi.