Hindi ako agad sumagot.

Hinayaan kong mag-ring ang telepono hanggang sa tumigil.

Maya-maya, muli itong umilaw.

Gabriel Rivera.

Pinagmasdan ko ang pangalan niya sa screen, ang pamilyar na apelyidong ilang taon kong dinala nang tahimik, halos hindi ko man lang ginamit sa opisina upang maiwasan ang mga bulong.

Sa kabilang dulo ng lungsod, alam kong hindi na iyon simpleng tawag ng isang asawa.

Tawag iyon ng isang chairman na unti-unting nauunawaan ang laki ng pagkakamali ng kanyang kumpanya.

Huminga ako nang malalim.

Saka ko sinagot.

— “Hello.”

Sa kabilang linya, ilang segundo ng katahimikan.

Narinig ko ang mabigat niyang paghinga.

— “Mariana.”

Hindi na “nasaan ang report.”

Hindi na “bakit wala pa.”

Isa lang ang pangalan ko.

— “Oo.”

— “Kailangan kitang makita.”

Ang tono niya ay hindi galit.

Hindi rin iyon pakiusap.

Isang bagay sa pagitan—isang lalaking sanay na kontrolado ang lahat, ngunit ngayon ay may bagay na lumilihis sa kamay niya.

Tumingin ako sa bintana, sa malamig na liwanag ng hapon.

— “Para saan?”

Sandaling tumahimik siya.

— “May problema sa system migration.”

Alam ko.

Ako ang nagdisenyo ng kalahati nito.

Hindi ko iyon ipinagkatiwala kaninuman, hindi dahil madamot ako, kundi dahil wala naman talagang may interes matuto. Para sa kanila, isa lang akong masipag na accountant na laging nasa likod ng monitor.

— “Pwede namang ayusin ng IT team,” sagot ko.

Sa kabilang linya, tila nagpipigil siya.

— “Hindi ganoon kadali. Ikaw lang ang may full access.”

Dahan-dahan akong ngumiti.

— “Wala na ako sa kumpanya, Gabriel.”

Tahimik ang linya.

Sa isip ko, malinaw ang eksenang nasa boardroom: si Adrian na may kumpiyansang ngiti kanina, ngayon ay malamang nanlalabo ang mukha; ang mga direktor na sanay mag-utos, ngayon ay nakatingin sa chairman.

— “Mariana,” mas mababa ang boses niya ngayon, “hindi ito usapang personal.”

Isang maikling tawa ang kumawala sa akin.

— “Talaga?”

Tatlong taon.

Tatlong taon akong nagtrabaho nang doble para hindi sabihing nakapasok lang ako dahil asawa ako ng chairman.

Tatlong taon kong tinanggap ang malamig na pagtingin ng pamilya niya, ang hindi pagbanggit sa akin sa mga pagtitipon ng negosyo, ang pagiging “asawa lang.”

Ngayon, hindi personal?

— “Kailangan ka ng kumpanya,” dagdag niya.

Hindi “kailangan kita.”

Kailangan ka ng kumpanya.

Iyon ang pagkakaiba.

Ibinaba ko ang telepono.

Hindi ako nagpaalam.

Sa boardroom, nang maputol ang linya, nagkaroon ng mabigat na katahimikan.

Sa loob ng Rivera Holdings, tuloy ang kaguluhan.

Lumalala ang discrepancy.

Ang isang supplier ay nagpadala na ng pormal na notice ng suspension.

Ang banko ay humihingi ng paliwanag sa delayed reconciliation.

Sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, may posibilidad na maantala ang quarterly report.

At sa gitna ng lahat, nakatayo si Gabriel.

— “Hanapin niyo ang backup credentials.”

— “Sir,” nanginginig ang boses ng IT head, “wala pong override. Siya lang ang primary key holder.”

Unti-unting lumingon ang lahat kay Adrian.

Hindi na siya kasing tapang ng kanina.

— “Isang accountant lang iyon,” pilit niyang sabi.
— “Hindi pwedeng nakaasa ang kalahati ng system sa iisang tao.”

Ngunit hawak ni Gabriel ang folder.

Ang bawat pahina ay may pirma ko.

May annotations sa gilid—mga detalye na ako lang ang may alam.

Sa sandaling iyon, malinaw sa kanya ang katotohanan.

Hindi ako “isang accountant lang.”

Ako ang arkitekto ng financial backbone nila.

Sa bahay, tahimik akong nagkakape nang muling tumunog ang telepono.

Ngayon, si Adrian.

Pinagmasdan ko ito nang ilang segundo bago ko sinagot.

— “Mariana.”

Iba ang tono niya.

Hindi na mayabang.

— “Pwede ba tayong mag-usap?”

— “Tungkol saan?”

— “May misunderstanding.”

Ngumiti ako.

— “Talaga? May pirma mo sa termination ko.”

Tahimik siya.

— “Restructuring iyon. Hindi personal.”

— “Hindi ko rin naman ginawang personal,” sagot ko.
— “Pinirmahan ko. Umuwi ako. Simple.”

Narinig ko ang paghinga niya.

— “Pwede kang bumalik.”

Isang mahabang katahimikan ang sagot ko.

Pagbalik.

Gaano kadaling sabihin ang salitang iyon, na parang walang nangyaring pagmamaliit, walang bulong, walang tatlong taon ng pag-iral sa gilid.

— “Hindi ako aplikante na naghihintay ng tawag,” sabi ko nang mahinahon.
— “Tinanggal niyo ako. Iyon ang desisyon niyo.”

— “Mag-uusap tayo sa board. Pwede ka naming i-reinstate.”

Ibinaba ko ang telepono.

Hindi ko kailangan marinig ang natitirang pangungusap.

Kinabukasan, may balita sa financial media.

“Rivera Holdings faces temporary reporting delay.”

Maliit na headline.

Ngunit sapat upang magdulot ng pag-aalinlangan sa merkado.

Bumaba ang stock ng tatlong porsyento sa loob ng dalawang oras.

Sa bahay, nanatili akong tahimik.

Nagpadala ako ng email.

Hindi sa HR.

Hindi sa finance.

Kundi sa legal department.

Subject: Intellectual Property Clarification.

Sa loob nito, malinaw kong ipinaliwanag na ang system migration framework ay binuo ko bago pa man ako maging regular employee, bilang independent consultant, at walang pormal na kontrata ng transfer of exclusive rights.

Maikli.

Propesyonal.

Malinaw.

Sa boardroom, nang basahin iyon ng legal head, nagkaroon ng panibagong katahimikan.

— “Sir,” maingat niyang sabi kay Gabriel, “may legal gray area po tayo rito.”

Unti-unting naupo si Gabriel.

Sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang chairman.

Mukha siyang lalaking nahaharap sa katotohanang hindi niya kailanman inusisa ang kakayahan ng babaeng nasa tabi niya gabi-gabi.

Sa gabing iyon, siya mismo ang pumunta sa bahay.

Hindi siya nagdala ng bodyguard.

Hindi siya nagdala ng driver.

Siya lang.

Pagbukas ko ng pinto, ilang segundo kaming nagkatitigan.

— “Pwede ba tayong mag-usap?”

Hindi ko siya pinapasok agad.

Pinagmasdan ko muna siya.

Pagod ang mga mata.

Hindi dahil sa trabaho.

Kundi dahil sa pag-unawa.

Sa wakas, umatras ako at pinapasok siya.

Umupo siya sa sofa.

Tiningnan niya ang maliit na halamang inilagay ko sa bintana.

— “Hindi ko alam,” mahina niyang sabi.

— “Ano ang hindi mo alam?” tanong ko.

— “Hindi ko alam na ganoon kalalim ang involvement mo sa system.”

Isang mapait na ngiti ang sumilay sa akin.

— “Hindi mo rin naman tinanong.”

Tahimik siya.

Sa loob ng mahabang sandali, wala kaming sinabi.

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

— “Bumalik ka.”

Diretso.

Walang paligoy.

— “Hindi bilang staff,” dagdag niya.
— “Bilang Chief Financial Systems Officer.”

Tahimik akong nakatingin sa kanya.

Isang alok.

Isang posisyon na hindi pa umiiral noon.

Isang pagtatangkang itama ang mali.

Ngunit higit pa roon, isang pagsubok.

— “At si Adrian?” tanong ko.

Hindi siya agad sumagot.

— “He will be reassigned.”

Nauunawaan ko ang ibig sabihin.

Sa pamilya nila, hindi basta-basta natatanggal ang dugo.

Ngunit maaari itong ilipat.

Tumingin ako sa paligid ng bahay.

Sa malawak na espasyong ilang taon kong tinitirhan na parang bisita.

— “Gabriel,” sabi ko nang dahan-dahan, “kung babalik ako, hindi bilang asawa mo.”

Tumaas ang tingin niya.

— “Kundi bilang partner.”

Hindi lamang sa bahay.

Kundi sa desisyon.

Sa impormasyon.

Sa paggalang.

Tahimik siyang nakatitig sa akin.

Sa unang pagkakataon, wala siyang agarang sagot.

Sa labas, tahimik ang subdivision.

Sa loob ng bahay, naroon ang bigat ng tatlong taon.

Muling tumunog ang telepono niya.

Board member.

Hindi niya sinagot.

Sa halip, tumingin siya sa akin at nagsalita nang mabagal.

— “Kung hindi ka babalik… babagsak ang kumpanya.”

Walang drama sa tono niya.

Katotohanan lamang.

Lumapit ako sa bintana.

Tinitigan ang mga ilaw ng lungsod sa malayo.

Tatlong taon akong nagtrabaho upang patunayan ang sarili ko sa loob ng kumpanyang hindi man lang alam ang tunay kong halaga.

Ngayon, alam na nila.

Ngunit ang tanong—

Huli na ba?

Sa likod ko, naroon si Gabriel.

Naghihintay.

Hindi bilang chairman.

Kundi bilang lalaking kailangang marinig ang sagot.

Dahan-dahan akong lumingon.

Sa aking mga mata, wala nang sakit.

Wala nang galit.

Tanging malinaw na desisyon.

Huminga ako nang malalim.

At bago ko ibuka ang aking mga labi upang magsalita—

Tumunog muli ang telepono.

Ngayon, mula sa bangko.

Isang emergency credit suspension notice.

Nagtagpo ang aming mga mata.

Sa sandaling iyon, pareho naming alam—

Hindi lamang ang kumpanya ang nasa bingit.

Kundi ang kasal namin.

At ang susunod kong salita—

Ang magpapasya kung alin ang ililigtas ko.

O kung hahayaan ko bang pareho silang matutong mabuhay nang wala ako.