Inilapag ko ang folder sa gitna ng mesa, dahan-dahan, na para bang isa itong bagay na babasagin kapag mali ang paghawak.

Tumigil ang abogado. Tumigil ang pag-scroll ni Mateo sa telepono. Kahit ang malamig na hangin mula sa aircon ay tila bumigat.

— Ano iyan? — tanong ni Don Arturo, mas mababa ang boses kaysa kanina.

Binuksan ko ang folder.

Sa loob ay hindi lamang mga papeles. Naroon ang mga taon ng puyat, ang mga gabing kumakain ako ng instant noodles para makatipid, ang mga umagang pumapasok ako sa klase na may eyebags pero may pangarap.

Naroon ang Articles of Incorporation ng kumpanya ko.

Naroon ang Shareholder Agreement.

Naroon ang pinakahuling valuation report.

At naroon ang isang liham mula sa multinational sa Singapore—opisyal, pirmado, may halaga.

Tinulak ko ang unang pahina palapit sa abogado.

— Pakibasa po nang malakas.

Sandaling nag-alangan si Atty. Salcedo, pero kinuha niya ang dokumento.

Habang binabasa niya ang unang talata, unti-unting nagbago ang ekspresyon sa mukha niya.

— Ang… kompanyang EduNova Digital Learning Systems… ay may kasalukuyang valuation na… — huminto siya sandali, tila sinusuri kung tama ang nakikita — katumbas ng mahigit limang daang milyong piso.

Tahimik.

Walang gumalaw.

Tumingin si Mateo sa akin, ngayon ay buo ang atensyon.

— Lia… ano ito?

Diretso ang tingin ko sa kanya.

— Ito ang kumpanyang itinayo ko. Pitong taon. Walang utang sa kahit kanino. At anim na buwan na ang nakalipas, binili ng isang multinational ang animnapung porsyento ng shares ko.

— Magkano? — bulong ni Doña Celestina.

— Sapat para hindi ako kailanman mangailangan ng pahintulot ninyo para magtrabaho.

Ramdam ko ang pag-igting ng hangin.

— Bakit hindi mo sinabi? — tanong ni Mateo, may halong pagkagulat at pagkapahiya.

— Hindi ninyo ako tinanong kung sino ako. Nagdesisyon na kayo bago pa ako magsalita.

Umangat ang baba ni Don Arturo.

— At ano ang gusto mong patunayan?

— Wala, — sagot ko. — Hindi ito tungkol sa pagyayabang. Ito ay tungkol sa respeto.

Inilapit ko ang prenup sa kanila.

— Kung gusto ninyo ng kontrata, gawin nating patas. Kung isusuko ko ang anumang karapatan sa ari-arian ninyo, isusulat din natin na wala kayong anumang karapatan sa aking kumpanya, sa aking shares, sa anumang kikitain ko ngayon at sa hinaharap.

— Hindi kailangan iyon, — mabilis na sagot ni Doña Celestina. — Hindi naman namin hinahabol ang pera mo.

— Pero hinahabol ninyo ang kontrol, — mahinahon kong sabi.

Tumayo si Mateo.

— Tama na ito, Lia. Hindi ganito ang dapat mangyari. Bakit mo ito ginagawang laban?

Tiningnan ko siya nang matagal.

— Dahil ginawa ninyo itong laban noong inilatag ninyo ang kontratang iyon na parang ako ay isang panganib sa pamilya ninyo.

Tahimik.

Mas mabigat kaysa dati.

Doon nagsalita si Don Arturo, mas malamig, mas maingat.

— Sabihin mo sa amin ang totoo. Ano ang plano mo?

Huminga ako nang malalim.

— Noong isang taon, lumapit sa akin ang isa sa mga subsidiary ninyo. Nais nilang gamitin ang platform namin para sa digital training ng mga empleyado nila sa probinsya.

Napatingin si Don Arturo sa abogado.

— Hindi natuloy iyon dahil sa licensing issue, — sabi ng abogado, tila may naaalala.

— Oo, — sagot ko. — Hindi natuloy dahil hindi ninyo tinanggap ang mga kondisyon namin.

Tumingin ako kay Don Arturo.

— Ngayon, ang lisensya para sa teknolohiyang iyon ay hawak ko pa rin.

Muli ang katahimikan.

— At? — tanong ni Mateo, bahagyang nanginginig ang boses.

— At kung sa Lunes ay hindi malinaw sa kontratang ito na kapantay ninyo ako… may ilang kasunduan na hindi na matutuloy.

Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagbanta. Sinabi ko lamang ang totoo.

Nakaupo si Doña Celestina, ngunit ramdam kong gusto niyang tumayo.

— Pinagbabantaan mo ba kami? — tanong niya.

— Hindi. Pinapaalala ko lang na hindi ninyo alam ang buong kwento.

Tumayo ang abogado.

— Iminumungkahi kong ipagpaliban muna ang pagpirma, — maingat niyang sabi. — May mga bagay tayong kailangang suriin.

Hindi sanay ang pamilya Villareal na pinapayoan nang ganoon.

— Hindi maaari, — sabi ni Don Arturo. — Nakatakda ang kasal sa loob ng tatlong araw.

Tumingin ako kay Mateo.

— Mateo, sagutin mo ako nang tapat. Kung wala akong kumpanya, kung wala akong perang ito, pipiliin mo ba ako laban sa kagustuhan ng pamilya mo?

Napalunok siya.

Hindi siya sumagot agad.

At sa katahimikang iyon, mas malinaw pa ang sagot kaysa sa anumang salita.

May kirot sa dibdib ko, pero hindi ako lumuha.

— Naiintindihan ko na, — marahan kong sabi.

Kinuha ko ang prenup at tinupi ito.

— Hindi ako papasok sa isang kasal na kailangan kong humingi ng pahintulot para maging ako.

— Lia, huwag mong gawin ito, — sabi ni Mateo, ngayon ay may halong takot.

— Ginawa ninyo ito noong pinili ninyong tratuhin ako bilang kahinaan sa halip na bilang kapantay.

Tumayo ako.

— Ang kasal ay hindi dapat maging kasunduan ng kapangyarihan. Dapat itong maging pagpili.

Lumapit si Doña Celestina.

— Isipin mo ang reputasyon mo. Ang pamilya mo. Ano ang sasabihin ng mga tao?

Napangiti ako nang bahagya.

— Mas mahalaga sa akin ang sasabihin ko sa sarili ko kapag nag-iisa na ako.

Inilagay ko sa mesa ang isang sobre.

— Narito ang opisyal na abiso. Sa Lunes, ililipat ko ang natitirang shares ko sa isang trust na ako ang tanging trustee. Hindi ito maaabot ng kahit sinong hindi ko pahihintulutan.

Tumingin si Don Arturo sa abogado.

— Maaari ba ito?

Tahimik ang abogado sandali.

— Kung maayos ang dokumento… oo.

Naramdaman kong gumalaw ang mundo.

Hindi dahil sa pera.

Kundi dahil sa wakas, hindi na ako nanginginig.

Tumingin ako kay Mateo sa huling pagkakataon bilang fiancé.

— Mahal kita. Pero hindi ko kayang mahalin ang isang lalaking hindi kayang ipaglaban ang dignidad ko.

Nangingilid ang luha sa mata niya.

— Maaari pa natin itong ayusin.

Umiling ako.

— Ang respeto ay hindi inaayos kapag nabasag. Ipinapakita ito bago pa man masira.

Tumalikod ako.

Sa likod ko, narinig ko ang magulong pag-uusap.

— Hindi ito maaaring mangyari.

— Paano ang kasal?

— Paano ang media?

Ngunit hindi ko na sila pinansin.

Paglabas ko sa opisina, mas maliwanag ang hallway.

Sa labas ng gusali, mainit ang hangin ng hapon sa Makati. Abala ang mga tao, walang kamalay-malay sa mundong gumuho sa isang silid sa itaas.

Tumunog ang telepono ko.

Si Rafael.

— Natuloy ba?

Huminga ako nang malalim.

— Oo. Ihanda mo na ang lahat.

— Sigurado ka?

Tumingala ako sa langit.

— Mas sigurado pa kaysa kailanman.

Pinatay ko ang tawag.

Habang naglalakad ako palayo, naramdaman kong may naiwang bahagi ng puso ko roon sa silid na iyon.

Pero may mas mahalagang bagay akong dala.

Ang sarili ko.

Tatlong araw bago ang kasal, akala nila pipirma ako para mawala ang lahat.

Hindi nila alam na sa sandaling iyon, pinirmahan ko ang pinakamahalagang desisyon sa buhay ko.

Ang piliin ang sarili ko.

At sa Lunes, kapag nagising ang mundo sa balitang hindi natuloy ang kasal ng Villareal heir…

May mas malaking kwento sa likod nito.

Isang kwento na hindi tungkol sa kayamanan.

Kundi tungkol sa isang babae na tumangging ibenta ang kanyang dignidad kapalit ng apelyido.

At sa sandaling nagsara ang pinto ng gusaling iyon sa likod ko, alam kong tapos na ang isang kabanata.

Pero nagsisimula pa lang ang totoong laban.

Dahil sa mundong pinamumunuan ng mga apelyido at tradisyon, ang pinakamapanganib na babae ay hindi ang pinakamayaman.

Kundi ang babaeng hindi na natatakot mawalan.