SINIRA NG MAGSASAKA ANG SARILI NIYANG TANIMAN NG PALAY GAMIT ANG TRAKTORA KAYA INAKALA NG MGA KAPITBAHAY NA NABALIW NA ITO SA HIRAP NG BUHAY, PINIGILAN SIYA NG KAPITAN PERO NATIGILAN ANG LAHAT NANG MAKITANG MAY LUMALABAS SA LUPA

Sa Barangay San Isidro, ang kulay ng paligid ay ginto. Malapit na ang anihan at ang lahat ng magsasaka ay masaya dahil maganda ang tubo ng palay ngayon. Isa sa may pinakamagandang taniman ay si Mang Kiko. Ang kanyang dalawang ektaryang lupain ay punong-puno ng malulusog na uhay ng palay na ilang araw na lang ay pwede nang gapasin. Ito ang inaasahan niyang pambayad sa utang at pang-tuition ng kanyang anak sa kolehiyo.

Ngunit isang hapon, nagulat ang buong baryo sa isang nakakabinging ingay.

VROOOOOM!

Umalingawngaw ang tunog ng makina ng traktora. Nagtakbuhan ang mga kapitbahay palabas ng kanilang mga kubo. Sa gitna ng bukid, nakita nila si Mang Kiko. Sakay ito ng kanyang hand tractor na may nakakabit na araro.

Ang nakakagimbal, hindi lupa ang binubungkal niya—kundi ang sarili niyang palay!

“Diyos ko! Anong ginagawa niya?!” sigaw ni Aling Marites, ang kapitbahay na halos mahimatay sa nakita.

Walang habas na inaararo ni Mang Kiko ang kanyang pananim. Ang mga gintong uhay na dapat sana ay aanihin na ay niluluray, pinuputol, at ibinabaon sa putik. Wasak na wasak ang kalahati ng kanyang bukirin. Ang traktora ay parang halimaw na kumakain sa pinaghirapan niya ng ilang buwan.

“Kiko! Itigil mo ’yan!” sigaw ni Kapitan Teban na tumatakbong lumusong sa pilapil. “Nababaliw ka na ba?! Sayang ang palay! Malapit na ang anihan!”

Inisip ng mga tao na baka nasiraan na ng bait si Mang Kiko dahil sa dami ng problema o utang. Baka nag-snap na ito. Gusto siyang batuhin ng ibang magsasaka dahil sa sobrang panghihinayang. Para sa kanila, ang pagsira sa bigas ay isang malaking kasalanan.

“Huwag kayong lumapit!” sigaw ni Mang Kiko, basag ang boses at puno ng luha ang mga mata. Pero hindi siya tumigil. Mas binilisan pa niya ang takbo ng traktora para tapusin ang natitirang ektarya.

“Pigilan niyo siya! Hulihin niyo!” utos ni Kapitan.

Akmang susugod ang mga tanod para hilahin si Mang Kiko pababa ng traktora nang biglang pinatay ni Kiko ang makina.

Tumalon siya sa putikan. Hingal na hingal. Ang mukha niya ay puno ng putik at luha.

“Tignan niyo…” garalgal na sabi ni Mang Kiko sabay turo sa lupang kakabungkal lang niya. “Tignan niyo bago kayo magalit.”

Lumapit si Kapitan at ang mga kapitbahay. Tumungo sila sa nasirang palayan.

Nanlaki ang kanilang mga mata.

Sa ilalim ng mga naapakan at naararong palay, may mga itim na bagay na gumagalaw. Libo-libo. Milyon-milyon.

Mga Balang (Locusts).

Hindi pa sila nakakalipad nang mataas dahil mga nymphs o “hoppers” pa lang ang mga ito, pero nagsisimula na silang lumabas mula sa lupa kung saan sila nag-itlog. Ang buong lupa ni Mang Kiko ay breeding ground pala ng peste.

Page: SAY – Story Around You | Original story.

“Kaninang umaga, nakita ko sila,” paliwanag ni Mang Kiko habang umiiyak. “Nagsisimula na silang kumain sa ugat. Kung hinayaan ko ang palay ko… sa loob ng dalawang araw, magiging ganap na silang balang. Lilipad sila. At kapag lumipad sila, hindi lang palay ko ang ubos. Pati ang palay niyo. Pati ang palay ng kabilang bayan. Uubusin nila ang pagkain ng buong probinsya.”

Natigilan si Kapitan Teban. Natahimik si Aling Marites.

Narealize nila ang ginawa ni Mang Kiko.

Sinakripisyo niya ang sarili niyang ani. Pinili niyang sirain at ibaon sa putik ang sarili niyang pera at pag-asa para patayin ang mga peste habang hindi pa ito nakakalipad. Kung nag-imbot siya at sinubukang anihin pa rin ito, kakalat ang salot sa kanilang lahat.

Ang pag-araro niya ang dumurog sa mga itlog at pumatay sa mga batang balang bago pa ito maging delikado sa iba.

“Kiko…” bulong ni Kapitan, naluluha sa hiya at awa. “Wala kang matitira…”

“Ayos lang, Kap,” sagot ni Mang Kiko, nakayuko. “Kaysa naman lahat tayo magutom. Bahala na kami ng pamilya ko. Maghahanap na lang ako ng ibang trabaho.”

Tumalikod si Mang Kiko, bagsak ang balikat, at naglakad pabalik sa kanyang kubo. Ang tingin sa kanya ng lahat ay hindi na baliw, kundi isang bayani.

Kinabukasan, nagising si Mang Kiko sa ingay ng mga tao sa labas ng bahay niya.

Pagdungaw niya, nakita niya ang halos lahat ng magsasaka sa Barangay San Isidro. May dala silang mga sako ng bigas, binhi, gulay, at sobreng may pera.

“Anong meron?” gulat na tanong ni Mang Kiko.

“Kiko,” sabi ni Kapitan Teban. “Dahil iniligtas mo ang ani namin, kami naman ang sasalo sa’yo.”

Nag-ambagan ang bawat pamilya. Binigyan nila si Mang Kiko ng sapat na bigas para sa isang taon. Ang iba ay nagbigay ng pera para sa tuition ng anak niya. At ang pinaka-nakakaantig, nangako ang lahat ng magsasaka na kapag umani sila, porsyento ng kita nila ay ibibigay kay Kiko bilang pasasalamat.

“HINDI KA NAMIN PABABAYAAN,” sabi ng isang kapitbahay. “DAHIL SA’YO, MAY AANIHIIN KAMI. KAYA ANG ANI NAMIN, ANI MO NA RIN.”

Napaluhod si Mang Kiko sa iyak. Ang nawala sa kanya ay palay lang, pero ang kapalit ay ang pagmamahal at respeto ng buong komunidad. Napatunayan sa araw na iyon na ang tunay na yaman ng isang magsasaka ay hindi lang ang ginto sa uhay, kundi ang ginto sa puso na handang magsakripisyo para sa ikabubuti ng nakararami.