Sa isang masikip na eskinita sa Barangay Maligaya, hari-harian si Aling Berta. Siya ang tipong kapitbahay na nagagalit kapag may nahulog na tuyong dahon sa tapat niya, at laging nakasimangot na parang pinagkaitan ng langit.

Ang paborito niyang awayin ay si Lola Ising, 80-anyos, na nakatira sa dulo ng looban. Ang tanging daanan ni Lola Ising palabas ay ang maliit na pathway sa gilid ng bahay ni Berta.

Isang araw, nagising na lang ang buong barangay sa ingay ng martilyo at pait.

Nagpapagawa si Berta ng pader.
Hinarangan niya ang pathway. Nagtayo siya ng hollow blocks na bakod, kaya ang dating dadaanan ng tao, ngayon ay sarado na.

Lumabas si Lola Ising, naka-tungkod at hirap maglakad.
“Berta…” pakiusap ng matanda. “Bakit mo naman sinarhan ang daan? Paano ako lalabas para bumili ng gamot? Iikot pa ako sa kabilang kanto, eh ang layo noon at maputik.”

Pumameywang si Berta, hawak ang titulo (na photocopy lang naman).
“Wala akong pakialam, Tanda!” sigaw ni Berta. “Lupa ko ‘to! Sakop ‘to ng property ko! Kung gusto mong dumaan, lumipad ka! O kaya mag-alaga ka ng pakpak!”

“Pero Berta, public right of way ‘yan…”
“Anong right of way?! My way or the highway! Ako ang masusunod dito!” bulyaw ni Berta sabay dura sa semento.

Walang nagawa si Lola Ising. Umiiyak siyang bumalik sa bahay. Araw-araw, hirap na hirap ang matanda. Kailangan niyang umikot sa maputik at madulas na pilapil sa likod-bahay para lang makalabas. Tuwing nakikita ito ni Berta, tumatawa pa siya nang malakas.
“Buti nga sa’yo! Ayan, mag-exercise ka!” pang-aasar ni Berta.

Lumipas ang isang linggo. Kampanteng-kampante si Berta sa kanyang bagong bakod. Nilagyan pa niya ito ng barbed wire sa itaas at sign na “NO TRESPASSING, BEWARE OF DOG.”

Isang umaga, dumating ang isang convoy ng sasakyan. Kulay puti at dilaw. May tatak na DPWH (Department of Public Works and Highways) at City Engineering Office.

Bumaba ang mga inhinyero na may dalang blueprints at panukat. Kasama nila ang demolition team at isang malaking backhoe.

Lumabas si Berta, taas-noo. Akala niya ay kakampi niya ang mga ito.
“Yes Sir!” bati ni Berta sa Engineer. “Kayo ba ‘yung pinatawag ko para sukatin ang lupa ko? Gusto ko kasing magdagdag ng garahe dito sa kalsada eh.”

Tinignan siya ng Engineer mula ulo hanggang paa. Binuklat nito ang mapa.
“Kayo po ba si Mrs. Berta Dimaano?” tanong ng Engineer.
“Ako nga! Bakit? Hanga kayo sa bakod ko?”

“Ma’am,” seryosong sabi ng Engineer. “Nandito kami para sa Road Widening Project at Recovery of Public Roads.”

Itinuro ng Engineer ang bagong tayong bakod ni Berta.
“Ang bakod na ‘yan ay iligal. Nakaharang ‘yan sa drainage system.”

Napangisi si Berta. “Sus! Pwes, hindi ko gigibain ‘yan! Lupa ko ‘yan!”

“Hindi niyo po naintindihan, Ma’am,” sagot ng Engineer. Muli itong tumingin sa sukat. “Base sa Geodetic Survey namin, hindi lang ang bakod ang nakaharang.”

Itinuro ng Engineer ang buong bahay ni Berta.
“Ang lupa niyo po ay hanggang doon lang sa likod. Ang kinatitirikan ng kusina, sala, at kwarto niyo ngayon ay KALSADA. Public Road po ito na inangkin niyo lang noong 1990s.”

Nanlaki ang mata ni Berta. “H-Ha?! Imposible! May titulo ako!”
“Fake title po ‘yan kung sakop ang kalsada,” sagot ng Engineer. “At dahil nakaharang kayo sa Government Project, may utos na kami mula sa City Hall.”

Sumenyas ang Engineer sa operator ng backhoe.
VRRROOOOM!

Bumuga ng itim na usok ang dambuhalang makina.
“Teka! Teka! Bahay ko ‘yan!” nag-iiyak si Berta. Nagmakaawa siya. Lumuhod. Kumapit sa paa ng Engineer. “Sir! Parang awa niyo na! Saan ako titira?!”

“Sabi niyo po kanina sa matanda…” paalala ng isang tanod na nakarinig ng pang-aapi niya noon. “…Lumipad kayo o mag-alaga ng pakpak.”

Walang nagawa si Berta.
CRASH!

Sa loob ng isang oras, giba ang bakod.
Sa loob ng dalawang oras, giba ang kusina.
Sa loob ng maghapon, kalahati ng bahay ni Berta ang naging rubble at bato. Ang natira na lang sa kanya ay ang maliit na kapirasong lupa sa likod na kasya lang ang isang kubo.

Nang mahawi ang alikabok at maalis ang mga bato, lumuwag ang daan.
Mula sa dulo, lumabas si Lola Ising.
Wala na ang bakod.
Wala na ang masikip na daanan.

Naglakad si Lola Ising nang maaliwalas. Pagdaan niya sa tapat ng gumuhong bahay ni Berta, nakita niya ang kapitbahay na nakaupo sa ibabaw ng mga hollow blocks, tulala at umiiyak.

Huminto si Lola Ising. Hindi siya nang-asar. Hindi siya tumawa.
Inabutan niya si Berta ng isang bottled water.
“Inom ka muna, Berta. Mainit,” sabi ni Lola Ising sabay lakad palayo nang payapa.

Sa huli, ang naghangad na harangan ang iba ay siya ring nawalan ng sariling espasyo. Naging maluwag ang daan para kay Lola, habang si Berta ay natuto ng leksyon sa pinakamasakit na paraan: Huwag mong angkinin ang hindi sa iyo, dahil baka pati ang talagang sa iyo ay bawiin ng tadhana