Si Donya Corazon ay isang biyuda na nagmamay-ari ng pinakamalawak na hacienda at chain of hotels sa Batangas. Sa kanyang mansion, kasama niya ang kanyang tatlong anak na babae—sina Bea, Pia, at Lia—at ang kani-kanilang mga asawa na sina Rico, Mike, at Jeff.

Sa paningin ng marami, perpekto ang buhay ni Corazon. “Alagang-alaga” siya ng kanyang mga manugang. Si Rico (asawa ni Bea) ang nagha-handle ng finances. Si Mike (asawa ni Pia) ang sa operations. Si Jeff (asawa ni Lia) ang sa legal.

“Ma, magpahinga ka na lang. Kami na ang bahala sa negosyo,” madalas nilang sabihin.

Dahil matanda na at medyo mahina na ang pandinig, ipinaubaya na ni Corazon ang pamamalakad sa kanila. Ang tanging hindi niya kasama ay ang kanyang bunsong anak na si Elena.

Si Elena ay itinakwil ni Corazon limang taon na ang nakakaraan dahil pinili nitong pakasalan ang isang simpleng magsasaka kaysa sa anak ng Gobernador.

“Umalis ka! Kung pipiliin mo ang lalakeng ‘yan, kalimutan mong may ina ka!” iyon ang huling sinabi ni Corazon kay Elena.

Mula noon, tanging sina Bea, Pia, at Lia na lang ang kasama niya. Akala ni Corazon, nasa mabuti siyang kamay.

Isang gabi, bandang alas-dos ng madaling araw, nagising si Corazon dahil naiihi siya. Uminom kasi siya ng maraming tubig bago matulog.

Habang naglalakad siya papunta sa kusina para kumuha ng gamot, nakita niyang bukas ang ilaw sa lanai (veranda). Nandoon ang tatlo niyang manugang—sina Rico, Mike, at Jeff. Nag-iinuman sila ng whisky at nagsisigarilyo.

Akmang tatawagin sana sila ni Corazon para suwayin dahil bawal manigarilyo sa loob, nang marinig niya ang pangalan niya.

“Kailan ba mamamatay ang matandang ‘yun?” iritableng tanong ni Rico. “Baon na ako sa utang sa casino. Kailangan ko na makuha ang mana ni Bea.”

“Ang kunat ng buhay eh,” sagot ni Mike. “Sabi ng doktor, malakas pa ang puso. Baka abutin pa ng sampung taon ‘yan. Hindi na ako makakahintay. Ang negosyo ko, bagsak na. Kailangan ko ng cash.”

Tumawa si Jeff, ang abugado. “Wag kayong mag-alala. Inayos ko na ang papeles. Next week, papapirmahin ko siya ng Power of Attorney. Sasabihin ko, para lang ‘yun sa tax amnesty. Pero ang totoo, ililipat niyo na sa atin ang lahat ng properties.”

“Eh paano kung mahalata niya?” tanong ni Rico.

“Edi… dadalhin natin siya sa hagdan,” bulong ni Jeff, pero rinig na rinig ni Corazon. “Isang tulak lang, aksidente na. Matanda na siya, marupok ang buto. Kapag namatay siya, sa atin na ang lahat. Ang mga asawa naman natin, sunud-sunuran lang sa atin.”

Nanlamig ang buong katawan ni Corazon. Muntik na niyang mabitawan ang baso.

Ang mga lalaking pinagkatiwalaan niya… ang mga lalaking tinuring niyang tunay na anak… ay nagpaplanong patayin siya.

Dahan-dahang bumalik si Corazon sa kwarto. Nanginginig siya. Gusto niyang gisingin ang mga anak niyang babae, pero naisip niya ang sinabi ni Jeff: “Ang mga asawa natin, sunud-sunuran lang sa atin.”

Wala siyang kakampi sa bahay na ito. Kung magsusumbong siya, baka unahan na siya ng mga ito.

Kailangan niyang tumakas.

Kinabukasan, bago pa sumikat ang araw, nag-impake si Corazon ng ilang damit sa isang maliit na bag. Iniwan niya ang kanyang mga alahas, ang kanyang cellphone, at ang kanyang mga credit card para hindi siya ma-track.

Ang dala lang niya ay ang kanyang lumang passbook na nakatago sa ilalim ng kama at ang susi ng isang safety deposit box.

Dahan-dahan siyang lumabas ng gate. Sinabi niya sa guard na magsisimba lang siya sa maagang misa sa bayan at huwag nang magising ng driver. Dahil sanay ang guard na nagsisimba siya, pinayagan siya.

Sumakay si Corazon ng jeep. Tapos bus.

Bumiyahe siya ng apat na oras papunta sa probinsya kung saan nakatira ang itinakwil niyang anak—si Elena.

Pagdating niya sa maliit na bahay nina Elena, tanghali na. Mainit. Ang bahay ay gawa sa hollow blocks at yero, malayo sa mansyon na nakasanayan niya.

Kumatok si Corazon.

Binuksan ni Elena ang pinto. May karga itong sanggol, at may dalawa pang maliliit na bata na naglalaro sa sahig.

“M-mama?” gulat na gulat na tanong ni Elena.

Napaluha si Corazon. “Elena… anak… Patawarin mo ako.”

Akala ni Corazon ay pagtatabuyan siya ni Elena. Pero agad na ibinaba ni Elena ang sanggol at niyakap nang mahigpit ang kanyang ina.

“Mama! Anong nangyari sa’yo? Bakit ka nandito? Bakit ang payat mo?”

Ikinuwento ni Corazon ang lahat. Ang narinig niyang plano. Ang pagtakas niya.

“Dito ka lang, Ma,” matapang na sabi ng asawa ni Elena na si Carlo. “Kahit mahirap lang kami, hindi namin hahayaang saktan ka nila. Poprotektahan ka namin.”

Sa loob ng isang linggo, namuhay si Corazon kasama ang pamilya ni Elena.

Nakita niya kung gaano ka-simple pero ka-saya ang buhay nila. Walang aircon, pero presko ang hangin. Walang steak, pero masarap ang gulay na tanim ni Carlo. At higit sa lahat, walang nagpaplanong pumatay sa kanya. Naramdaman niya ang tunay na pagmamahal na hindi nabibili ng pera.

“Mali ako, Elena,” iyak ni Corazon habang sinusuklay ang buhok ng apo niya. “Ikaw ang pinaka-mayaman sa mga anak ko. Dahil buo ang pamilya mo at busilak ang puso niyo.”

Pero hindi natapos ang problema doon.

Isang hapon, dumating ang tatlong itim na SUV sa tapat ng bahay ni Elena.

Bumaba sina Rico, Mike, at Jeff. Kasama nila sina Bea, Pia, at Lia na umiiyak. At may kasama silang mga pulis at isang psychiatrist.

“Mama!” sigaw ni Bea. “Diyos ko, nandito ka lang pala! Akala namin na-kidnap ka na!”

“Elena!” sigaw ni Rico. “Bakit mo tinatago ang Mama? Alam mo namang may dementia siya! Kinidnap mo ba siya para perahan?”

Lumabas si Carlo at Elena para harangin sila. “Hindi siya kinidnap! Kusa siyang pumunta dito!”

“Tumabi ka, hampaslupa!” tulak ni Jeff kay Carlo. “May court order kami. Si Mama ay mentally incapacitated. Wala siyang kakayahang magdesisyon. Dadalhin namin siya pauwi para gamutin.”

“Hindi ako uuwi!” sigaw ni Corazon, lumabas mula sa pinto. “Alam ko ang plano niyo! Narinig ko kayo noong gabing ‘yun! Gusto niyo akong patayin para makuha ang mana!”

Nagkatinginan ang tatlong lalaki.

“Nakikita niyo?” sabi ni Jeff sa mga pulis. “Paranoid na siya. Kung ano-ano na ang iniisip. Senyales ‘yan ng Alzheimer’s. Kailangan na natin siyang iuwi bago pa lumala.”

Hinawakan ng mga pulis si Corazon.

“Bitawan niyo ako!” sigaw ni Corazon.

“Ma, sumama ka na. Para sa’yo ‘to,” iyak ni Pia, na halatang takot sa asawa niya.

Akmang isasakay na nila si Corazon sa van nang biglang may dumating na isa pang sasakyan. Isang limousine.

Bumaba ang isang lalaki na naka-suit. Si Attorney Go, ang personal na abogado ni Corazon at ang pinaka-makapangyarihang litigator sa bansa.

“ITIGIL NIYO YAN!” sigaw ni Atty. Go.

“Atty. Go?” gulat ni Jeff. “Anong ginagawa mo dito? Kami na ang bahala kay Mama.”

“Wala kayong karapatan,” sabi ni Atty. Go. “Dahil kaninang umaga lang, pumunta kami ni Donya Corazon sa bangko at sa munisipyo.”

“Anong ibig mong sabihin?” kinabahan si Rico.

Humarap si Corazon sa kanila. Inayos niya ang kanyang damit at tumayo nang tuwid. Wala na ang takot sa mukha niya.

“Akala niyo ba tanga ako?” sabi ni Corazon. “Noong gabing tumakas ako, hindi lang damit ang dala ko. Dala ko ang ledger ng mga transactions niyo na nakuha ko sa opisina mo, Rico. Dala ko ang mga illegal contracts mo, Jeff. At ang ebidensya ng money laundering mo, Mike.”

Nanlaki ang mga mata ng tatlong lalaki.

“At kanina,” patuloy ni Atty. Go. “Pinirmahan na ni Donya Corazon ang Deed of Absolute Sale at Transfer of Rights.”

“Ililipat ang mana?” tanong ni Bea.

“Hindi,” ngiti ni Corazon. “Wala nang mana. Dahil ibinenta ko na ang lahat.”

“ANO?!” sabay-sabay na sigaw ng tatlong manugang.

“Ibinenta ko na ang hacienda, ang hotel, at ang shares sa kumpanya sa isang international conglomerate kaninang umaga,” paliwanag ni Corazon. “Ang bilyon-bilyong pisong pinagbentahan? Inilagay ko sa isang Irrevocable Trust Fund.”

Lumapit si Corazon kay Elena at hinawakan ang kamay nito.

“Ang sole beneficiary ng Trust Fund ay walang iba kundi ang bunsong anak ko… si Elena, at ang kanyang mga anak.”

Napanganga si Elena. “M-mama…?”

“Kayo,” turo ni Corazon sa tatlong manugang at sa tatlong anak niyang sunud-sunuran. “Wala kayong makukuha kahit singko. At dahil hawak ko ang ebidensya ng mga kalokohan niyo sa kumpanya, papakasuhan ko kayo ng Estafa at Qualified Theft. Kulungan ang bagsak niyo, hindi mansyon.”

“Ma! Patawarin mo kami!” lumuhod si Rico. “Nagbibiro lang kami noon! Lasing lang kami!”

“Huli na,” sabi ni Corazon. “Officer, hulihin ang mga lalaking ‘yan base sa warrant na dala ni Attorney.”

Inaresto ang tatlong manugang sa harap ng kanilang mga asawa. Umiyak sina Bea, Pia, at Lia, nagsisisi kung bakit hinayaan nilang lamunin sila ng kasakiman ng asawa nila.

Naiwan si Corazon kasama si Elena.

“Mama, hindi ko po kailangan ng bilyon,” sabi ni Elena. “Kayo lang po, sapat na.”

“Alam ko, anak,” ngiti ni Corazon. “Kaya nga sa’yo ko ibinigay. Dahil alam kong ikaw lang ang hindi magbabago kahit gaano pa karaming pera ang hawak mo.”

Bumalik si Corazon sa mansyon—hindi para tumira kasama ang mga ahas, kundi para ipa-renovate ito at gawing tirahan ng pamilya ni Elena. At sa huli, natulog siya nang mahimbing, alam na ligtas siya sa piling ng anak na tunay na nagmamahal sa kanya.