Ang ingay ng mga kuliglig sa labas ng aming barung-barong ay tila nakikipagpaligsahan sa kumakalam na sikmura ng bunso kong kapatid na si Benjie. Alas-onse na ng gabi pero gising pa rin ako, nakatulala sa yero na butas-butas kung saan sumisilip ang liwanag ng buwan. Ako si Elena, bente-dos anyos, panganay sa limang magkakapatid. Sa edad ko, dapat ay nasa opisina na ako, nagtatrabaho, suot ang magandang uniporme na pinangarap ko noong nag-aaral pa ako ng Education. Pero heto ako, namomroblema kung saan kukuha ng pambili ng gamot para kay Tatay na inuubo na naman ng dugo sa kabilang kwarto, at kung paano patatahimikin ang mga inutangan ni Nanay Carmen na halos araw-araw ay kumakalampag sa aming pintuan. Ang buhay namin ay isang walang katapusang siklo ng pangungutang para mabayaran ang naunang utang. Parang kumunoy. Habang nagpupumiglas ka, lalo kang lumulubog. Narinig ko ang hikbi ni Nanay sa kusina. Alam kong umiiyak na naman siya sa harap ng altar, nagdarasal ng milagro. Pero sa gabing ito, ang milagro ay dumating sa anyo ng isang demonya—si Tita Viring, ang kapitbahay naming recruiter na kilala sa pagpapadala ng mga babae sa Middle East.

Biglang bumukas ang pinto kahit hatinggabi na. Pumasok si Tita Viring, amoy mamahaling pabango na humalo sa amoy ng tuyo sa aming bahay. May dala siyang bucket meal ng manok at isang makapal na brown envelope. Agad na nagsibangon ang mga kapatid ko sa amoy ng pagkain. Si Nanay Carmen, na mugto ang mga mata, ay sinalubong siya. “Viring, wala pa kaming pambayad sa interes,” bungad ni Nanay, nanginginig ang boses. Tumawa lang si Tita Viring, isang tawang matinis na parang kalansing ng barya. “Carmen naman, hindi ako naniningil. Nandito ako para magdala ng solusyon. Hindi lang pambayad sa utang, kundi pang-ahon sa inyo sa lusak na ito.” Inilapag niya ang envelope sa mesa. “May kliyente ako sa Dubai. Isang bilyonaryo. May-ari ng mga hotel at oil company. Naghahanap ng asawa. Filipina ang gusto kasi maalaga daw at malambing.”

Napataas ang kilay ko habang nakikinig sa sulok. Asawa? O katulong na may extra service? Alam ko ang mga kwento. Maraming umalis na puno ng pangarap, umuwing luhaan o nasa kabaong na. “Sino naman ang ipapakasal mo, Viring? Matanda na ako,” biro ni Nanay, pero may halong desperasyon. Tumingin si Tita Viring sa akin. Nanlamig ang buong katawan ko. Ang tingin niya ay parang sinusuri ako bilang isang piraso ng karne sa palengke. “Hindi ikaw, Carmen. Si Elena. Bata, maganda, maputi, at higit sa lahat, virgin pa, di ba?” Parang gusto kong sumuka. Tumayo ako at hinarap sila. “Tita, hindi ako interesado. May boyfriend ako. Si Kiko. At maghahanap ako ng trabaho dito. Hindi ko kailangang ibenta ang sarili ko.”

Ngumisi si Tita Viring. “Trabaho? Saan? Sa factory? Magkano sahod mo? Minimum wage? Kasya ba ‘yan sa gamot ng tatay mo? Sa dialysis niya next month? Sa tuition ng mga kapatid mo? Elena, huwag kang tanga. Isang pirma lang ‘to. Paglapag mo sa Dubai, bibigyan agad ang nanay mo ng kalahating milyon. Kalahating milyon, Elena. Bayad lahat ng utang niyo. Mapapagamot ang tatay mo. Makakapag-aral si Benjie. At ikaw? Misis ka na ng milyonaryo. Prinsesa ka na.” Nakita ko ang paglaki ng mata ni Nanay. Ang “kalahating milyon” ay parang magic word na bumura sa lahat ng prinsipyo niya. Lumapit sa akin si Nanay, hinawakan ang kamay ko. Ang mga palad niya ay magaspang, puno ng kalyo sa paglalaba. “Elena… anak… isipin mo naman ang Tatay mo. Isipin mo kami. Pagkakataon na natin ito.”

“Nay? Ibebenta niyo ako?” garalgal ang boses ko. Hindi ako makapaniwala. Ang nanay na nagturo sa akin na maging marangal, ngayon ay nagmamakaawa na magpakasal ako sa hindi ko kilala para sa pera. “Hindi pagbebenta ‘yan, anak. Pagpapakasal. Desente naman daw yung tao. Arabo. Mayaman. Wala kang gagawin kundi maging asawa. Elena, parang awa mo na. Hindi ko na kaya. Pagod na pagod na ako. Ayoko nang makita ang mga kapatid mong nagugutom.” Lumuhod si Nanay sa harap ko. Umiiyak. Humahagulgol. Ang sakit. Sobrang sakit makita ang magulang mong lumuluhod sa’yo. Sa sandaling iyon, naramdaman kong namatay ang mga pangarap ko. Ang pangarap kong magturo, ang pangarap naming bahay ni Kiko, ang pangarap kong simpleng buhay. Namatay silang lahat sa harap ng kalahating milyon. Tumingin ako kay Tatay na natutulog, payat na payat, halos buto’t balat. Tumingin ako kay Benjie na ngatngat ang buto ng manok na dala ni Viring. Pumikit ako, at sa pagtulo ng luha ko, tinanggap ko ang hatol ng tadhana. “Sige po, Nay. Payag na ako.”

Kinabukasan, parang mabilis na pelikula ang mga pangyayari. Medical, passport processing, contract signing. Lahat expedited. Lahat sagot ng “groom” kuno. Hindi ko pa siya nakikita. Litrato lang ang pinakita sa akin ni Tita Viring—isang lalaking nakatalikod, nakasuot ng tradisyunal na puting damit ng mga Arabo, nakatanaw sa isang malawak na disyerto. “Ahmed Al-Fayed” daw ang pangalan. Matanda na raw pero mabait. Ang pinakamasakit na bahagi ay ang pamamaalam kay Kiko. Nagkita kami sa lumang waiting shed kung saan kami unang nagkakilala. Umuulan noon, parang nakikisama ang langit sa pagguho ng mundo ko. “Kiko, aalis na ako. Pupunta akong Dubai,” sabi ko, hindi makatingin sa mga mata niya. “Maganda ‘yan! OFW ka na! Mag-iipon tayo, tapos pagbalik mo, pakasal na tayo,” masigla niyang sagot, walang kamalay-malay. Umiling ako. “Hindi, Kiko. Hindi ako magtatrabaho. Magpapakasal ako.”

Natigilan siya. Nawala ang ngiti sa mga labi niya. “Anong sabi mo? Magpapakasal? Kanino? Sa akin?” “Sa Arabo. Sa milyonaryo. Kailangan ng pamilya ko ng pera, Kiko. Kailangan ni Tatay ng gamot.” Hinawakan niya ang balikat ko, mahigpit, nasasaktan ako pero mas masakit ang nakikita ko sa mata niya. “Elena, pera lang ‘yan! Kayang kitain ‘yan! Magdodoble-kayod ako! Huwag mong gawin ‘to! Paano tayo? Paano ang pangako natin?” “Hindi sapat ang kayod mo, Kiko! Mamamatay ang tatay ko kapag hindi ko ito ginawa!” Sigaw ko, kahit durog na durog na ako sa loob. Tinanggal ko ang kamay niya. “Kalimutan mo na ako. Isipin mo na lang na patay na ako.” Tumalikod ako at tumakbo palayo, habang naririnig ko ang sigaw niya sa ilalim ng ulan, tinatawag ang pangalan ko. Iyon ang huling beses na narinig ko ang boses niya.

Dumating ang araw ng pag-alis. Sa airport, hindi ako hinatid ni Kiko, pero nandoon ang buong pamilya ko. Si Nanay, suot ang bago niyang damit na binili mula sa paunang bayad ni Tita Viring. Masaya siya. Sobrang saya niya na parang nanalo sa lotto. “Galingan mo doon, anak ha. Lambingin mo ang asawa mo. Padalhan mo kami agad ng pambili ng TV,” bilin niya habang inaayos ang buhok ko. Walang “Mag-ingat ka,” walang “Mahal kita.” Puro bilin tungkol sa pera. Niyakap ko si Tatay na nakaupo sa wheelchair. Siya lang ang umiiyak dahil sa lungkot, hindi dahil sa saya. “Patawarin mo ako, anak. Wala akong kwentang ama,” bulong niya. Hinalikan ko siya sa noo. “Para sa inyo ‘to, Tay. Pagaling ka.” Nang tawagin na ang flight ko, lumingon ako sa huling pagkakataon. Nakita ko si Nanay na kausap na si Tita Viring, nagtatawanan, siguro nagbibilangan na ng komisyon. Sumakip ang dibdib ko. Pakiramdam ko, isa akong tupa na ibinenta sa katayan para makakain ng steak ang pamilya ko.

Walong oras sa himpapawid. Walong oras ng pag-iisip kung anong klaseng impyerno ang naghihintay sa akin. Paglapag sa Dubai International Airport, sinalubong ako ng init ng disyerto at karangyaan na hindi ko pa nakita sa tanang buhay ko. May sumundo sa aking isang lalaking naka-itim na suit, may hawak na placard na “MRS. AL-FAYED”. Misis. Ang bigat pakinggan. Sumakay kami sa isang itim na Rolls Royce. Tahimik ang driver. Nakatingin lang ako sa labas, sa matatayog na building, sa Burj Khalifa na tumutusok sa langit. Ito ang Dubai. Lupa ng ginto. Pero bakit pakiramdam ko ay papasok ako sa isang ginintuang kulungan?

Bumagtas kami palayo sa sentro ng siyudad, patungo sa isang pribadong estate sa Palm Jumeirah. Isang isla na gawa ng tao, puno ng mga mansyon na mas malaki pa sa munisipyo ng bayan namin. Huminto ang sasakyan sa harap ng isang napakalaking gate na gawa sa ginto at bakal. Bumukas ito at tumambad ang isang palasyo. Oo, palasyo. May fountain sa gitna, may mga hardin na puno ng bulaklak kahit nasa disyerto. Binuksan ng driver ang pinto. “Welcome home, Madam,” sabi niya sa wikang Ingles na may puntong Arabo. Nangangatog ang tuhod ko pagbaba. Sinalubong ako ng isang Pilipinang kasambahay, nasa mid-40s na siguro. “Ma’am Elena, ako po si Susan. Ako ang head servant dito. Hinihintay na po kayo ni Sir Ahmed sa loob.” Tiningnan ko si Susan, naghahanap ng awa o babala sa mga mata niya, pero nakayuko lang siya. Propesyonal. Walang emosyon.

Pumasok kami sa loob. Ang sahig ay marmol na kumikislap. Ang chandelier ay kristal na mas malaki pa sa barung-barong namin. Ang mga pader ay pinalamutian ng mga painting at gintong frame. Dinala ako ni Susan sa isang malaking bulwagan. Sa dulo nito, may isang lalaking nakaupo sa wheelchair, nakatalikod, nakaharap sa malaking bintana na tanaw ang dagat. “Sir Ahmed, andito na po siya,” wika ni Susan bago yumuko at mabilis na umalis, iniwan akong mag-isa kasama ang aking “asawa”.

Dahan-dahang umikot ang wheelchair. Inihanda ko ang sarili ko sa makikita ko. Isang matandang hukluban? Isang manyakis na ngiti? Pero nagulat ako. Ang lalaking nasa wheelchair ay hindi matanda. Siguro nasa late 30s o early 40s lang siya. Gwapo, matangos ang ilong, malalim ang mga mata, at may balbas na maayos ang tabas. Pero ang kalahati ng mukha niya… may peklat. Isang malaking peklat na parang galing sa sunog na tumatakip sa kaliwang bahagi ng kanyang mukha hanggang sa leeg. At ang mga mata niya—walang kislap ng pagnanasa o saya. Puno ito ng galit at lamig. “So, ikaw ang binili ko,” ang una niyang sinabi. Tagalog. Diretso, walang punto. Nagulat ako. “Marunong po kayong mag-Tagalog?” nauutal kong tanong.

“Ang nanay ko ay Filipina. Dati siyang katulong dito bago naging asawa ng tatay ko. Namatay siya noong bata pa ako,” malamig niyang sagot, hindi inaalis ang tingin sa akin. “Huwag kang mag-expect ng fairy tale dito, Elena. Binayaran ko ang pamilya mo ng malaki. Kalahating milyon piso para sa pirma mo. At bawat buwan, magpapadala ako ng allowance sa kanila. Bilang kapalit, pag-aari kita. Hindi bilang asawa sa kama—dahil wala akong silbi mula baywang pababa dahil sa aksidente—kundi bilang tagapag-alaga, display sa mga business party, at taga-sunod sa lahat ng utos ko. Naiintindihan mo ba?”

Parang binuhusan ako ng malamig na tubig. Hindi siya naghahanap ng asawa na mamahalin. Naghahanap siya ng alila na may titulong “Misis”. “Opo, Sir,” sagot ko, nakayuko. “Don’t call me Sir. Call me Ahmed kapag may ibang tao. Pero kapag tayong dalawa lang, huwag mo akong kakausapin hangga’t hindi kita tinatanong. Ayoko ng maingay. Ayoko ng nagrereklamo. Ihatid ka na ni Susan sa kwarto mo. Hindi tayo magtatabi. May sarili kang silid.” Pinitik niya ang daliri at bumukas ang pinto. Bumalik si Susan.

Ang kwarto ko ay mas malaki pa sa buong bahay namin sa Pilipinas. May sariling banyo na may jacuzzi, may walk-in closet na puno ng mga damit—mga mamahaling abaya, designer dresses, sapatos na Gucci at Prada. Pero nang gabing iyon, habang nakahiga ako sa malambot na kama na may silk sheets, umiyak ako nang umiyak. Naramdaman ko ang bigat ng ginto sa paligid ko. Isa akong ibon sa gintong hawla. Kinuha ko ang cellphone ko. Walang signal ang sim card ko mula sa Pilipinas. Binigyan ako ng bagong phone ni Susan kanina. “For emergency only, Ma’am. At namomonitor ni Sir Ahmed ang lahat ng calls,” bulong ni Susan.

Nag-log in ako sa Facebook gamit ang WiFi. Ang una kong nakita ay ang post ni Nanay. Picture nilang lahat sa Jollibee, naka-smile, may caption na: “Thank you Lord sa blessings! Thank you Elena anak! Simula na ng bagong buhay! #Blessed #DubaiLife”. Ang daming nag-like at comment. “Wow, yaman na ni Mareng Carmen!” “Pasalubong naman!” “Ang swerte ni Elena!” Swerte? Kung alam lang nila. Tiningnan ko ang profile ni Kiko. Deactivated. Parang dinudurog ang puso ko. Gusto kong sumigaw, gusto kong magsumbong kay Nanay na, “Nay, hindi ako asawa dito! Alila ako! Masama ang ugali niya!” Pero alam kong hindi siya makikinig. Ang maririnig lang niya ay ang tunog ng ATM machine.

Lumipas ang mga araw na parang taon. Ang routine ko ay gigising ng alas-singko, aayusan ang sarili dahil gusto ni Ahmed na presentable ako kahit nasa bahay lang. Sasabay ako sa kanya mag-almusal sa mahabang mesa. Walang imikan. Rinig lang ang tunog ng kubyertos. Pagkatapos, tutulungan ko siya sa therapy niya. Dito ko nakita ang bagsik ni Ahmed. Kapag hindi niya maigalaw ang binti niya, nagwawala siya. Binabato niya ang mga gamit. Minsan, tinapon niya ang mainit na kape sa direksyon ko. “Tanga! Ang bagal mo!” sigaw niya. Hindi ako umiiwas. Pinupulot ko ang mga bubog, pinupunasan ang sahig habang tumutulo ang luha ko nang tahimik. Hindi ako lumalaban. Dahil bawat reklamo ko, baka mabawasan ang padala kina Nanay.

Isang gabi, may business dinner sa bahay. Dumating ang mga business partners ni Ahmed, mga Arabo at Europeo. Pinagsuot ako ng eleganteng itim na dress at mga alahas na diyamante. “Smile,” utos ni Ahmed bago kami lumabas ng kwarto. “Ipapakita natin na masaya tayo. Kailangan nila makita na stable ako at may pamilya para makuha ko ang deal.” Sa harap ng mga bisita, ibang tao si Ahmed. Mabait, matalino, humahawak sa kamay ko. “This is my beautiful wife, Elena,” pakilala niya. Ngumingiti ako, sumasagot ng “Nice to meet you,” habang sa loob-loob ko ay nasusuka ako sa pagkukunwari.

Habang kumakain, tinanong ako ng isang misis ng investor. “How did you two meet? It must be a romantic story.” Natigilan ako. Tumingin ako kay Ahmed. Mahigpit ang hawak niya sa kamay ko sa ilalim ng mesa, halos durugin na ang buto ko. “It was… destiny,” sagot ni Ahmed, nakangiti pero nanlilisik ang mata sa akin. “Nakilala ko siya sa Pilipinas. Love at first sight.” Nagsitawanan sila sa kilig. Love at first sight? More like love at first bank transfer. Pagkatapos ng dinner, nang makaalis na ang mga bisita, tinulak ako ni Ahmed palayo. “Muntik mo nang sirain ang lahat! Bakit ka natulala?!” sigaw niya. “Pagod lang po ako, Ahmed,” sagot ko nang mahina. “Wala kang karapatang mapagod! Binabayaran kita!”

Tumakbo ako sa kwarto ko at tinawagan si Nanay sa Messenger. Video call. Sumagot agad siya. Nasa mall sila. “Hello anak! Musta diyan? Naku, ang ganda ng background mo! Tingnan mo, binili namin ‘tong bagong TV, 65 inches! Tapos nag-down na kami para sa van, pang-service ng mga kapatid mo.” Ang saya-saya niya. Wala man lang tanong na “Kumusta ka na anak? Mabait ba asawa mo?” “Nay…” simula ko, nanginginig ang boses. “Nay, nahihirapan na po ako dito. Masungit siya. Para akong preso.” Nawala ang ngiti ni Nanay. “Ano ka ba naman Elena! Konting tiis lang! Ano ba naman yung masungit kaysa naman dito na nagugutom tayo? Isipin mo na lang ang mga kapatid mo. Huwag kang maarte. Arabo ‘yan, talagang matapang. Lambingin mo kasi!”

Pinatayan ako ng tawag ni Nanay dahil mahina daw ang signal sa mall. Napaupo ako sa sahig. Yakap ang tuhod. Mag-isa. Sa gitna ng palasyong ginto, mas mahirap pa ako sa daga. Walang nagmamahal. Walang nakikinig. Akala ko, hanggang doon na lang ang buhay ko—isang walang katapusang pagpapanggap. Pero hindi ko alam, may isang sekreto ang bahay na ito na magpapabago ng lahat. Isang sekreto na nakatago sa likod ng naka-lock na pinto sa dulo ng hallway sa third floor. Isang gabi, narinig ko ang isang iyak. Hindi iyak ni Ahmed. Iyak ng isang bata.

 

Dahan-dahan akong lumabas ng kwarto. Ang hallway ay madilim, tanging ang mga night light sa sahig ang nagbibigay ng gabay. Ang iyak ay nanggagaling sa itaas, sa third floor na mahigpit na ipinagbabawal sa akin ni Ahmed. “Off limits,” sabi niya noong unang araw ko. “Bodega lang ‘yon ng mga lumang gamit.” Pero ang iyak na naririnig ko ngayon ay hindi galing sa lumang gamit. Iyak ito ng taong nasasaktan, ng taong nangungulila. Umakyat ako sa hagdan, bawat hakbang ay maingat para hindi lumikha ng ingay. Ang tibok ng puso ko ay parang tambol sa lakas. Alam kong kapag nahuli ako, baka pauwiin ako ni Ahmed o saktan, pero ang instinto ko bilang babae at ate sa limang magkakapatid ang nagtulak sa akin.

Sa dulo ng hallway sa third floor, may isang pinto na gawa sa mabigat na kahoy. Doon nanggagaling ang iyak. “Mama… Mama…” tawag ng boses. Bata. Isang batang lalaki. Sinubukan kong pihitin ang seradura. Nakakandado. Dumapa ako para silipin ang ilalim ng pinto. May nakita akong anino. “Hello?” bulong ko. “May tao ba diyan?” Biglang tumigil ang iyak. “Sino po kayo?” sagot ng bata sa wikang English na may halong takot. “Ako si Elena. Kaibigan. Bakit ka nandiyan?”

Bago pa makasagot ang bata, naramdaman ko ang isang kamay na humablot sa braso ko. Napasigaw ako nang mahina. Si Susan. Ang mukha niya ay putlang-putla, ang mga mata ay nanlalaki sa takot. “Ma’am Elena! Jusko, anong ginagawa niyo dito? Kapag nalaman ni Sir Ahmed ito, pareho tayong tatanggalin!” Hinila niya ako pababa ng hagdan, pabalik sa second floor. Nang makapasok kami sa kwarto ko, doon ko siya kinumpronta. “Susan, sino ang batang ‘yon? Bakit siya nakakulong? Anak ba siya ni Ahmed?”

Napaupo si Susan sa gilid ng kama, bumuntong-hininga nang malalim na parang pasan ang mundo. “Opo, Ma’am. Siya si Yusuf. Limang taong gulang. Anak ni Sir Ahmed at ng namayapa niyang asawa.” Kumunot ang noo ko. “Anak? Eh bakit nakakulong? Bakit parang preso?” Tumingin si Susan sa pinto para siguraduhing walang nakikinig. “Dahil sa kanya, namatay ang asawa ni Sir. At dahil din sa kanya, naging baldado si Sir.”

Ikinuwento ni Susan ang nangyari tatlong taon na ang nakalilipas. Isang car accident. Si Yusuf, na noon ay dalawang taong gulang pa lang, ay nag-tantrum sa loob ng sasakyan. Hinubad niya ang seatbelt at gumapang sa driver’s seat kung saan nagmamaneho ang nanay niya. Nawalan ng kontrol ang sasakyan at bumangga sa isang truck. Patay agad ang asawa ni Ahmed. Si Ahmed, na nasa passenger seat, ay naipit at naputulan ng nerve sa gulugod kaya nawalan ng lakad. Si Yusuf lang ang nakaligtas na walang galos. “Mula noon,” sabi ni Susan habang nangingilid ang luha, “hindi na matanggap ni Sir Ahmed ang bata. Sinisisi niya ito sa lahat. Sabi niya, ‘mala’s ang batang ‘yan. Halimaw.’ Kaya ipinakulong niya sa taas. Pinapakain naman, pero ayaw niyang makita. Ayaw niyang marinig.”

Nanikip ang dibdib ko. Limang taong gulang. Walang muwang. Sinisisi sa isang aksidente na hindi naman niya ginusto. “Susan, hindi tama ‘to. Bata ‘yon. Kailangan niya ng kalinga.” Umiling si Susan. “Wala tayong magagawa, Ma’am. Si Sir ang batas dito. Huwag na huwag kayong aakyat ulit kung gusto niyo pang magpadala ng pera sa pamilya niyo.”

Pero hindi ako nakatulog nang gabing iyon. Paulit-ulit sa isip ko ang boses ni Yusuf. “Mama… Mama…” Ang pamilya ko sa Pilipinas, nagpapakasasa sa pera ni Ahmed habang may isang batang inaapi sa loob ng mansyon na ito. Kinabukasan, nag-iba ang tingin ko kay Ahmed. Habang nag-aalmusal kami, tinitigan ko siya. Gwapo sana, mayaman, pero bulok ang puso. Puno ng galit. “Bakit ganyan ka makatingin?” asik niya habang hinihiwa ang steak. “Wala po,” sagot ko. “May gusto lang sana akong itanong.” Binaba niya ang tinidor. “Ano?”

“Narinig ko po na may bata sa taas,” diretso kong sabi. Nakita ko ang pagtigil ng paghinga ni Susan na nasa gilid. Nanlisik ang mga mata ni Ahmed. Hinampas niya ang mesa. “Sino ang nagsabi sa’yo?!” Tumingin siya kay Susan. “Ikaw ba?!” “Hindi po!” mabilis kong sagot para iligtas si Susan. “Narinig ko po kagabi. Umiiyak. Ahmed, bata ‘yon. Bakit nakakulong?”

“Wala kang pakialam!” sigaw niya, namumula ang mukha at leeg. “Nandito ka para maging asawa ko sa papel, hindi para pakialaman ang pamamalakad ko sa bahay ko! Ang batang ‘yon ay demonyo! Pinatay niya ang asawa ko! Kinuha niya ang mga paa ko!”

“Aksidente ‘yon, Ahmed!” sigaw ko pabalik. Sa unang pagkakataon, lumaban ako. Hindi para sa sarili ko, kundi para sa bata. “Dalawang taong gulang lang siya noon! Paano magiging kasalanan ng sanggol ang nangyari? Ang totoo niyan, duwag ka! Duwag kang harapin ang katotohanan kaya sa bata mo binubuntunan ang sisi!”

Katahimikan. Nakakabinging katahimikan. Walang sinuman ang nakapagsalita ng ganoon kay Ahmed Al-Fayed. Nakita ko ang panginginig ng kamay niya. Akala ko sasampalin niya ako o babatuhin ng plato. Pero sa halip, tumulo ang luha sa mga mata niya. Mabilis niyang pinahid ito at tumalikod. “Get out. Umalis ka sa harapan ko.”

Hindi ako umalis ng bahay, pero umalis ako sa harap niya. At mula sa araw na iyon, nagkaroon ako ng misyon. Kapag natutulog si Ahmed sa hapon o kapag nasa therapy siya, palihim akong umaakyat sa third floor. Nakuha ko ang susi mula sa kwarto ni Susan habang naliligo siya (patawad, Susan). Nang buksan ko ang pinto ng kwarto ni Yusuf, tumambad sa akin ang isang silid na puno ng mamahaling laruan—Lego, robot, cars—pero magulo, maalikabok, at madilim dahil nakasara ang mga kurtina. Si Yusuf ay nakaupo sa sulok, payat, mahaba ang buhok at kuko, at amoy kulob.

Nang makita niya ako, umurong siya. “Huwag po… good boy naman ako…” bulong niya. Nadurog ang puso ko. Lumapit ako nang dahan-dahan. “Yusuf, ako si Tita Elena. Hindi kita sasaktan. May dala akong pagkain.” Inilabas ko ang tinapay na itinago ko mula sa almusal. Kinuha niya ito at kinain nang mabilis. Habang kumakain siya, hinawakan ko ang buhok niya. “Gusto mo bang maligo? Gusto mo bang maglaro?”

Simula noon, naging doble-kara ang buhay ko. Sa harap ni Ahmed at ng pamilya ko sa video call, ako ang masunuring asawa at mapagbigay na anak. “Opo Nay, padala ko next week ang pang-tuition ni Benjie.” “Yes Ahmed, ready na ang suit mo.” Pero sa likod nila, ako ang naging nanay ni Yusuf. Pinaliguan ko siya, ginupitan ng buhok at kuko. Tinuruan ko siyang magbasa at magsulat. Nalaman kong matalino siya, sobrang talino. Alam niya ang lahat ng klase ng dinosaur at kaya niyang mag-solve ng math problems na pang-Grade 3 kahit limang taon pa lang siya. Nalaman ko ring hindi siya “demonyo”. Isa siyang batang uhaw na uhaw sa pagmamahal.

“Tita Elena, bakit ayaw sa akin ni Papa?” tanong niya isang hapon habang nagkukulay kami. Natigilan ako. Paano mo ipapaliwanag sa bata ang poot ng isang ama? “Hindi totoo ‘yon, Yusuf. May sakit lang si Papa sa puso. Nasasaktan siya. Pero balang araw, gagaling din siya.” “Ikaw po ang gamot niya?” inosente niyang tanong. Napangiti ako nang mapait. “Sana, Yusuf. Sana.”

Isang araw, nahuli ako.

Nasa third floor ako, nagkukwentuhan kami ni Yusuf at nagtatawanan nang malakas. Hindi ko namalayan na bumukas ang pinto. Nakatayo doon si Ahmed, sakay ng wheelchair niya. Paano siya nakaakyat? Ang elevator! Nakalimutan kong i-lock ang elevator access. Namutla si Yusuf at nagtago sa likod ko. Hinarang ko ang katawan ko sa bata. Handa na akong masaktan. Handa na akong palayasin.

Tinitigan ni Ahmed si Yusuf. Ito ang unang beses sa loob ng tatlong taon na nakita niya ang anak niya nang malapitan. Nakita niya ang bagong gupit na buhok, ang malinis na damit, at ang takot sa mga mata nito—mga matang kamukhang-kamukha ng namayapa niyang asawa.

“Ahmed,” sabi ko nang matatag. “Kung papalayasin mo ako, isasama ko siya. Hindi ko siya iiwan dito para mabulok.”

Hindi sumigaw si Ahmed. Nakatingin lang siya kay Yusuf. “Yusuf…” bulong niya. Ang boses niya ay garalgal. Sumilip si Yusuf mula sa likod ko. “Papa?”

May dumaang emosyon sa mukha ni Ahmed—sakit, pagsisisi, pangungulila. Pero mabilis itong napalitan ng pader na itinayo niya sa sarili. “Bumaba ka na, Elena. May bisita tayo mamaya. Ang kapatid ko. Si Uncle Jamal.”

Uncle Jamal. Ilang beses ko nang narinig ang pangalang ‘yon. Siya ang tumatayong Acting CEO ng kumpanya habang nagpapagaling si Ahmed. Sabi ni Susan, mabait daw ito. Pero nang gabing iyon, nang dumating si Jamal, iba ang naramdaman ko.

Ang Uncle Jamal ay matangkad, malaki ang katawan, at laging nakangiti. Pero ang ngiti niya ay hindi umaabot sa mata. Habang nagdidinner kami, panay ang puri niya kay Ahmed. “Masaya ako at nag-asawa ka na ulit, kapatid. Kailangan mo ng mag-aalaga sa’yo. Sayang lang at wala kang tagapagmana. Alam mo naman ang batas natin, kapag namatay ka nang walang anak na lalaki, sa akin mapupunta ang kumpanya.”

Natigilan ako sa paghihiwa ng manok. Tumingin ako kay Ahmed. Nakayuko siya, mahigpit ang hawak sa baso. “May anak ako, Jamal,” mahina niyang sabi.

Tumawa si Jamal nang malakas. “Yusuf? Ang batang sira ang ulo? Ang batang pumatay sa nanay niya? Ahmed, huwag mo nang lokohin ang sarili mo. Hindi siya pwedeng maging tagapagmana. Mental siya. Wala sa katinuan. Ilagay mo na lang sa institusyon.”

“Matalino siya!” bigla kong sabat. Hindi ko napigilan. Tumingin sa akin si Jamal, gulat na gulat. “Matalino si Yusuf. Alam niya ang math, science, at nagbabasa siya ng English. Hindi siya sira-ulo. Bata lang siya na napabayaan.”

Nanlilisik ang mata ni Jamal sa akin. “Masyadong matabil ang dila ng asawa mo, Ahmed. Baka nakakalimutan niyang binili lang siya.”

“Tama na!” sigaw ni Ahmed. “Umalis ka na, Jamal. Pagod na ako.”

Tumayo si Jamal, inayos ang suit niya. “Aalis ako. Pero tandaan mo ‘to, Ahmed. Sa susunod na board meeting, kukunin ko na ang full control ng kumpanya. Since ‘incapable’ ka na at ang tagapagmana mo.” Padabog siyang umalis.

Nang makaalis si Jamal, naiwan kaming tahimik ni Ahmed sa dining area. “Totoo ba?” tanong niya nang hindi tumitingin sa akin. “Totoo bang matalino siya?”

“Umakyat ka bukas, Ahmed. Tingnan mo ang anak mo. Kilalanin mo siya. Huwag kang maniwala sa sinasabi ng kapatid mo o sa multo ng nakaraan.”

Kinabukasan, isang milagro ang nangyari. Nakita ko si Ahmed sa tapat ng pinto ng kwarto ni Yusuf. Hindi siya pumasok, pero nakinig siya. Nakinig siya habang binabasahan ko ng libro si Yusuf. Nakinig siya habang sinasagot ni Yusuf ang mga tanong ko. Nakita ko ang pagtulo ng luha ni Ahmed sa labas ng pinto.

Pero ang saya ay panandalian lang.

Isang gabi, nagising ako sa ingay ng ambulansya. Nagkakagulo sa baba. Bumaba ako at nakita ko si Ahmed na nangingisay sa sala, bumubula ang bibig. “Poison!” sigaw ni Susan. “May naglagay ng lason sa inumin niya!”

Dinala siya sa ospital. Naiwan ako sa bahay kasama si Yusuf. Takot na takot ako. Hindi para sa sarili ko, kundi para kay Ahmed. Sa kabila ng lahat, nakita ko ang pagbabago niya. At alam kong nagsisimula na siyang maging ama ulit.

Habang nasa ICU si Ahmed, walang malay, dumating si Jamal sa mansyon. May dalang mga abogado at bodyguards. “Get out,” sabi niya sa akin. “Ako na ang legal guardian ni Ahmed at ng mga ari-arian niya. At ikaw, babalik ka na sa Pilipinas. Wala ka nang silbi.”

“Hindi ako aalis!” sigaw ko. “Asawa ako! May karapatan ako!”

“Asawa?” Tumawa siya at naghagis ng mga papel sa mukha ko. “Tingnan mo ‘yan. Annulment papers. Pinirmahan ni Ahmed bago siya ‘naaksidente’. Sabi niya, sawa na siya sa’yo.”

Hindi ako naniwala. Kilala ko si Ahmed. Unti-unti na siyang lumalambot. Peke ang pirma! “Peke ‘yan! At hindi mo makukuha ang kumpanya dahil may tagapagmana! Si Yusuf!”

“Yusuf?” Ngumisi si Jamal. “Nasaan si Yusuf? Wala na siya dito. Dinala na siya ng mga tauhan ko sa mental hospital kaninang umaga habang tulog ka. Doon na siya habambuhay.”

Gumuho ang mundo ko. Si Yusuf. Ang anak ko sa puso. Kinuha nila. At si Ahmed, agaw-buhay sa ospital. Ako, pinalalayas at walang laban. Kinuha ko ang cellphone ko para humingi ng tulong kay Nanay.

“Nay, tulungan niyo ako! Pinalayas ako! Kinuha nila ang bata! Nasa ospital si Ahmed!” iyak ko sa telepono.

Ang sagot ni Nanay? “Ha? Pinalayas? Eh paano yung padala sa katapusan? Naku Elena, gawan mo ng paraan! Magmakaawa ka kay Jamal! Baka type ka rin niya! Huwag kang uuwi dito nang walang pera, mapapahiya tayo sa mga kapitbahay!”

Binaba ko ang telepono. Sa sandaling iyon, namatay si Elena na masunuring anak. At ipinanganak si Elena na palaban. Walang tutulong sa akin. Walang Nanay, walang Kiko, walang Ahmed. Ako lang.

Pinahid ko ang luha ko. Tiningnan ko si Jamal na kampanteng nakaupo sa sofa ni Ahmed, umiinom ng wine. Akala niya nanalo na siya. Akala niya isa lang akong Filipina na takot mawalan ng pera. Hindi niya alam, sanay ako sa hirap. Sanay ako sa gutom. At handa akong pumatay para sa pamilyang pinili ko—si Yusuf at si Ahmed.

“Sige, Jamal,” sabi ko nang mahinahon. “Aalis ako. Mag-iimpake lang ako.”

Umakyat ako sa kwarto. Hindi ako nag-impake ng damit. Kinuha ko ang hidden safe ni Ahmed na itinuro niya sa akin noong minsang lasing siya—ang safe na naglalaman ng totoong last will and testament niya at mga ebidensya ng embezzlement ni Jamal sa kumpanya. Alam ni Ahmed na may nagtatangka sa buhay niya, kaya naghanda siya. At ako ang susi.

Lumabas ako ng bintana sa likod, gamit ang mga pinagdugtong na kumot, tulad ng napapanood ko sa pelikula. Delikado, pero wala akong choice. Tumakbo ako sa dilim ng Dubai, walang pera, walang pasaporte (nas kay Jamal), bitbit lang ang mga dokumentong magpapabagsak sa kanila.

Kailangan kong makapunta sa Police Headquarters. Kailangan kong iligtas si Yusuf. At kailangan kong buhayin si Ahmed.

Ang giyera ay nagsisimula pa lang.

(NILALAMAN NG KWENTO – BAHAGI 5 at 6)

Ang init ng aspalto ay tumatagos sa manipis kong tsinelas habang tumatakbo ako sa gilid ng highway. Alas-tres ng madaling araw sa Dubai, pero gising ang siyudad. Ang mga ilaw ng mga gusali ay parang mga matang nakatingin sa akin, isang babaeng tumatakas, hawak ang kinabukasan ng isang pamilyang hindi naman niya kadugo. Wala akong pera. Wala akong ID. Ang tanging hawak ko ay ang folder na naglalaman ng ebidensya laban kay Jamal at ang Last Will ni Ahmed. Alam kong hinahanap na ako ng mga tauhan ni Jamal. Bawat itim na sasakyan na dumadaan ay nagpapakabog sa dibdib ko. “Lord,” dasal ko habang tumutulo ang pawis at luha ko. “Kahit huwag na ako. Kahit mamatay na ako. Iligtas niyo lang si Yusuf at si Ahmed.”

Naglakas-loob akong pumara ng taxi kahit wala akong pambayad. Isang matandang driver na Pakistani ang huminto. “Please, Sir. Police Station. Bur Dubai Police Station. Emergency. Life and death,” nagmamakaawa kong sabi sa kanya. Nakita niya ang takot sa mata ko, ang nanginginig kong kamay. Tumango siya. “Okay, Madam. Don’t worry.” Sa loob ng taxi, hindi ko mapigilang mapahagulgol. Naalala ko si Yusuf. Nasa mental hospital siya ngayon. Takot. Nag-iisa. Naalala ko si Ahmed. Nasa ICU, nilalason ng sarili niyang kadugo. At naalala ko ang Nanay ko… na walang ibang inisip kundi ang padala. Ang sakit. Ang sakit-sakit na ang mga taong dapat kakampi mo ang siya pang hihila sa’yo pababa, at ang mga estranghero pa ang tutulong sa’yo.

Pagdating sa istasyon, hinarang ako ng guard. Mukha akong baliw—sabog ang buhok, marumi ang damit. “No ID, no entry,” sabi niya. “Sir, please! My husband is Ahmed Al-Fayed! He is being murdered! Look at this!” Ipinakita ko ang mga dokumento. Nang marinig nila ang pangalang “Al-Fayed”, nagkagulo. Isang maimpluwensyang pamilya. Agad akong dinala sa opisina ng Chief of Police. Ibinuhos ko ang lahat. Ipinakita ko ang mga bank transfer records na nakuha ko sa safe—mga patunay na ninanakawan ni Jamal ang kumpanya at nagbabayad siya ng mga doktor para pekihin ang medical records ni Ahmed. Ipinakita ko ang CCTV footage na nasa flash drive kung saan nakita ang paglagay ng nurse ng Jamal ng gamot sa inumin ni Ahmed.

“This is serious,” sabi ng Chief. “We need to move. Now.”

Sa loob ng isang oras, nakasakay ako sa likod ng police car, kasama ang isang SWAT team. Ang una naming target: Ang iligtas si Yusuf. Dinala kami ng tracker sa isang lumang building sa labas ng siyudad—isang hindi lisensyadong pasilidad na nagpapanggap na rehab center. Pagpasok ng mga pulis, nagkagulo. “Police! Down on the ground!” Sigawan. Putukan. Tumakbo ako kasama ng mga ahente, hinahanap ang bawat kwarto. “Yusuf! Yusuf!” sigaw ko.

Sa dulo ng hallway, sa isang kwartong walang bintana at amoy ihi, narinig ko ang mahinang boses. “Tita Elena…” Sinipa ng pulis ang pinto. Doon, nakita ko siya. Nakatali ang mga kamay sa kama, marumi, at nanginginig sa takot. “Yusuf!” Tumakbo ako at niyakap siya. Kinalagan ko siya. Niyakap niya ako nang mahigpit, sobrang higpit na parang ayaw na niyang bumitaw. “Tita… sabi nila baliw ako… sabi nila hindi na ako makakalabas…” “Hindi totoo ‘yon, anak. Nandito na ako. Ligtas ka na.” Binuhat ko siya palabas, at sa pagkakataong iyon, alam kong naging nanay na ako nang tuluyan.

Sunod naming pinuntahan ang ospital kung saan naroon si Ahmed. Naabutan namin si Jamal sa lobby, kausap ang mga abogado, hawak ang “death certificate” na pipirmahan na lang ng doktor. Buhay pa si Ahmed, pero gusto na ni Jamal na ipatigil ang life support. “Murderer!” sigaw ko habang papasok kami kasama ang mga pulis. Nanlaki ang mata ni Jamal nang makita ako—buhay, at kasama ang batas. “You!” sigaw niya. “Paano ka nakatakas?!” Bago pa siya makabunot ng baril, dinaluhong na siya ng mga pulis. “Jamal Al-Fayed, you are under arrest for attempted murder, embezzlement, and kidnapping.” Habang pinoposasan siya, tumingin siya sa akin nang masama. “Wala kang kwentang babae! Binili lang kita! Alila ka lang!”

Lumapit ako sa kanya, hawak ang kamay ni Yusuf. Tinitigan ko siya sa mata. “Oo, binili lang ako. Pero ang alilang ito ang tumapos sa kasamaan mo.” Dinuraan ko siya sa mukha bago siya kinaladkad ng mga pulis.

Umakyat kami sa ICU. Mahina si Ahmed, pero gising na siya. Naiturok na ang antidote. Nang makita niya kami—ako, na sugatan at marumi, at si Yusuf, na payat pero ligtas—tumulo ang luha niya. Lumapit kami sa kama. Inilapit ko si Yusuf sa kanya. “Papa…” bulong ng bata. Sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, hinawakan ni Ahmed ang kamay ng anak niya. “Yusuf… I’m sorry… I’m so sorry…” Hagulgol ng isang amang nagsisisi. Tumingin siya sa akin. “Elena… bakit? Bakit ka bumalik? Pwede ka namang tumakas. Pwede mong kunin ang pera sa safe at umuwi.”

Hinawakan ko ang kamay niya. “Dahil pamilya tayo, Ahmed. At ang pamilya, hindi nag-iiwanan.”

Lumipas ang isang buwan. Naging laman ng balita sa Dubai at Pilipinas ang “Cinderella Story” namin, pero ang bersyon ng media ay puro glitz at glamour. Hindi nila alam ang dugo at luhang dumanak. Nakulong si Jamal habambuhay. Naka-recover si Ahmed at bumalik sa pamumuno ng kumpanya, pero mas madalas na siyang nasa bahay ngayon, kalaro si Yusuf. Ang mansyon na dati ay parang libingan sa tahimik, ngayon ay puno na ng tawanan.

Pero may isa pa akong giyerang kailangang tapusin. Ang pamilya ko sa Pilipinas.

Isang gabi, tumawag si Nanay via video call. “Elena! Anak! Grabe, napanood namin sa TV! Ang yaman-yaman niyo na lalo! Hero ka daw! Teka, nasaan na yung padala? Two months na kaming walang natatanggap! Naputulan na kami ng kuryente! At saka, gusto ng kapatid mo ng bagong iPhone, reward daw sa pagiging prayer warrior niya para sa’yo.”

Tiningnan ko si Nanay sa screen. Wala man lang tanong kung kamusta ang sugat ko. Wala man lang “Salamat Lord buhay ka.” Pera. Pera. Pera. Nasa tabi ko si Ahmed, nakahawak sa kamay ko, hinihintay ang desisyon ko.

“Nay,” sabi ko nang mahinahon. “Wala na pong padala.”

“Ha? Anong wala? Nagpapatawa ka ba? Asawa ka ng bilyonaryo! Barya lang sa inyo ang hinihingi namin! Huwag kang madamot Elena! Utang na loob mo sa amin ang buhay mo!”

“Utang na loob?” Tumawa ako nang mapakla. “Nay, binenta niyo ako. Kalahating milyon. ‘Yun ang presyo ko sa inyo, di ba? Binayaran na ni Ahmed ‘yon. Sobra-sobra pa sa mga padala ko nung nakaraan. Bayad na ako. Ang buhay ko ngayon, ako ang nagsumikap nito. Muntik na akong mamatay, Nay! Pero ni isang beses, hindi niyo ako kinumusta. Ang inalala niyo, yung kahihiyan niyo sa kapitbahay kapag walang pera.”

“Walang hiya ka! Sumpain ka sana! Tandaan mo, hindi ka magiging masaya kung wala ang basbas ng magulang!” sigaw ni Nanay.

“Masaya na ako, Nay. Kasama ang asawa ko at ang anak ko. Ang tunay na pamilya ko. Yung pamilyang handang mamatay para sa akin, hindi yung pamilyang handang ipapatay ako para sa pera.”

“Elena! Huwag mong ibababa! Parang awa mo na, may utang ako sa 5-6!”

“Matuto kayong magtrabaho, Nay. Malalaki na ang mga kapatid ko. Tapos na ako sa pagiging bangko niyo.”

Pinindot ko ang “End Call”. At pagkatapos, blinock ko sila. Lahat sila. Facebook, Messenger, WhatsApp.

Katahimikan.

Niyakap ako ni Ahmed mula sa likod. “Are you okay?” tanong niya.

Huminga ako nang malalim. Sa unang pagkakataon, magaan ang pakiramdam ko. “Yes, Ahmed. I am free.”

Lumabas kami sa garden kung saan naglalaro si Yusuf ng bola. Tumakbo siya palapit sa amin. “Mama! Papa! Sali kayo!” Ang sarap pakinggan ng “Mama”. Hindi ko man siya iniluwal, ako ang pumili sa kanya. At siya ang pumili sa akin.

Tumingin ako sa langit ng Dubai. Wala na ang ulan ng Pilipinas na kasabay ng mga luha ko noon. Ang nakikita ko na lang ay ang maliwanag na buwan.

Ang akala ng iba, ang swerte ko dahil nakapangasawa ako ng Arabong milyonaryo. Pero ang totoo, sila ang swerte sa akin. Dahil kung wala ako, wala silang pamilya. At ako? Nahanap ko ang sarili ko. Hindi ako isang paninda. Hindi ako isang investment. Ako si Elena. Isang asawa. Isang ina. At isang babaeng natutong lumaban.

WAKAS

Tanong para sa mga mambabasa:

Tama ba ang ginawa ni Elena na putulin ang ugnayan sa kanyang pamilya (cut-off) at huwag na silang bigyan ng pera kahit mayaman na siya? O dapat pa rin ba siyang tumulong dahil “pamilya pa rin sila” kahit anong mangyari?

Kayo, hanggang kailan kayo magbibigay sa pamilyang puro hingi lang at hindi marunong magpahalaga? I-comment ang inyong opinyon sa ibaba!👇👇👇