Sa bawat sulok ng ating lipunan, ang mga pulis ay itinuturing na mga tagapagtanggol ng naaapi at simbolo ng kaayusan. Ngunit paano kung ang mismong kamay na dapat ay nagbibigay ng proteksyon ang siyang nagmamaniobra upang ibaon ang katotohanan?

Ang kaso ni Aliza Canlas, isang masipag at matalinong 20-taong-gulang na teller sa Laguna, ay hindi lamang isang kwento ng karahasan; ito ay isang masusing pagsusuri sa madilim na bahagi ng korapsyon sa loob ng kapulisan at ang hindi matatawarang tapang ng isang pamilyang hinarap ang mga higante ng kapangyarihan.

Isang Gabing Hindi na Natapos

Noong Abril 24, 2014, binalot ng takot at pighati ang Sityo Silangan, Brgy. San Monica, Laguna. Sa isang masukal na bahagi ng lugar, natagpuan ang walang buhay na katawan ni Aliza. Ang kalagayan ng kanyang bangkay ay sapat na upang manginig sa galit ang sinumang makakakita—malinaw na dumaan ang dalaga sa matinding paghihirap bago tuluyang bawiin ang kanyang buhay.

Si Aliza ay kilala sa kanilang komunidad bilang isang huwarang anak: walang kaaway, masipag sa trabaho, at may malinis na reputasyon. Kaya naman ang tanong ng lahat, sino ang may kakayahang gumawa ng ganitong kalupitan?

Ang Pader ng Kapangyarihan: Ang Sabwatan ng mga Esgera

Sa simula pa lamang ng imbestigasyon, napansin na ng mag-asawang Oscar at Rita Canlas ang tila malansang takbo ng hustisya. Ang mga ebidensyang dapat sana ay matibay, tulad ng CCTV footage mula sa bangko kung saan nagtatrabaho si Aliza, ay biglang “nawala” o nasira. Ang mga nakasulat sa police blotter ay tila minanipula upang ilayo ang atensyon sa pangunahing suspek.

Dito lumutang ang pangalan ni Dionisio Esgera. Si Dionisio, na anak ng isang maimpluwensyang pamilya, ay matagal nang nanliligaw kay Aliza ngunit paulit-ulit na tinatanggihan ng dalaga.

Ngunit ang mas nakakagulat na rebelasyon ay ang kapatid ni Dionisio—si Ramon Esgera—ay isang mataas na opisyal ng pulisya sa rehiyon. Ang anino ni Ramon ang naging dahilan kung bakit ang mga lokal na awtoridad ay tila naging bulag, pipi, at bingi sa sigaw ng katarungan. Ang sistemang dapat ay gumagabay sa pamilya Canlas ay siya pang naging hadlang sa kanila.

Martin Alfonso: Ang Liwanag sa Dilim

Dahil sa paulit-ulit na pagkadismaya sa lokal na pulisya na nagsasabing “kulang ang ebidensya,” nagdesisyon ang pamilya Canlas na gamitin ang kanilang huling ipon upang kumuha ng pribadong imbestigador. Dito nila nakilala si Martin Alfonso, isang dating pulis na may pusong nais magsilbi sa katotohanan.

Tahimik at masinsinang kumilos si Martin. Alam niyang hindi niya maaaring harapin nang harapan ang mga Esgera nang walang sapat na bala.

Nakipag-usap siya sa mga “bulong” sa komunidad, binalikan ang mga lumang rekord, at sa tulong ng isang technician, ay nagawang mabawi ang ilang bahagi ng naburang CCTV footage. Nakita sa footage ang presensya ni Dionisio sa paligid ng pinagtatrabahuhan ni Aliza noong araw ng kanyang pagkawala—isang piraso ng puzzle na pilit itinago ng mga awtoridad.

Ang Pagbasag sa Katahimikan: Ang Testimonya ni Antonio Cortés

Ang pinakamalaking break sa kaso ay nang matunton ni Martin si Antonio Cortés, ang matagal nang driver ng pamilya Esgera. Si Antonio ay biglang lumipat ng tirahan matapos ang krimen, bitbit ang bigat ng konsensya. Sa ilalim ng pangako ng proteksyon, inilantad ni Antonio ang lahat.

Isinalaysay niya kung paano pilit na isinakay nina Dionisio at ng kasabwat nitong si Mark de la Peña si Aliza sa sasakyan nang tumanggi ang dalaga sa kanilang aya. Dinala ang biktima sa isang abandonadong bodega.

Doon, sa gitna ng kadiliman at kawalan ng awa, naganap ang karahasan na nauwi sa kamatayan ni Aliza. Si Antonio ang napilitang tumulong sa pagtapon ng bangkay sa masukal na lugar. Binayaran siya at binantaan, ngunit ang kanyang konsensya ay naging mas malakas kaysa sa takot sa kanyang mga amo.

Ang Pagkilos ng NBI at ang Pagbagsak ng mga Taksil

Dahil sa mga bagong ebidensya, inilipat ang kaso sa National Bureau of Investigation (NBI). Noong 2018, apat na taon matapos ang krimen, lumabas ang Warrant of Arrest. Hindi lamang sina Dionisio at Mark ang kinasuhan; pormal ding sinampahan ng Obstruction of Justice at Grave Misconduct si Ramon Esgera.

Lumantad din si PO2 Seriano, isang dating tauhan ni Ramon, na nagpatunay na inutusan silang baguhin ang mga entries sa blotter upang pahinain ang kaso laban kay Dionisio. Ang “brotherhood” sa loob ng kapulisan na ginamit sa maling paraan ay tuluyan nang gumuho.

Hatol at Aral

Matapos ang mahabang paglilitis na puno ng banta at pamamaril sa pamilya Canlas, iginawad ng hukuman ang hustisya. Sina Dionisio Esgera at Mark de la Peña ay napatunayang guilty at sinentensyahan ng reclusion perpetua. Si Ramon Esgera naman, ang pulis na nagtangkang magtakip ng krimen, ay tinanggal sa serbisyo at nahaharap sa sampung taong pagkakakulong.

Ang kaso ni Aliza Canlas ay isang paalala na walang lihim na hindi nabubunyag. Ipinakita nito na ang hustisya, bagaman madalas na mabagal at mahirap abutin para sa mga ordinaryong tao, ay laging nananaig basta’t may mga taong tulad ni Oscar at Rita Canlas na handang lumaban hanggang sa huli. Ang tunay na “protektor” ay hindi ang mga may tsapa, kundi ang mga may paninindigan sa katotohanan.