Ako si Mariane.

Isang Regional Manager sa isang malaking kumpanya. Dahil sa trabaho ko, madalas akong nasa business trip.

Ang asawa kong si Gary ay mabait, pero sunud-sunuran sa nanay niyang si Donya Pacita at sa kapatid niyang si Rona.

Nakatira sila sa bahay na ako ang nagpundar. Hinayaan ko silang tumira kasama namin para may kasama si Gary at ang anak naming si Issa kapag wala ako.

Ang akala ko, inaalagaan nila ang anak ko. Ang akala ko, pamilya ang turing nila sa isa’t isa.

Mali pala ako.

Isang linggo dapat ako sa Singapore. Pero natapos ko agad ang meeting, kaya nag-book ako ng flight pauwi nang mas maaga ng isang araw.

Biyernes ng hapon. Excited akong umuwi. Dala ko ang paboritong Lego set ni Issa at mga tsokolate. Hindi ako tumawag kay Gary dahil gusto ko silang i-surprise.

Pagdating ko sa tapat ng bahay, napansin kong tahimik.

Pagpasok ko sa gate, nakita ko ang kotse ni Rona (na ako ang naghuhulog) at ang mga sapatos nilang nakakalat sa porch.

Binuksan ko ang pinto gamit ang susi ko.

Ang lamig sa loob. Naka-todo ang aircon.

Rinig ko ang tawanan mula sa sala. Nanonood sila ng TV.

“Ang sarap nitong cake ‘no, Ma?” boses ni Rona.

“Oo, pero mas masarap sana kung may juice. Tawagin mo nga ‘yung bata,” sagot ni Donya Pacita.

Lumakad ako papunta sa kusina para ilapag ang mga pasalubong.

Pero pagtapak ko sa hallway papuntang kusina… nadurog ang puso ko.

Nakita ko si Issa. Ang siyam na taong gulang kong anak.

Nakaluhod sa sahig. May hawak na basahan.

Naglulupasay siya habang pinupunasan ang tarmak ng chocolate drink na natapon sa tiles.

Ang maliliit niyang kamay ay namumula na sa kakapiga ng basahan. Umiiyak siya nang walang tunog, tumutulo ang luha habang nanginginig ang balikat.

Suot niya ang lumang pambahay na may butas, samantalang ang dami kong biniling magagandang damit para sa kanya.

“Issa?” tawag ko. Nanginginig ang boses ko.

Napatingala si Issa. Nang makita niya ako, nanlaki ang mga mata niya sa takot. Hindi sa tuwa, kundi sa takot.

“M-Mommy?” bulong niya. “Mommy, sorry po! Natapon ko po yung juice ni Lola! Nililinis ko na po! Huwag niyo po akong pagalitan!”

Binitawan ko ang maleta ko at tumakbo palapit sa kanya. Niyakap ko siya. Ang init ng katawan niya. May sinat ang anak ko!

“Anak, bakit ikaw ang naglilinis nito? Nasaan si Yaya?”

“Pinaalis po ni Lola si Yaya,” iyak ni Issa. “Sabi ni Lola, dapat daw matuto akong magtrabaho para hindi ako lumaking tamad katulad mo.”

TAMAD KATULAD KO?

Ako na halos hindi na natutulog para buhayin silang lahat?!

Sa puntong iyon, pumasok si Donya Pacita at Rona galing sa sala. May hawak silang bowl ng ice cream.

Nang makita nila ako, nabilaukan si Rona.

“Ate Mariane?! Nandiyan ka na?!”

Si Donya Pacita naman, hindi man lang tinablan ng hiya.

“Oh, Mariane. Ang aga mo naman. Bakit hindi ka nagsabi? Edi sana nakapag-ayos kami.”

Tumayo ako. Hinarang ko si Issa sa likod ko.

Tinignan ko ang biyenan ko. Ang mga mata ko ay nag-aapoy.

“Ma,” sabi ko nang mahinahon pero madiin. “Bakit naglalampaso ang anak ko? At bakit niyo sinabing tamad ako?”

Sumubo ng ice cream si Donya Pacita. “Hay naku, Mariane. Masyado mong ini-spoiled ‘yang si Issa. Natapon niya ang juice ko kanina. Sabi ko, linisin niya. Disiplina ‘yan. Kailangan niyang matutong maging masipag. Tignan mo nga, lampa! Isang punas lang, iyak na nang iyak.”

“Disiplina?!” sigaw ko. “Siyam na taong gulang siya! May sakit siya! At nasaan ang mga katulong? Binabayaran ko sila para maglinis, hindi ang anak ko!”

“Pinag-day off ko sila,” sabat ni Rona. “Para matuto si Issa.”

“At ikaw,” baling ko kay Rona. “Bakit suot mo ang blouse ko?”

Napahawak si Rona sa damit niya. “Ah… eh… hiniram ko lang. Wala na akong masuot eh.”

Hindi ko na napigilan.

Kinuha ko ang basahan na hawak ni Issa.

Kinuha ko ang bowl ng ice cream na hawak ni Donya Pacita at ibinuhos ko ito sa sahig na kakalinis lang ni Issa.

“Ayan!” sigaw ko. “Nadumihan ulit! Sino ang maglilinis niyan?!”

“Mariane! Walang hiya ka!” sigaw ni Donya Pacita. “Bakit mo tinapon ang pagkain?! Sayang ang pera!”

“Pera?!” tawa ko nang malakas. Yung tawang nakakabaliw. “Pera KO ang ipinambili niyan! Pera KO ang ipinambayad sa kuryenteng ginagamit niyo! Pera KO ang ipinang-gas sa kotseng dinadala ni Rona! At ang bahay na ito? PERA KO RIN ITO!“

Sa gitna ng sigawan, dumating si Gary, ang asawa ko, galing sa trabaho.

“Anong nangyayari dito? Rinig hanggang labas ang sigawan!”

“Gary!” sumbong ni Donya Pacita. “Ang asawa mo! Binato ako ng ice cream! At kinukunsinti ang anak niyo! Sabi ko lang naman, turuan ng disiplina!”

Tumingin ako kay Gary.

“Gary, tignan mo ang anak mo. May lagnat. Naka-luhod sa sahig. Ginawang katulong ng nanay at kapatid mo habang sila nagpapakasasa sa aircon. Alam mo ba ‘to?”

Yumuko si Gary. “Mariane… sabi kasi ni Mama… kailangan daw ng training ni Issa…”

“Training?!” sampal ko sa balikat ni Gary. “Duwag ka! Hinahayaan mong apihin ang anak natin sa sarili nating bahay?!”

Kinuha ko si Issa at binuhat.

“Issa, mag-impake ka. Aalis tayo.”

“Teka, saan kayo pupunta?” tanong ni Gary.

Humarap ako sa kanila.

“Hindi kami ang aalis, Gary. Nagbago ang isip ko.”

Binuksan ko ang bag ko at inilabas ang cellphone ko. Tinawagan ko ang subdivision security.

“Hello, Guard? This is Mariane sa Block 5. Please send security here. May mga intruder sa bahay ko na ayaw umalis.”

“Mariane!” sigaw ni Donya Pacita. “Pinalalayas mo kami?! Nanay ako ng asawa mo!”

“Dati,” sagot ko. “Dahil pagkatapos nito, magpa-file na ako ng annulment.”

Humarap ako kay Gary.

“Pumili ka, Gary. Ang pamilyang nambubusabos sa anak mo, o kaming mag-ina? Kapag hindi ka sumama sa kanila palabas ng pinto ngayon din, ibig sabihin kinakampihan mo sila.”

Nataranta si Gary. Tumingin siya sa Nanay niya, tapos kay Issa na umiiyak.

“Ma… Rona…” sabi ni Gary nang mahina. “Umalis na muna kayo.”

“Gary?!” gulat na sigaw ni Rona. “Papatulan mo ang gusto ng babaeng ‘yan?!”

“Bahay niya ‘to!” sigaw ni Gary, sa wakas ay nagkaroon ng bayag. “At tama siya! Anak ko ang pinahihirapan niyo! Nakikita ko minsan pero tumatahimik lang ako kasi ayokong mag-away tayo, pero sobra na kayo!”

Dumating ang mga guard.

“Ma’am, Sir? Ano po ang problema?”

Tinuro ko si Donya Pacita at Rona.

“Ilabeas niyo sila. Banned sila sa village na ito simula ngayon.”

“Halika na nga!” dabog ni Donya Pacita. “Wala kayong utang na loob! Magsisisi kayo! Wala na kayong makikitang nanay!”

“Mabuti pa nga!” sagot ko bago isinara ang pinto sa pagmumukha nila.

Nang makaalis sila, naiwan kaming tatlo sa sala.

Lumapit si Gary kay Issa at niyakap ito. Umiiyak ang asawa ko.

“Sorry baby… sorry hindi kita naipagtanggol agad…”

Tinignan ko si Gary.

“Hindi pa tayo ayos, Gary. Mahaba pa ang pag-uusapan natin. Pero sa ngayon… gagamutin ko muna ang anak ko.”

Sa gabing iyon, natulog si Issa sa tabi ko. Mahimbing.

Wala nang mag-uutos. Wala nang mang-aapi.

Ang bahay na dating puno ng takot para sa kanya, ngayon ay naging home na ulit.

Kinabukasan, pinalitan ko lahat ng lock ng pinto.

Tinanggal ko ang supplementary credit card ni Gary na hawak ni Rona.

At kumuha ako ng bagong yaya na mapagkakatiwalaan.

Ang disiplina na hinahanap ng biyenan ko?

Ibinigay ko sa kanila—ang disiplina ng pagtira sa kalsada kung wala kang sariling bahay at umaasa ka lang sa iba.