“Yaya! Ilang beses ko bang sasabihin sa’yo na huwag mong pakialaman ang mga gamit ko sa kwarto?!” sigaw ni Celine isang umaga habang nagbibihis papasok sa unibersidad.

“Pasensya na, Señorita Celine,” nakayukong sagot ni Perla, habang pinupulot ang mga nagkalat na damit. “Inayos ko lang naman ang kama mo.”

“Huwag mo akong ma-senyorita! Labas!” bulyaw ni Celine.

Lumabas si Perla na may luha sa mga mata. Masakit para sa kanya na tratuhin siya ng ganoon, lalo na’t si Celine ang dugo at laman niya. Pero tinanggap niya ito. Ito ang parusa niya sa sarili.

Noong sanggol pa si Celine, ibinigay niya ito sa mag-asawang Montemayor dahil wala siyang pangkain. Ang tanging hiling lang niya noon ay ang payagan siyang magtrabaho sa mansyon bilang katulong—para kahit hindi alam ng bata, nakikita pa rin niya itong lumaki, nakakain ng masarap, at nakakapag-aral sa magandang eskwelahan.

Isang hapon, habang wala si Perla dahil inutusan sa palengke, pumasok si Celine sa quarters ng mga katulong. Nawawala kasi ang kanyang mamahaling hikaw at ang hinala niya ay kinuha ito ni Yaya Perla.

Hinalughog niya ang maliit na kwarto ni Perla. Binuksan niya ang cabinet, tinaktak ang mga unan. Wala ang hikaw. Pero sa ilalim ng kutson, may nakapa siyang isang lumang notebook. Balot ito ng plastik at mukhang iniingatan nang maigi.

“Ano ‘to? Listahan ng mga ninakaw niya?” bulong ni Celine.

Umupo siya sa kama at binuksan ang notebook. Isa pala itong Diary.

Ang unang pahina ay may petsang October 12, 2005.

“Patawarin mo ako, anak. Ngayong araw, ibinigay na kita kay Ma’am Elizabeth. Ang sakit-sakit na mawalay ka sa dibdib ko. Pero ayokong lumaki kang gutom gaya ko. Dito sa mansyon, magiging prinsesa ka. Ipinangako ko sa sarili ko na magpapaka-alila ako dito habambuhay, masilayan lang kita. Kahit tawagin mo lang akong ‘Yaya’, sapat na ‘yun. Basta alam kong busog ka at ligtas. Mahal na mahal kita, Celine.”

Nanlamig ang buong katawan ni Celine.

Binasa pa niya ang ibang pahina.

“Birthday mo ngayon. 7 years old ka na. Sinigawan mo ako kanina kasi hindi masarap ang timpla ng juice. Okay lang, anak. Ang ganda mo sa suot mong pink na dress. Kamukhang-kamukha mo ang tatay mo.”

“Graduation mo ng High School. Nasa likod lang ako, nakatago sa poste. Bawal akong lumapit sa stage. Pero nung sinabit ni Ma’am Elizabeth ang medalya sa’yo, pakiramdam ko ako na ang pinakamasayang nanay sa mundo. Proud ako sa’yo, anak.”

Page: SAY – Story Around You | Original story.

Nanginig ang mga kamay ni Celine. Ang mga luhang kanina ay wala, ngayon ay parang gripo na ayaw tumigil. Ang babaeng araw-araw niyang inaalila… ang babaeng minsan ay pinandidirian niya dahil amoy pawis… ay ang kanyang Ina.

Biglang bumukas ang pinto. Pumasok si Yaya Perla, may bitbit na basket galing palengke.

“Señorita? Anong ginagawa niyo dyan—”

Hindi natapos ni Perla ang sasabihin niya nang makita niya ang hawak ni Celine. Ang diary.

Nagkatinginan sila. Isang nakakabinging katahimikan ang bumalot sa kwarto.

Biglang tumayo si Celine. Ang kanyang mukha ay halo-halong emosyon—galit, awa, hiya, at pagkalito.

“Bakit?!” sigaw ni Celine. Halos pumiyok ang boses niya. “Bakit hindi mo sinabi?! Bakit hinayaan mong tratuhin kitang parang basura?!”

“Anak…” humagulgol si Perla at napaluhod. “Patawarin mo ako. Ayokong ikahiya mo ako. Ayokong masira ang buhay mo.”

“Ikahiya?!” bulyaw ni Celine, ibinato niya ang diary sa sahig. “Mas nakakahiya ‘to! Ang buong akala ko ampon ako na galing sa kung saan, ‘yun pala ang nanay ko nasa kusina lang namin! Pinagmukha niyo akong tanga! Pinagmukha niyo akong masama!”

Dahil sa sigawan, tumakbo papasok sina Don Arturo at Doña Elizabeth.

“Celine! Anong nangyayari dito?!” tanong ni Elizabeth.

Nakita nila si Celine na umiiyak, at si Perla na nakaluhod sa paanan nito.

“Ma… Pa…” sumbong ni Celine, nanginginig at tinuturo si Perla. “Totoo ba? Siya ba? Siya ba ang nanay ko?”

Yumuko si Don Arturo. Hinawakan ni Doña Elizabeth ang balikat ni Celine.

“Oo, anak,” mahinang sagot ni Elizabeth. “Si Perla ang tunay mong ina. Ibinigay ka niya sa amin dahil gusto niyang magkaroon ka ng magandang kinabukasan. Pero nakiusap siya… nagmakaawa siya na huwag siyang paalisin. Gusto ka niyang bantayan. Tinanggap niya ang pagiging katulong, ang pagiging Yaya, ang lahat ng hirap… para lang makasama ka.”

Tumingin si Celine kay Perla. Nakita niya ang mga kamay nitong kulubot at gasgas sa kakalaba at kakahugas. Ang mga kamay na naglinis ng dumi niya noong bata siya. Ang mga kamay na nagluluto ng pagkain niya araw-araw.

Bumalik sa alaala ni Celine ang lahat ng pang-aalipusta niya.

“Yaya, ang tanga mo naman!”

“Yaya, ang baho mo!”

Napaupo si Celine sa sahig. Ang bigat sa dibdib ay sumabog.

“Ang sama-sama ko…” hagulgol ni Celine. “Ang sama-sama kong anak…”

Gapang na lumapit si Perla at niyakap ang tuhod ni Celine. “Hindi, anak. Mabait ka. Hindi ka masama. Ako ang may kasalanan. Patawarin mo si Nanay kung naglihim ako.”

Sa unang pagkakataon, hindi tinabig ni Celine ang yakap ni Perla. Sa halip, yumakap siya pabalik. Niyakap niya ang “Yaya” na nagmahal sa kanya nang higit pa sa sarili nitong buhay. Niyakap niya ang kanyang Ina.

“Mama…” bulong ni Celine, basag ang boses.

Doon sa maliit na kwarto ng katulong, sa harap ng mag-asawang nagpalaki sa kanya, tinanggap ni Celine ang katotohanan. Hindi siya anak ng mayaman. Anak siya ng isang dakilang ina na handang maging alipin, handang maging anino, at handang masaktan araw-araw, mabigyan lang ng liwanag ang buhay ng kanyang anak.

—

Lumipas ang apat na taon mula nang mabunyag ang lihim sa loob ng quarters ng mga katulong. Marami ang nagbago sa loob ng mansyon ng mga Montemayor. Hindi na ito ang dating bahay na puno ng sigawan at utos. Ito ay naging tahanan ng pagpapatawad at pagtutulungan.

Si Celine, ang dating matapobreng senyorita, ay nagbago nang lubusan. Matapos malaman na ang kanyang Yaya Perla ay ang kanyang tunay na ina, tinanggal niya ang lahat ng uniform ni Perla. Ipinagbawal niya itong maglaba, magluto, o maglinis.

“Ma, umupo ka na lang dyan,” malambing na sabi ni Celine isang umaga habang siya mismo ang nagtitimpla ng kape. “Ako na ang maghahain. Habambuhay mo na akong pinagsilbihan. Oras na para ikaw naman ang pagsilbihan ko.”

Nahihiya pa rin si Perla. Sanay ang katawan niya sa trabaho. Ang kanyang mga kamay, na magaspang at puno ng kalyo, ay hindi mapakali kapag walang ginagawa.

Pero nariyan sina Don Arturo at Doña Elizabeth para suportahan ang pagbabago. Sila mismo ang nagbihis kay Perla ng magagandang damit at isinama ito sa mga family dinner—hindi bilang yaya na nakatayo sa gilid, kundi bilang kapamilya na nakaupo sa mesa.

Dumating ang araw na pinakahihintay ng lahat: ang College Graduation ni Celine.

Nagtapos siya bilang Summa Cum Laude sa kursong Business Management.

Sa loob ng Plenary Hall, puno ng mga magagarang ilaw at libo-libong tao. Nakaupo sa VIP section sina Don Arturo at Doña Elizabeth. Katabi nila si Perla, na naka-suot ng simpleng beige dress. Hindi sanay si Perla. Panay ang yuko niya, pakiramdam niya ay hindi siya bagay sa ganoong lugar na puno ng mayayaman at edukado.

“Perla, taas-noo ka,” bulong ni Doña Elizabeth sabay hawak sa kamay ng dating katulong. “Araw niyo ito ni Celine.”

Nagsimula ang seremonya. Tinawag ang mga pangalan. Umakyat ang mga magulang para magsabit ng medalya.

Nang tawagin ang pangalan ni Celine para sa kanyang Valedictory Address, tumahimik ang buong hall. Umakyat si Celine sa entablado, suot ang kanyang toga at ang medalya ng karangalan. Ang ganda niya, pero iba na ang ningning sa kanyang mga mata—hindi na ito ang ningning ng arrogance, kundi ng humility.

Humarap siya sa mikropono.

“Marami sa inyo ang nakakakilala sa akin bilang Celine Montemayor,” panimula niya. “Anak ng isang business tycoon. Lumaking may gintong kutsara sa bibig. Akala ko noon, ang tagumpay ay nasusukat sa yaman, sa apelyido, at sa kung ilang tao ang sumusunod sa utos mo.”

Tumingin siya sa direksyon ng kanyang pamilya.

“Pero nagkamali ako,” garalgal na patuloy ni Celine. “Ang tunay na tagumpay ay nasusukat sa sakripisyo.”

“Gusto kong ialay ang medalyang ito sa tatlong tao,” sabi ni Celine, tumutulo na ang luha. “Kay Papa Arturo at Mama Elizabeth, na nagbigay sa akin ng bubong at edukasyon. At sa isang babae na nagbigay sa akin ng buhay… at nagbigay ng kanyang sarili para lang mabuhay ako nang maayos.”

Nagulat ang mga audience. Alam ng karamihan na adopted si Celine, pero hindi nila alam ang buong kwento.

“Ma…” tawag ni Celine sa mikropono. “Mama Perla, umakyat ka dito.”

Natigilan si Perla sa upuan. Nanlaki ang mata niya. Umiling siya. Huwag, anak. Nakakahiya. Katulong lang ako. Yan ang sinasabi ng mga mata niya.

Pero tumayo si Doña Elizabeth at inalalayan si Perla. “Sige na, Perla. Hinihintay ka ng anak mo.”

Nanginginig ang tuhod na naglakad si Perla papunta sa stage. Ang bawat hakbang niya ay mabigat. Ramdam niya ang tingin ng libo-libong tao. Ang dating tagahugas ng pinggan, ang dating tagalaba, ngayon ay naglalakad sa red carpet ng karangalan.

Pag-akyat niya sa stage, sinalubong siya ng mahigpit na yakap ni Celine.

“Ma, para sa’yo ’to,” iyak ni Celine habang tinatanggal ang kanyang medalya at isinusuot ito sa leeg ni Perla.

“Anak… hindi ko deserve ’to…” hagulgol ni Perla, tinatakpan ang mukha gamit ang kanyang magaspang na kamay.

Hinawakan ni Celine ang kamay ng ina at itinaas ito sa ere.

“Tignan niyo ang mga kamay na ’to!” sigaw ni Celine sa audience. “Ito ang mga kamay na nagkuskos ng sahig, naglaba ng damit, at nagtiis ng hirap sa loob ng labing-walong taon. Ito ang mga kamay na nagpalaki sa akin habang nagpapanggap na ibang tao.

Siya ang tunay kong ina. At ang karangalan ko bilang Summa Cum Laude ay walang-wala kumpara sa karangalan niya bilang isang inang nagmahal nang walang hinihinging kapalit.”

Nagkaroon ng katahimikan… at pagkatapos, isang dumadagundong na Standing Ovation.

Nagsitayuan ang mga magulang, mga propesor, at mga estudyante. Pumalakpak sila nang malakas habang lumuluha. Nakita nila ang tunay na anyo ng pag-ibig sa entablado—ang anak na dating nahihiya sa kanyang pinagmulan, ngayon ay ipinagmamalaki ito sa buong mundo.

Umakyat din sina Don Arturo at Doña Elizabeth at niyakap ang mag-ina. Isang pamilyang binuo hindi ng dugo lamang, kundi ng pagmamahal at pagtanggap.

Nang gabing iyon, habang pauwi sila sa mansyon, hindi na sa quarters ng katulong natulog si Perla. Natulog siya sa kwarto ni Celine, magkatabi sila sa malambot na kama.

“Ma,” bulong ni Celine bago pumikit. “Hindi na kita Yaya. Ikaw na ang Boss ko ngayon. Boss ng puso ko.”

Napangiti si Perla habang hinahaplos ang buhok ng anak. Ang diary na puno ng luha noon, ngayon ay nasundan na ng bagong kabanata—isang kabanata ng kaligayahan na hindi na kailanman kailangang itago.