Ako si Delia.

Bunso sa apat na magkakapatid. Simula nang mamatay ang mga magulang namin, nagkanya-kanya na kami.

Ang panganay na si Kuya Dante ay nawala na parang bula sampung taon na ang nakakaraan. Ang huling balita namin, pumunta siya sa Maynila para makipagsapalaran pero hindi na bumalik. Ang sabi ng iba, naging adik daw o namatay sa gutom.

Ang dalawa ko namang kapatid, sina Rico at Vina, ay parehong umasenso. Si Rico ay may malaking hardware, at si Vina ay asawa ng isang Mayor.

Ako? Ako ay nanatiling mahirap. Isang tindera ng gulay sa palengke. Solo parent sa isang anak na may sakit.

Ngayong araw ang anibersaryo ng pagkamatay ni Tatay. Nagpatawag ng reunion sina Rico at Vina sa luma naming Ancestral House. Ang sabi nila, may buyer na daw ng lupa at kailangan naming magpirmahan para makuha ang pera.

Kailangan ko ang pera para sa operasyon ng anak ko, kaya kahit hiyang-hiya ako sa luma kong damit, pumunta ako.

Pagdating ko sa mansyon, nandoon na sila.

Ang gaganda ng sasakyan. Naka-aircon. Ang daming handa—lechon, prawns, steak.

“Oh, nandito na pala ang patay-gutom nating kapatid,” bati ni Vina sabay irap. “Delia, doon ka sa dulo ng mesa kumain ha? Baka dumikit ‘yang amoy palengke mo sa designer dress ko.”

“Oo nga,” gatong ni Rico. “Bilisan na lang natin ang pirmahan. Sayang ang oras ko dito.”

Tumahimik na lang ako at umupo sa sulok. Sanay na ako sa pang-aapi nila.

ANG PAGDATING NG BISITA

Habang nagtatawanan sila at nagbibilang ng posibleng mana, biglang kumahol nang malakas ang mga aso sa gate.

May pumasok na lalaki.

Gusgusin. Mahaba ang buhok at balbas na puno ng uban. Punit-punit ang damit. Naka-paa lang at puno ng putik. Ang amoy niya ay umaalingasaw—amoy basura at ihi.

Natigil ang kainan.

“Yuck! Sino ‘yan?!” sigaw ni Vina habang nagtatakip ng ilong. “Guards! Bakit niyo pinapasok ang pulubi?!”

Naglakad ang pulubi palapit sa amin. Tinitigan niya kami isa-isa.

“Vina… Rico… Delia…” garalgal na boses niya. “Ako ‘to… ang Kuya Dante niyo.”

Natigilan ako.

Si Kuya Dante? Ang gwapo at matipunong kuya namin noon… ganito na ang itsura?

“Dante?!” sigaw ni Rico. Tumayo siya at tinignan ang kuya namin nang may pandidiri. “Ikaw si Dante? Diyos ko! Anong nangyari sa’yo? Mukha kang taong-grasa! Nakakahiya ka!”

“Gutom na gutom ako,” pakiusap ni Kuya Dante. Inilahad niya ang marumi niyang kamay. “Pwede ba akong makikain? Kahit tira-tira lang. Kapatid niyo naman ako.”

“Kapatid?!” tawa ni Vina. “Wala kaming kapatid na basura! Tignan mo nga kami, ang yayaman namin, tapos ikaw ganyan? Baka mahawa pa kami ng sakit sa’yo! Umalis ka dito!”

Kumuha si Rico ng isang baso ng tubig at isinaboy ito sa mukha ni Kuya Dante.

“Layas! Sinisira mo ang gana namin kumain!”

Tumulo ang luha sa mga mata ni Kuya Dante. Nanginginig siya sa gutom at lamig.

Hindi ko na kinaya.

Tumakbo ako palapit kay Kuya Dante. Niyakap ko siya nang mahigpit kahit mabaho siya, kahit basa siya.

“Kuya!” iyak ko. “Kuya, ako ‘to si Delia. Huwag kang mag-alala, nandito ako.”

“Delia!” sigaw ni Vina. “Layuan mo ‘yan! Kadiri kayo! Pareho talaga kayong low class!”

Hindi ko sila pinansin. Kinuha ko ang tupperware na dala ko (baon ko sana pauwi). May laman itong simpleng adobo.

“Kuya, kain ka,” subo ko sa kanya gamit ang kamay ko. “Pasensya ka na, ito lang ang dala ko. Wala akong lechon.”

Kinain ni Kuya Dante ang adobo habang umiiyak. “Salamat, Delia. Salamat dahil hindi mo ako kinahiya.”

“Rico! Vina!” sigaw ko sa mga kapatid ko. “Dugo at laman natin siya! Paano niyo nagagawang ipagtabuyan siya nang ganyan?!”

“Dahil wala kaming pakinabang sa kanya!” sagot ni Rico. “Ang reunion na ito ay para sa bentahan ng lupa. Wala siyang share dahil patay na siya para sa amin!”

“Guards!” utos ni Vina. “Kaladkarin niyo palabas ang dalawang ‘yan! Isama niyo na rin si Delia! Tutal, magkakampi naman ang mga hampaslupa!”

Hinawakan kami ng mga guard. Hinihila kami palabas ng gate.

Umiiyak ako. Si Kuya Dante naman ay nakayuko lang.

ANG TUNOG MULA SA LANGIT

Nang nasa tapat na kami ng gate at akmang itatapon sa kalsada…

Biglang may narinig kaming malakas na ugong.

DUG-DUG-DUG-DUG!

Lumakas ang hangin. Nagliparan ang mga dahon at alikabok.

Napatingin kaming lahat sa itaas.

Isang kulay gintong Helicopter ang bumababa sa malawak na bakuran ng mansyon.

Tatak “DV Empire” ang nakasulat sa tagiliran nito.

“Wow! Kaninong helicopter ‘yan?” tanong ni Vina, biglang namangha. “Baka ‘yan na ‘yung buyer ng lupa! Baka bilyonaryo!”

Nag-ayos agad ng buhok si Vina. Inayos ni Rico ang polo niya.

“Bitawan niyo sila!” utos ni Rico sa guards. “Huwag kayong gagawa ng eskandalo sa harap ng VIP!”

Bumaba ang helicopter. Bumukas ang pinto.

Bumaba ang isang lalaking naka-uniporme ng Piloto, kasama ang tatlong lalaking naka-Barong Tagalog na mukhang matataas na abogado.

Dire-diretsong naglakad ang Piloto at mga Abogado.

Nilampasan nila sina Rico at Vina na nakangiti at handa nang makipagkamay.

Lumapit sila sa direksyon namin ni Kuya Dante.

Tumigil ang Piloto sa harap ng “taong-grasa” na si Kuya Dante.

Sumaludo ang Piloto nang maayos at madiin.

“Good afternoon, Sir Dante Valderama. Handa na po ang chopper niyo pabalik ng Manila.”

DANTE VALDERAMA.

Nalaglag ang panga ni Rico.

Nanlaki ang mata ni Vina.

Napanganga ako.

Dahan-dahang tumayo ng tuwid si Kuya Dante.

Wala na ang garalgal sa boses niya.

Tinanggal niya ang peluka niyang puno ng uban. Tinanggal niya ang pekeng balbas.

Sa ilalim ng dumi sa mukha, nakita namin ang makinis at seryosong mukha ni Kuya.

“S-Sir?” utal ng abogado. “Ito na po ba ang mga dokumento?”

“Yes, Attorney,” sagot ni Kuya Dante. Ang boses niya ay puno ng kapangyarihan. “Ibigay mo sa kanila.”

Lumapit si Kuya Dante sa akin. Hinawakan niya ang mukha ko.

“Delia… huwag kang mag-ulat. Ako ito. Hindi ako pulubi. Ako ang may-ari ng DV Empire, ang pinakamalaking Real Estate Developer sa Asya. Sampung taon akong nagsikap sa abroad hanggang sa yumaman ako. Bumalik ako ngayon at nagpanggap na pulubi para malaman ko… kung sino sa inyo ang tunay na nagmamahal sa akin.”

Humarap siya kina Rico at Vina na nanginginig na sa takot.

“At nakita ko na ang sagot.”

“K-Kuya Dante!” biglang lumapit si Vina, pilit na ngumingiti. “Ikaw pala ‘yan! Grabe, ang galing ng prank mo! Syempre kilala kita! Nagbibiro lang naman ako kanina eh! Diba Rico?”

“O-Oo nga Kuya!” sabi ni Rico, pinapawisan nang malapot. “Sinusubukan ka lang din namin! Welcome home, Kuya! Bilyonaryo ka na pala! Pwede tayong mag-merge ng business!”

Tinignan sila ni Kuya Dante. Ang tingin na nakakamatay.

“Sinusubukan? Ang pagbuhos ng tubig at pagtaboy sa kapatid niyo ay pagsubok?”

Umiling siya.

“Rico, Vina… narinig ko ang sinabi niyo. Patay na ako para sa inyo, diba?”

Kinuha ni Kuya Dante ang folder mula sa abogado.

“Ang lupang ito? Hindi niyo ito mabebenta. Dahil binili ko na ang titulo nito sa bangko noong nakaraang buwan pa nung nalaman kong isinangla niyo ito dahil baon kayo sa utang sa sugal.”

“A-Ano?” sigaw ni Rico.

“Oo. Akin na ang lupa at mansyon na ito,” sabi ni Kuya Dante. “At dahil ako ang may-ari… I want you out. Ngayon din.”

“Kuya! Maawa ka!” lumuhod si Vina. “Saan kami pupunta? Baon kami sa utang! Mawawalan ng trabaho ang asawa ko!”

“Dapat inisip mo ‘yan bago mo tinawag na basura ang sarili mong kadugo,” sagot ni Kuya.

Binalingan ako ni Kuya Dante. Ngumiti siya.

“Delia, narinig ko na kailangan ng operasyon ng anak mo.”

“O-Opo, Kuya,” iyak ko.

“Wala ka nang aalalahanin,” sabi niya. “Sagot ko ang operasyon niya sa pinakamagandang ospital. At sa’yo… ibibigay ko ang management ng mansyon na ito at isang malaking business capital. Hindi ka na muling magtitinda sa palengke.”

“Kuya…” napaluhod ako sa sobrang pasasalamat. Niyakap niya ako.

“Halika na, Delia,” yaya niya. “Sumama ka sa akin sa helicopter. Iwanan na natin ang mga taong ang tingin sa kapwa ay pera lang.”

Sumakay kami sa helicopter.

Habang papaangat kami sa ere, nakita ko sa bintana sina Rico at Vina.

Nagtatalo sila. Nagtuturuan. Sinisisi ang isa’t isa habang pinalalayas sila ng mga guard na dati ay sumusunod sa kanila.

Iniwan sila sa putikan, habang kami ay lumilipad patungo sa bagong buhay.

Sa huli, hindi ang yaman ang sukatan ng pagkatao.

Dahil ang tunay na ginto ay ang pusong marunong magmahal kahit sa oras ng kagipitan.