Nagpatuloy ang malalakas na katok sa pinto.

BANG! BANG! BANG!

“Buksan mo ‘to! Huwag mong itago ang dalaga!” sigaw ng mga lalaki sa labas.

Napaatras si Lira. Nanginginig ang kanyang tuhod.

“Hindi ko sila kilala…” halos pabulong niyang sabi, pero ramdam niyang kahit siya mismo ay hindi naniniwala sa sarili niyang salita.

Tahimik na lumapit ang estranghero sa bintana, bahagyang sumilip—at agad na kumunot ang noo.

“Hinahanap ka nila,” malamig niyang sabi.

“Ha? P-po? Hindi po… wala akong—”

“Tumahimik ka.”
Ngunit sa pagkakataong ito, hindi galit ang kanyang tinig—kundi desisyon.

Mabilis siyang kumilos. Hinila niya si Lira palapit sa isang lihim na pinto sa likod ng aparador.

“Pumasok ka rito.”

“Bakit po? Sino sila?!”

Sandaling nagtagpo ang kanilang mga mata. At sa unang pagkakataon, nakita ni Lira ang isang kakaibang lungkot sa mga mata ng lalaki.

“Kung gusto mong mabuhay… sumunod ka.”

Wala nang oras para magtanong.

Pumasok si Lira.

Isinara ng lalaki ang lihim na pinto—eksaktong sandali na bumukas ang pangunahing pintuan ng bahay.

Sa loob ng makitid at madilim na lagusan, halos hindi makahinga si Lira. Naririnig niya ang mga yabag… ang mabibigat na boses… ang tensyon sa bawat salita.

“Nasaan siya?” tanong ng isa.

“Wala rito,” kalmadong sagot ng estranghero.

“Huwag mo kaming lokohin. Nakita namin siyang pumasok dito!”

Isang katahimikan.

Pagkatapos—

Isang malakas na suntok.

Napapikit si Lira sa takot.

“Hindi ako magsasalita ng hindi totoo,” mariing sabi ng lalaki, kahit halatang nasaktan.

“Pinoprotektahan mo siya, ano?! Alam mo ba kung sino siya?!”

Biglang natigilan si Lira.

Ano… ang ibig nilang sabihin?

“Mas alam ko kaysa sa inyo,” mababang tugon ng estranghero.

“At mas alam ko kung sino ang dapat sisihin.”

Hindi na narinig ni Lira ang sumunod.

Parang may bumibigat sa kanyang dibdib. Parang may unti-unting nabubuo—isang katotohanang pilit niyang iniiwasan.

Ilang minuto pa… at tuluyang natahim

Walang

Walang sigaw.

Dahan-dahang bumukas ang lihim na pinto.

“Lumabas ka na.”

Nandoon ang estranghero—may bahid ng dugo ang labi, ngunit matatag pa ring nakatayo.

“Umalis na sila… pansamantala.”

Hindi na napigilan ni Lira ang sarili.

“Sino sila?! At bakit nila ako hinahanap?!”

Tahimik ang lalaki.

Pagkatapos… inilapag niya ang kuwintas sa kamay ni Lira.

“Dahil diyan.”

Napatingin si Lira sa kuwintas—at muling bumalik ang alaala.

Isang bahay na nasusunog.
Sigawan.
Isang batang lalaki na umiiyak.
At siya… hawak ang parehong kuwintas…

Nanlaki ang kanyang mga mata.

“Hindi… ako ‘yon…” nanginginig niyang sabi.

“Hindi mo naaalala?” tanong ng lalaki.

Lumapit siya—dahan-dahan.

“Ako ang batang ‘yon, Lira.”

Parang huminto ang mundo.

“Hindi… hindi maaari…”

“Labinlimang taon na ang nakalipas,” patuloy ng lalaki. “Nasunog ang bahay namin. Nawalan ako ng pamilya… dahil sa isang batang naglaro ng apoy.”

Napaatras si Lira, napahawak sa ulo.

“Hindi… hindi ko sinasadya… bata lang ako noon… hindi ko alam…”

“Alam ko.”

Nagulat si Lira.

Hindi galit ang nasa mukha ng lalaki.

Kundi sakit.

“At iyon ang dahilan kung bakit hindi kita sinaktan,” mahinahon niyang sabi. “Hindi ka masamang tao… pero ang mundong ginagalawan natin—hindi ganoon kabait.”

Napaluha si Lira.

“Kung ganoon… bakit nila ako hinahanap?”

Napabuntong-hininga ang lalaki.

“Dahil may ibang taong ayaw na manatiling lihim ang nangyari.”

Lumapit siya at inilagay ang isang maliit na supot sa kamay ni Lira.

Bigas.

Isang buong sakong bigas.

“Umuwi ka na sa kapatid mo,” sabi niya. “Alagaan mo siya. Itama mo ang kaya mong itama.”

“At ikaw?” tanong ni Lira, umiiyak.

Ngumiti ang lalaki—sa unang pagkakataon.

“Ako na ang haharap sa nakaraan.”

Kinabukasan, kumalat ang balita sa baryo.

May isang lalaking sumuko sa mga awtoridad—inaamin ang lahat ng koneksyon niya sa lumang sunog, pati ang mga taong nasa likod nito.

Ngunit ang hindi alam ng lahat—

Hindi niya isinama ang pangalan ni Lira.

Sa loob ng maliit na kubo, muling narinig ang mahinang tawanan.

“Ang sarap, Ate…” masayang sabi ng kanyang kapatid habang kumakain.

Tahimik na ngumiti si Lira, kahit may luha sa kanyang mga mata.

Hawak pa rin niya ang kuwintas.

Hindi na bilang alaala ng kasalanan—

Kundi paalala ng pangalawang pagkakataon.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakaraming taon…

Naramdaman niya na kahit gaano kabigat ang nakaraan—

May pag-asa pa ring maitama ang bukas.