Eksaktong 3:00 AM nang unang beses kong nakita ang message sa phone ng asawa ko.
Dalawang salita lang.
“Uwi ka na.”
Walang pangalan ang sender. Walang profile picture. Walang kahit anong detalye.
At doon nagsimula ang kaba na hindi ko maipaliwanag.

Ako si Apple, at nakatira kami ng asawa kong si Lester sa isang maliit na bayan dito sa Cavite. Tahimik lang ang buhay namin. May maliit kaming sari-sari store sa harap ng bahay at si Lester naman ay nagtratrabaho bilang delivery rider.
Simple lang ang buhay. Pero masaya.
Hindi kami mayaman, pero wala kaming utang sa isa’t isa. Wala ring lihim… o iyon ang akala ko.
Isang gabi, nagising ako para uminom ng tubig. Napansin kong may ilaw na kumikislap sa phone ni Lester na nasa mesa.
Notification.
Hindi ko sana papansinin. Hindi naman ako selosa.
Pero hindi ko alam kung bakit bigla akong napatingin.
At doon ko nabasa.
“Uwi ka na.”
Hindi ko agad naintindihan.
Baka wrong send lang. Baka scam.
Hindi ko na ginising si Lester. Natulog na lang ulit ako.
Pero kinabukasan, naalala ko ulit iyon.
“Babe, may nag-message sa’yo kagabi,” sabi ko habang nagkakape kami.
“Ha? Sino?” tanong niya.
“Hindi ko alam. Walang pangalan.”
Bigla siyang napaisip.
“Spam lang siguro,” sabi niya.
Tumango na lang ako.
Pero nang sumunod na gabi, eksaktong 3:00 AM ulit, nagising ako sa parehong ilaw ng notification.
At naroon na naman ang parehong message.
“Uwi ka na.”
Parehong oras.
Parehong number.
Parehong dalawang salita.
Doon na ako kinabahan.
Sinilip ko ang number. Hindi naka-save. Hindi rin pamilyar.
Gusto kong gisingin si Lester pero pinigilan ko ang sarili ko. Ayokong magmukhang praning.
Pero habang tumatagal ang mga araw, paulit-ulit nangyayari iyon.
Gabi-gabi.
3:00 AM.
Message.
“Uwi ka na.”
Minsan nagiging tatlong beses sa isang linggo.
Hanggang sa hindi ko na mapigilan ang isip ko.
May kabit ba siya?
May babae bang naghihintay sa kanya?
May lugar ba siyang pinupuntahan na hindi ko alam?
Hindi ako mapakali.

Minsan habang naliligo siya, sinubukan kong tingnan ang phone niya.
Wala namang ibang message. Wala ring kakaibang chat.
Malinis.
Sobrang linis.
Parang wala talagang tinatago.
Pero ang tanong ko sa sarili ko, kung wala… bakit may message?
Isang gabi, nagpasya ako.
Hindi ko na hahayaang dumaan lang ulit iyon.
Nagpanggap akong tulog.
Nakatabi ko si Lester, mahimbing ang tulog niya.
Tahimik ang buong bahay. Tanging electric fan lang ang maririnig.
Tinitigan ko ang orasan.
2:59 AM.
At eksaktong pagpatak ng 3:00 AM—
TING.
Nag-ilaw ang phone niya.
Napakapit ako sa kumot.
Kinuha ko dahan-dahan ang cellphone niya.
At doon ko ulit nakita.
“Uwi ka na.”
Pero bago pa ako makapag-isip, biglang tumunog ang phone.
May tumatawag.
Parehong number.
Nanginginig ang kamay ko habang tinititigan ang screen.
Hindi ko alam kung anong pumasok sa isip ko.
Pero sinagot ko.
“Hello?” mahina kong sabi.
Tahimik sa kabilang linya.
Akala ko ibababa na.
Pero maya-maya may narinig akong boses.
Mahina.
Matanda.
Pagod.
“Lester… anak… uwi ka na.”
Parang tumigil ang mundo ko.
Hindi ko agad naintindihan.
“Hello?” sabi ko ulit.
Sandaling katahimikan.
Tapos nagsalita ulit ang boses.
“Anak… matagal ka nang hindi umuuwi.”
Parang may kumurot sa dibdib ko.
“Po… sino po ito?” tanong ko.
Pero hindi na siya sumagot.
Naputol ang linya.
Nanginig ang kamay ko.
Hindi ko alam kung bakit parang may lungkot sa boses na iyon.
Kinabukasan, kinausap ko si Lester.
“May tumawag sa phone mo kagabi,” sabi ko.
Bigla siyang napatigil sa pag-inom ng kape.
“Sino?”
“Hindi ko alam… pero tinawag ka niyang anak.”
Namuti ang mukha niya.
At doon ko unang nakita ang takot sa mga mata niya.
Tahimik siya matagal bago nagsalita.

“Apple… anong oras?”
“3 AM.”
Napaupo siya.
Matagal siyang hindi nagsalita.
Hanggang sa mahina niyang sinabi—
“Number ba ni Papa?”
Hindi ko alam kung paano sasabihin.
Pero tumango ako.
Tahimik ang kusina.
Hanggang sa sinabi niya ang bagay na hindi ko inaasahan.
“Patay na si Papa… dalawang taon na.”
Parang may malamig na hangin na dumaan sa katawan ko.
Napatayo ako.
“Ano?”
“Yung number na ‘yon… number niya.”
Hindi ako makapaniwala.
“Bakit may message?”
Napahawak siya sa ulo niya.
“Hindi ko na nabuksan ang phone niya pagkatapos ng burol. Nasa bahay pa rin ni Mama.”
Doon ko naalala ang boses.
Matanda.
Malungkot.
Parang naghihintay.
Kinahapunan, pumunta kami sa bahay ng nanay ni Lester.
Tahimik ang bahay.
Simple lang.
Tinawag niya ang mama niya.
Lumabas si Hera, ang nanay niya.
“Ma… nasaan phone ni Papa?”
Nagulat siya.
“Nasa drawer pa rin. Bakit?”
Kinuha niya.
Luma na ang cellphone.
Nang buksan namin ang inbox…
Nanlamig ang buong katawan ko.
Doon namin nakita ang lahat ng messages.
Lahat galing kay Lester.
Halos dalawang taon na.
Pare-pareho ang laman.
“Pa, babalik ako kapag may oras.”
“Pa, busy pa ako.”
“Pa, next week na lang ako uuwi.”
Pero walang reply.
Hanggang sa pinakahuling message.
Tatlong buwan bago namatay ang tatay niya.
“Pa, pasensya na. Hindi muna ako makakauwi.”
Matagal na nakatitig si Lester sa phone.
Hindi siya umiimik.

Hanggang sa mahina niyang sinabi—
“Hindi ako naka-uwi bago siya mawala.”
At doon ko naintindihan.
Ang message na “Uwi ka na.”
Hindi pala galing sa kabit.
Hindi rin multo.
Kundi sa guilty na puso ng anak na hindi nakauwi habang may oras pa.
Minsan hindi tayo tinatawag ng mga patay.
Tinatawag tayo ng mga bagay na hindi natin nagawa habang buhay pa sila.
At mula noon, tuwing may pagkakataon kaming umuwi sa probinsya, hindi na iyon ipinagpapabukas ni Lester.
Dahil may mga tawag sa buhay na hindi mo pwedeng i-silent.
At may mga “uwi ka na” na kapag huli mo nang narinig…
Wala nang bahay na babalikan.
Minsan ang pinakamasakit na message ay hindi galing sa ibang tao.
Kundi galing sa konsensya mong matagal mo nang tinatakasan