Noong 2018, si Rogelio “Roger” Santos, 34 taong gulang, taga-Nueva Ecija, ay nangarap makabangon sa hirap sa pamamagitan ng pag-aalaga ng baboy. Umupa siya ng isang bakanteng bahagi ng bundok sa bayan ng Carranglan upang gawing maliit na piggery.

Inubos niya ang lahat ng ipon, nangutang pa sa Land Bank of the Philippines, nagpagawa ng kulungan, nagpakabit ng deep well, at bumili ng 30 biik.

Noong araw na inakyat niya ang unang batch ng baboy sa bundok, buong yabang niyang sinabi sa asawa niyang si Marites, 31 anyos:

“Hintayin mo lang ako. Isang taon lang, makakapagpatayo tayo ng sariling bahay.”

Pero hindi ganoon kadali ang buhay gaya ng mga napapanood sa TV tungkol sa pagyaman.

Wala pang tatlong buwan, kumalat ang African swine fever sa Luzon. Isa-isang bumagsak ang mga babuyan sa paligid. May mga kapitbahay na napilitang sunugin ang buong kulungan para hindi na kumalat ang virus. Ilang linggo ring may makapal na usok na bumabalot sa kabundukan.

Natakot si Marites.

“Ibenta na natin habang may buhay pa,” pakiusap niya.

Pero matigas si Roger. “Lilipas din ‘to. Konting tiis lang.”

Sa kakabantay at kakaisip, nanghina siya. Na-ospital pa sa Cabanatuan dahil sa sobrang pagod at stress. Mahigit isang buwan siyang nagpahinga sa probinsya ng biyenan.

Pagbalik niya sa bundok, kalahati ng alaga niya ay wala na. Tumaas pa nang doble ang presyo ng feeds. Tumatawag na ang bangko para maningil ng hulog.

Tuwing gabi, habang pinapalo ng ulan ang yero ng kulungan, pakiramdam ni Roger ay unti-unting gumuho ang lahat ng pinaghirapan niya.

Hanggang sa isang gabi, matapos siyang tawagan ng pinagkakautangan, napaupo siya sa sahig at bulong niya:

“Tapos na ako.”

Kinabukasan, isinara niya ang kulungan. Iniabot ang susi sa may-ari ng lupa—si Mang Tino—at bumaba ng bundok. Hindi niya kayang panoorin ang tuluyang pagbagsak ng lahat. Itinuring niyang lugi na ang lahat.

Sa loob ng limang taon, hindi na niya binalikan ang bundok.

Lumipat sila ni Marites sa Quezon City at nagtrabaho bilang factory workers. Simple ang buhay—hindi mayaman, pero tahimik.

Kapag may nagkukuwento tungkol sa babuyan, napapangiti na lang si Roger nang mapait:

“Pinakain ko lang ng pera ang bundok.”

Pero nitong unang bahagi ng taong ito, bigla siyang tinawagan ni Mang Tino. Nanginginig ang boses nito.

“Roger… umakyat ka rito. Yung dating piggery mo… may malaking nangyari.”

Kinabukasan, bumiyahe si Roger nang mahigit 40 kilometro paakyat ng bundok. Ang dating daang lupa ay natabunan na ng damo at mga punongkahoy, parang isang dekadang pinabayaan.

Habang umaakyat, halo ang kaba at takot sa dibdib niya.

Wasak na kaya ang kulungan? O baka wala nang bakas ng dating pangarap niya?

Pagliko niya sa huling kurbada ng bundok, bigla siyang napahinto.

Ang dating pinabayaan niyang lugar… ay mukhang—

(Part 2 sa susunod…)

Pagliko niya sa huling kurbada, hindi wasak na kulungan ang bumulaga sa kanya. Sa halip, ang buong gilid ng bundok ay tila naging isang buhay na paraiso. Ang dating kulungan ay wala na ang mga bakod, pero sa paligid nito ay may daan-daang baboy-ramo at mga “native pigs” na malayang gumagala at nanginginain sa ilalim ng mga puno ng prutas.

Napatulala si Roger. Ang 15 baboy na iniwan niya noon ay hindi namatay. Dahil sa tibay ng kanilang lahi at sa saganang pagkain sa bundok—mga ligaw na kamote, prutas, at malinis na tubig mula sa deep well na hindi pala namatay ang bomba—sila ay nagparami nang kusa.

Lumapit si Mang Tino sa kanya at tinapik ang kanyang balikat.

“Roger, noong umalis ka, hindi ko rin sila pinakialaman. Hinayaan ko lang silang mamuhay nang malaya. Pero tignan mo ngayon, naging isang natural na santuwaryo ang lugar mo. Ang mga baboy na ito ay itinuturing na ‘organic’ at ‘wild-bred.’ May mga malalaking restaurant sa Manila na nakabalita nito at gustong bilhin ang supply mo sa napakamahal na halaga.”

Hindi makapaniwala si Roger habang tinitignan ang mga biik na nagtatakbuhan. Ang “pagkatalo” niya limang taon na ang nakararaan ay naging isang “investment” na hindi niya inaasahan. Ang kalikasan mismo ang nag-alaga sa kanyang pangarap habang siya ay wala.

“Roger,” dagdag ni Mang Tino, “Ang lupaing ito ay nananatiling sayo dahil binayaran ng asawa mo ang upa buwan-buwan mula sa sahod niyo sa QC nang hindi mo alam. Sabi ni Marites, darating ang araw na babalik ka rito.”

Napaluha si Roger. Napagtanto niya na ang tagumpay ay hindi laging nakukuha sa mabilisang paraan o sa sariling lakas lamang. Minsan, kailangan lang nating magtanim, magtiwala, at hayaan ang panahon na magpatubo nito.

Bumalik si Roger sa Nueva Ecija, hindi na bilang isang talunang magbababoy, kundi bilang may-ari ng pinakamalaking organic pig farm sa rehiyon. Ang bundok na akala niya ay kumain sa kanyang pera ay siya palang nag-ingat sa kanyang kinabukasan.

Ngayon, kapag tinatanong siya kung ano ang sikreto ng kanyang yaman, isa lang ang sinasabi niya habang nakatingin sa luntiang kabundukan:

“Minsan, ang kailangan mo lang gawin ay bitawan ang kontrol at hayaan ang Diyos at ang kalikasan na tapusin ang sinimulan mo.