Palihim na umuwi ang tatay na balikbayan sa kaarawan ng kanyang anak. Pero siya ang nasurpresa noong makita itong nakakulong sa kulungan ng aso. Magandang araw sa inyo mga kaserye. Ngayon ay buklatin natin ang panibagong pahina na naglalaman ng paksang hawa sa silong. Ang sikat ng araw sa maliit na barong-barong nina Robin ay hindi lamang hudyat ng bagong umaga kundi hudyat din ng panibagong pakikipagsapalaran sa malupit na agos ng buhay.

Sa loob ng apat na sulok ng kanilang bahay na gawa sa pinagtagpi-tagping plywood at yero. Isang ritwal ang hindi kailan man nakakaligtaan ni Robin. “Alen, anak, gising na. Mal-late ka sa school.” Malumanay nagising ni Robin sa pitong taong gulang na anak. Hinaplos niya ang buhok ng bata ang kaniyang kaisa-isang kayamanan sa mundong ito.

“Tay, lima pang minuto.” ungol ni Allen habang nagkukumot ng manipis na tela. Natawan ng bahagya si Robin. Ang kanyang mga palad ay tila isang mapa ng kanyang pagsisikap. Magaspang. May mga kalyong saksi sa bawat pako na kanyang ibinaon at bawat sako ng semento na kanyang pinasan.

Sa kabila ng pagod mula sa rocket niya kagabi bilang bantay sa isang warehouse, ang makita ang maamong mukha ng anak ay sapat na upang mapawi ang lahat ng kanyang hapo. Gawin? Robin, break time muna. Halika na rito sa lilim. sigaw ng kaniyang kasamahan na si Mang Isco. Nagpunas ng pawis si Robin at lumapit sa isang maliit na makeshift na kainan sa gilid ng construction site.

Doon niya unang napansin ang isang babaeng may maamong mukha, maayos manamit kahit simple at may palaging nakapa-skill na ngiti sa mga labi habang nag-aabot ng pagkain sa mga construction worker. Kuya, ito na po ang order ninyong adobo at extrang kanin. Lambing na tinig ng babae. Salamat Linda. Oh Robin, ipakikilala kita.

O si Linda, ang bagong nagpapatakbo ng meryendahan dito. Linda, ito naman si Robin, ang pinakamasisikab naming kasama rito. Nahihiyang ngumiti si Robin at tumanggo. Magandang tali ho. Magandang tali rin po, sagot ni Linda habang inaabutan si Robin ng baso ng malamig na tubig. Kukuha na rin ba kayo ng pagkain? Masarap ang luto ko ngayong araw. Hindi kayo mangsisisi.

Dahil sa gutom at sa tila nakakahawang kagalakan ni Linda, napabili na rin si Robin. Habang kumakain, hindi niya mapigilang mapansin ang paraan ng pakikitungo ni Linda sa mga tao. Mapagkumbaba ito, mabilis kumilos at higit sa lahat, tila may malasakit sa mga tao. Sa mga sumunod na araw, naging routine na ni Robin ang bumili kay Linda.

Madalas silang magkausap tungkol sa maliliit na bagay hanggang sa mapuntaang usapan sa kanilang buhay. Nabangkit ni Mang Isco single Dad Garaw. Tanong ni Linda isang hapon habang nililipit ang pinagkainan. Oo. Pitong taon na ang anak ko, si Allen. Siya lang ang dahilan kung bakit ako kumakayod ng ganito. Pag-aamin ni Robin na may halong pagmamalaki.

Napakaswerte naman ng anak mo sa’yo. Bihira na ang lalaking kayang mag-isa sa pagpapalaki ng bata. Wika ni Linda. Ang kanyang mga mata ay tila nagpapahayag ng tunay na paghanga. Ako naman mag-isa lang din dito sa Mayn. Ang mga magulang ko ay nasa probinsya kaya kailangan ko ring magsikap. Ang mga ganitong simpleng palitan ng salita ay unti-unting nauwi sa mas malalim na pagkakaibigan.

Nakita ni Robin kay Linda ang isang katangi ang matagal na niyang hindi nararamdaman ang pagkalinga ng isang babae. Isang gabi, matapos ng maghapong kayod, umuwi si Robin na may dalang pasalubong na tinapay. Nadatan niya ang anak na nakasubsob sa lamesa pilit na sinasagutan ang kanyang takdang aralin sa mathematika. Tay, ang hirap naman po nito.

Hindi ko po makuha yung carryover. Reklamo ng bata na may bahid ng antok. Umupo si Robin sa tabi ng anak. Kahit pagod na ang kanyang isip, kinuha niya ang lapis at matigang ipinaliwanag ang lesson. Ganito yan Allen. Parang pag-iipon lang natin ng barya. Kapag sumobra na sa santo, ilalagay natin sa kabilang bulsa. Oh, subukan mo nga uli.

Sa ilalim ng andap-andap na liwanag ng bumbilya, nagpatuloy ang kanilang pag-aaral. Sa mga sandaling iyon, ramdam ni Robin ang bigat ng pagiging mag-isa. Inisip niya paano kung may kasama siyang gumagabay kay Allen. Paano kung may mag-aalaga sa bata kapag wala siya sa bahay para mag-rocket? Lumipas ang ilang linggo at lalong naging malapit sina Robin at Linda.

Isang hapon, naglakas loob si Robin na imbitahin si Linda na makilala si Allen. Linda, kung hindi ka abala sa Sabado, baka gusto mong pumunta sa amin. Gusto ko sana kitang ipakilala sa anak ko. Anyaya ni Robin habang pinaglalaruan ang kanyang mga daliri dahil sa kaba. Ngumiti ng napakatamis si Linda.

Syempre naman Robin. Gustong-gusto ko ring makilala ang batang laging ikinukwento ng kanyang tatay. Dumating ang Sabado at naghanda si Robin. Nilinis niya ang kanilang maliit na tahanan. Bumili siya ng kaunting sahog para sa pansit. Nang dumating si Linda, may dala itong mga prutas at isang maliit na laruang kotse para kay Allen.

“Alen, ito si Tita Linda mo. Kaibigan ko siya sa trabaho.” Pakilala ni Robin. Mahihiya lumapit si Allen at nagmano. “Magandang hapon po, tita.” “Napakagwapo naman ng batang ito at ang bait pa.” wika ni Linda habang inaabot ang regalo. Sana magustuhan mo ang dala ko. Mabilis na nakuha ni Linda ang loob ni Allen sa buong haon na iyon.

Tila nagkaroon ng bagong kulay ang bahay nina Robin. Pinanood ni Robin si Linda habang tinutulungan si Allen sa pagbabasa ng kwento. Nakita niya ang paraan ng pagtawa ni Linda sa mga biro ng kanyang anak at ang paraan ng paghaplos nito sa balikat ni Allen na tila ba matagal na silang magkakilala. Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon ng pangungulila at hirap, nakaramdam ni Robin ng kapanatagan.

Habang tinitignan niya ang dalawa, nagkaroon siya ng isang panibagong pangarap. Hindi lamang pera o bahay ang gusto niyang ibigay kay Allen kundi isang buong pamilya. Nang ihatid ni Robin si Linda sa sakayan ng jeep ng gabing iyon, hindi niya napigilang magsalita. Salamat sa pagpunta, Linda. Malaking bagay ito para sa amin ni Allen.

Wala yun, Robin. Nag-enjoy talaga ako. Ang totoo nga niya, matagal ko na rin gustong maranasan ang ganitong init ng tahanan. Hinaplos ni Linda ang kamay ni Robin, isang simpleng galaw na nagdala ng kuryente at pag-asa sa puso ng anak. Sa kanyang paglalakad pabalik sa kanilang bahay, tumitingala si Robin sa mga bituin.

Ang kanyang mga hakbang ay tila mas madaan. Sa kanyang isipan, nabubuo na ang isang larawan ng kinabukasan, ang isang kinabukasan kung saan hindi na siya mag-isang lalaban sa hirap at ang Allen ay magkakaroon na ng isang nanay na mag-aaruga sa kanya. Sa kabanatang ito ng kanyang buhay, naniwala si Robin na sa wakas dumating na ang katuwang na matagal niyang ipinagdarasal.

Ang mga sumunod na buwan ay tila isang magandang panaginip na ayaw ng magisingan ni Robin. Ang dating malamig at medyo magulong tahanan nila ni Allen ay nagkaroon ng init at buhay dahil sa presensya ni Linda. Hindi nagtagal mula sa mga simpleng pagbisita at pagdadala ng ulam, naging opisyal ang relasyon nina Robin at Linda.

Para kay Robin, parang nanalo siya sa loterya. hindi dahil sa pera kundi dahil sa pagkakaroon ng katuwang na tila hulog ng langit. Dahil sa tiwalang namuo at sa nakikita niyang magandang pakikitungo ni Linda kay Allen, nagpasya si Lobin na hilingin sa babae na doon na tumira sa kanilang maliit na bahay.

“Linda, alam naman na hindi marangya ang buhay namin dito.” seryosong sabi ni Robin isang gabi habang nagkakape sila sa labas ng bahay. Pero kung papayag ka, gusto sana kitang makasama rito araw-araw para hindi lang ako ang nag-aalaga kay Allen at para may katuwang ka rin sa akin. Hindi nagdalawang isip si Linda. Ngumiti siya at hinawakan ng kamay ni Robin.

Robin, hindi naman ang ganda ng bahay ang habol ko. Ang gusto ko ay ang pamilyang binuo ninyo ni Allen. Karangalan ko ang maging bahagi nito. Mula ng lumipat si Linda, naging perpekto ang takbo ng kanilang buhay. Sa umaga, bago pa man magising ang mag-ama, handa niya ang agahan. Malinis ang mga uniporme ni Allen at laging may masarap na baon ang bata sa paaralan.

Si Linda ang naging liwanag ng tahanan. Nakikita ni Robin kung paano tumatakbo si Allen kay Linda para magpatulong sa assignment o para lamang magkwento tungkol sa nangyari sa kanyang araw. Ang dating mahiyaing bata ay naging mas masigla. Tay, tignan mo ang sarap ng nilutong ulam ni tita Linda. Paborito ko ito. Masayang sigaw ni Allen habang kumakain ng sinigang.

Napangiti si Robin habang pinagmamasda ng dalawa. Sa bawat tawa ni Allen at sa bawat halos ni Linda sa ulo ng bata. Unti-unting napapawi ang pag-aalala ni Robin sa kanyang puso. Ngunit sa likod ng kaligayahang ito, alam ni Robin na hindi sapat ang kanyang mga raket para sa lumalaking pangangailangan ni Allen lalo na’t paparating na ang high school at kolegyo.

Isang gabi habang mahimbing na natutulog si Allen, kinausap ni Robin si Linda tungkol sa isang matagal na niyang pinaplano. Ninda, napansin mo ba ang budong natin? Tuwing umuulan, kailangan nating maglagay ng timba. At si Allen, lumalaki na siya. Gusto ko siyang pag-aralin sa magandang eskwelahan yung hindi siya magkukulang sa gamit. Panimula ni Robin.

Ano ang nasa isip mo, Robin? Tanong ni Linda. May pagkakataon ako sa Saudi. Isang kumpanya roon ang naghahanap ng maintenance worker. Malaki ang sahod, Linda. Kung tatanggapin ko ‘yun, makakaipon tayo ng pampatayo ng sariling bahay at para sa future ni Allen. Pero ang iniisip ko, maiiwan kayo rito. Hinawakan ni Linda ang pingis ni Robin.

Robin, hindi naman ang para sa ikabubuti ni Allen ang para akin. Huwag kang mag-alala sa amin. Nandito ako. Ako ang magiging mga mata at kamay mo rito habang wala ka. Tutulungan kita sa pag-aayos ng mga papeles mo. At ganun nga ang nangyari. Sa tulong ni Linda, naging mabilis ang pagproseso ng mga dokumento ni Robin.

Si Linda ang naglalakad ng mga papeles sa Maynila habang si Robin ay patuloy sa pagkayod para may maiwan siyang pondo bago umalis. Sa bawat hakbang, tila ba mas lalong napatunayan ni Linda ang kanyang katapatan. Hindi siya nagrereklamo kahit mainit o malayo ang nilalakad para sa medical exam at visa ni Robin. Habang papalapit ang araw ng pag-alis, naging mas malapit si Robin kay Allen.

Sinisikap niyang sulitin ang bawat sandali. Isang hapon, habang naglalakad silang mag-ama, kinausap niya ang bata. “Anak, aalis si tatay ha. Pupunta ako ng malayo para magtrabaho. Para mabilhan kita ng maraming libro. magandang gamit at para maayos natin ang bahay natin.” paliwanag ni Robin.

Yumakap si Allen ng mahigpit sa binti ni Robin. “Tay, huwag ka na lang umalis. Okay lang naman kahit luma ang bahay natin basta kasama kami noun.” Naiyak si Robin pero pinigilang niya ito. Lumuhod siya para magkapantay ang kanilang mga mata. Kailangan ito ni tatay gawin para sa’yo, Alen. Pero huwag kang malulungkot.

Nandiyan si tita Linda mo. Siya muna ang mag-aalaga sa’yo habang wala ako. Makikinig ka sa kanya ha. At lagi tayong mag-uusap sa video call. Tumanggo ang bata kahit may bakas ng lungkot sa mga mata. Dumating ang huling gabi ni Robin sa Pilipinas. Ang hapagkainan ay puno ng mga paboritong pagkain ni Allen at Robin. Nagluto si Linda ng marami tila isang munting piging para sa pamamaalam.

Matapos ang hapunan, nang makatulog na si Allen dahil sa pagod sa paglalaro, naupo sila sa Salas. Inabot ni Robin kay Linda ang isang ATM card at isang maliit na notebook. Dito ko ipapadala ang pera buwan-buwan. Linda, nakasulat diyan ang mga bayarin, ang tuwisyon ni Allen at ang para sa pagkain ninyo.

Magtatabi rin ako para sa ipon natin. Tumingin si Linda sa mga mata ni Robin. Huwag kang mag-alala, Robin. Iingatan ko ang tiwalang ibinigay mo sa akin. Higit sa pera, ang bata ang priority ko. Hinding-hindi ko pababayaan si Allen. Ituturing ko siyang parang tunay na anak. Gaya ng pinangako ko noong una. Gumaan ang pakiramdam ni Robin sa mga salitang iyon.

Yumakap siya ni Linda ng mahigpit. Salamat Linda. Ikaw ang dahilan kung bakit malakas ang loob kong umalis. Alam kong nasa mabuting kamay ang anak ko. Kinaumagahan, madilim pa man ay handa na ang mga bagahe ni Robin. Ang taxi na magdadala sa kanya sa airport ay naghihintay nasa labas. Ginising niya si Allen para sa huling yakap. Ang bata ay mugto ang mga mata.

Mahigpit ang kapit ng t-shirt ng kanyang ama. “Alis na si tatay anak. Magpabait ka kay tita Linda ha. I love you, Alen. I love you rin po, tay. Uwi ka agad.” Hikbi ng bata. Bunalingan ni Robin ng nasa tabi ng pintuan ni Linda. Ang mga mata ni Linda ay tila puno rin ng lungkot. “Linda, ikaw na bahala rito. Ikaw na bahala sa buhay ko.

” Pangako, Roben. Mag-ingat ka doon. Hintayin namin ang pagbalik mo,” sagot ni Linda habang kumakaway. Habang papalayo ang taxi, nakadungaw si Robin sa bintana. Nakita niya ang kanyang maliit na bahay. Ang kanyang anak na kumakaway habang hawak ang kamay ni Linda. Puno ng pag-asa ang puso ni Robin.

Sa kanyang isip, ang sakripisyong ito ay para sa isang pangarap na abot kamay na. Naniniwala siya na sa kanyang pagbalik ang isang masaya at masaganang pamilya ang bubungad sa kanya. Hindi niya alintana ang lungkot ng pangingibang bayan dahil sa kanyang tiwala kay Linda ay kasing tibay ng mga pundasyong balak niyang itayo para sa kanilang kinabukasan.

Ang mga luha sa kanyang mga mata ay hindi lamang dahil sa pamamaalam kundi dahil sa labis na pagmamahal sa anak nais niyang bigyan ng langit sa upa. Ang hanging humahagupit sa mukha ni Robin ay hindi katulad ng amihan sa kanilang barangay. Dito sa Saudi Arabia, ang hanging ay may kasamang pinong alabok na nanunuot sa bawat hibla ng kanyang uniporme at tumatagos hanggang sa kanyang balat.

Ang init ay hindi lamang basta nakakapaso. Ito ay isang uri ng lagnat na tila gustong sumipsip sa lahat ng likido sa kanyang katawan. Bilang isang maintenance worker sa isang malaking gusali sa Riyad, ang buhay ni Robin ay naging isang paulit-ulit na siklo ng pagkayod, pagtitiis at pangungulila. Sa loob ng unang limang buwan, ang bawat umaga ni Robin ay nagsisimula bago pa man sumikat ang malupit na araw.

Hawak ang kanyang toolbox. Iniikot na ang mga higanteng air conditioning units. Inaayos ang mga tumutulong tubo at tinitiyak na ang lahat ng kuryente sa gusali ay maayos na dumadaloy. Sa bawat pagpihit niya ng liyabe ang mukha ni Allen ang kanyang nakikita. Sa bawat patak ng kanyang pawis na agad natutuyo dahil sa tindi ng init, ang iniisip niya ay ang malamig na kinabukasang naghihintay para sa kanyang anak. “Kunting tiis na lang, Robin.

” bulong niya sa sarili habang pinapahid ang grasa sa kanyang noo. Para sa bahay ninyo ito. Para sa kolehijo ni Allen. Hindi naging madali ang buhay sa Barx kasama ang ibang mga OFW natutunan niyang magluto ng sariling pagkain at maglaba ng sariling damit pagkatapos ng 10 hanggang l oras na trabaho. Ngunit ang pinakamahirap na bahagi ay hindi ang pisikal na pagod kundi ang katahimikan ng gabi.

Ang katahimikang nagpapaalala sa kanya na libo-libong kilometro ang layo niya sa kaiisang taong nagbibigay sa kanya ng rason para huminga. Gayun paan, ang lahat ng pagod ay tila naglalaho tuwing sasapit ang araw ng sahod. Walang sabye, buwan-buwan ay agad na dumiretso si Robin sa remittance center. Sa bawat resibong kanyang hinahawakan, nararamdaman niya ang isang uri ng tagumpay.

Ipinapadala niya ang halos 8 porsento ng kanyang kinikita kay Linda. Alam niyang sapat iyon para sa masasarap na pagkain ni Allen, para sa mga bagong gamit sa eskwelahan at para sa unti-unting pag-iipon para sa kanilang pangarap na bahay. Tiwala siya dahil bago siya umalis, nakita niya kung paano alagaan ni Linda ang kanyang anak.

Ang linggo ang pinakahihintay na araw ni Robin. Ito ang araw ng kanilang video call. Sa mga unang buwan, ang bawat tawag ay puno ng hagalpak at kwentuhan. Pag-on pa lang ng camera, bubungad na ang mukha ni Allen na halos dumikit na sa screen ng cellphone. “Tay, Tay, tignan mo yung drawing ko.

Binigyan ako ni teacher ng tatlong star.” Masayang sigaw ni Allen sa kabilang linya. Ang galing naman ng anak ko. Oh, kumakain ka ba ng marami? Anong ulam ninyo, Rian? Tug ni Robin. Ang kanyang puso ay tila gustong lumipad pabalik ng Pilipinas. Opo, tay. Ipinagluto ako ni Tita Linda ng adobo. Ang sarap po. Sa likod ni Allen laging nakangiti si Linda. Huwag kang mag-alala rito, Robin.

Inaalagaan ko itong si Allen. Minsan nga ayaw n tumigil sa paglalaro kaya kailangan ko pang pilitin na matulog. wika ni Linda na may malambing na tinig. Kampante si Robin. Ang akala niya ay ang lahat ay naaayon sa plano. Ngunit habang lumilipas ang mga buwan, ang masiglang tinig ni Allen ay unti-unting nagbago.

Sa ikaanim na buwan ni Robin sa Saudi, napansin niya ang unang bitak sa kanyang perpektong larawan ng tahanan. Isang linggo nang nag-ring ang cellphone ni Linda, hindi agad bumungad ang mukha ni Allen. Sa halip, ang kisame lamang ng kanilang bahay ang nakikita ni Robin. “Linda, nasan si Allen?” tanong ni Robin. “Ah, sandali lang, Robin.

” Alen, halika rito. Tumatawag ang tatay mo. Tawag ni Linda. Nang lumitaw ang mukha ni Allen, hindi ito ang batang masiglang nagpapakita ng drawing. Nakaupo ang bata sa gilid. Halos kalahati lang ng kanyang mukha ang nasasagi ng camera. Nakayuko ito at tila pinaglalaruan ang kanyang mga dali. Alen, anak, kumusta ang school? Bakit parang ang tahimik mo?” tanong ni Robin pilit na pinapasigla ang kanyang boses.

Tumitig lang si Allen sa screen. Ang kanyang mga ita ay tila may gustong sabihin ngunit agad na sumingit si Linda. Inagaw nito ang phone at itinutok sa sariling mukha. “Naku Robin, pagpasensyahan mo na itong si Allen. Napapagod kasi sa school. Ang daming takdang aralin tapos kanina pa yang inaantok. Ayaw lang aminin.

Palimwanag ni Linda ang kanyang ngiti ay nandoon pa rin. Ngunit tila may kakaiba na sa tonoy ang kanyang paninital. Ganun ba? O sige Alen, matulog ka na kung pagod ka. I love you anak. Sabi ni Robin. Isang matipid na. Opo lang ang sagot ni Allen bago siya tuluyang lumayo sa camera. Sa sumunod na linggo, ganun pa rin ang esena at sa susunod pa.

Habang tumatagal naging mailap na si Allen. Hindi na ito lumalapit sa camera. Madalas ay nasa gilid lamang ng kwarto, nakatalikod o kaya naman ay tahimik na nakatingin sa malayo. Ang dating masayahing bata ay tila naging isang anino sa loob ng sariling bahay. Sa bawat subok ni Robin na kausapin ang kanyang anak, palaging may dahilan si Linda.

“Bakit parang hindi na ako kinakausap ni Alen Linda? May nagawa ba ako?” tanong ni Robin isang gabi hindi na mapigilan ang pag-aalala. Wala naman Robin. Alam mo naman ang mga bata nagdadalaga o nagbibinata na yata itong anak mo. Nagiging nahihiya na. O baka naman nagtatampo dahil matagal ka ng wala. Alam mo naman bata lang yan. Lilipas din yan.

Pero napansin ko parang pumayat siya, Linda. Maayos ba ang pagkain niya? Tanong uli ni Robin. Bahagyang kumunot ang noon ni Linda sa screen. Robin, ano bang klaseng tanong yan? Syempre pinapakain ko. Baka sa camera lang yan kaya mukhang pumayat. Alam mo naman ang signal dito minsan nag-iiba ang itsura ng video. Natahimik si Robin. Gusto niyang maniwala.

Kailangan niyang maniwala sapagkat kung pagdududahan niya si Linda, para na rin niyang sinabing nabigo siya sa kanyang desisyon na iwanan ang kanyang anak sa pangangalaga ng ibang tao. Pinili niyang lunukin ang kaba sa kanyang dibdib. Pasensya na, Linda. Siguro nga ay napaparanoid lang ako dahil malayo ako.

Salamat sa pag-aalaga mo kay Alen ha. Wala yun Robin. Mag-focus ka na lang diyan sa trabaho mo. Kami na ang bahala rito. Sagot ni Linda bago patayin ang tawag. Matapos ang call, naupo si Robin sa kanyang busing sa Barx. Tinitigan niya ang wallpaper ng kanyang cellphone. Ang huling picture nila ni Allen noong nasa airport sila.

Sa picture na yon, masayang-masaya ang bata. Kinapa ni Robin ang kanyang dibdib. May isang uri ng bigat doon na hindi kayang ipaliwanag ng logic. Isang instinto ng isang magulang na nagsasabing may mali ngunit ang kanyang isip ay pilit na kumakapit sa tiwalang ipinunla niya kay Linda. Pagod na siguro sa school. Bulong ni Rubin sa sarili habang pilit na pinipikit ang mga mata.

Sa labas ang hangin ng desyerto ay muling humiw tila may ibinubulong na babaeng na hindi pa handang pakinggan ni Robin. Sa loob ng kanyang puso, ang alab ng pagsisikap ay patuloy na naglalaban sa unti-unting lumalamig na pakikitungo ng kanyang anak. Sa kabilang panig ng mundo, pinili niyang yakapin ang kanyang toolbox at matulog.

Umasa na sa susunod na linggo babalik na ang ngiti sa mga labi ni Allen. Habang ang balat ni Robin ay unti-unting naningitim at nagbibitak sa ilalim ng malupit na sikat ng araw sa desyerto ng Saudi Arabia, isang ibang uri ng init ang namamayani sa loob ng kanyang sariling tahanan sa Pilipinas. Ang bahay na dati ay puno ng halakhak at simpleng pangarap ay naging isang piitan ng takot para sa batang si Allen.

Sa sandaling lumipad ang eroplanong lulan si Robin, tila kasama nitong naglaho ang pagpapanggap at kabutihang loob ni Linda. Tuwing sasapit ang kinsenas at katapusan ng buwan, nagbabago ang aura ng bahay. Ito ang mga araw kung kailan dumarating ang remittance ni Robin. Sa pananaw ni Robin, ang perang kanyang ipinapadala ay para sa gatas, masustansyang pagkain at tuisyon ni Allen.

Ngunit sa mga kamay ni Linda, ang bawat ryal na naging piso ay nagiging mga bagong sapatos na may matataas na takong, mga mamahaling pabango at kumikinang na alahas na tilabahias ng isang tunay na donya. Isang hapon, nakaupo si Linda sa kanilang maliit na supa na papaligiran ng mga plastic bag mula sa isang kilalang mall.

Sinusukat niya ang isang pulang bestida na gawa sa mamahaling tela habang tinitignan ang sarili sa salamin. “Alen, nasan na yung tubig ko? Kanina pa ako nauuhaw.” sigaw ni Linda. Ang boses na dati ay malambing at parang musika kay Robin ay naging matalas at nakakatitig ngayon. Mabilis na lumabas si Allen mula sa kusina.

Sa edad na pito, halos hindi na siya makilala. Ang kanyang mga pisngi na dati malulusog ay humupa na at ang kanyang mga braso ay tila mga patpat na lamang. Suot niya ang isang lumang t-shirt na may mga mantsa ng grasa at sabon. “Ito na po tita Linda.” mahinang sabi ni Allen habang iniabot ang baso ng tubig.

Naninginig ang kanyang maliit na kamay dahil sa bigat ng pitsell na kanyang binuhat kanina. Tinignan ni Linda ang baso at biglang inasiman ng mukha. Bakit walang yelo? Alam mong mainit ang panahon, ‘di ba? Bobo ka ba talaga o sadyang pinapainit mo lang ang ulo ko. Pasensya na po tita. Wala na pong yelo sa freezer. Nauutal na sagot ng bata habang unti-unting yumuyuko.

Wala. O baka naman hindi ka nag-igib ng tubig para itigas sa freezer. Napakatamad mong bata ka. Akala mo ba libre ang tumira rito? Akala mo ba sapat ang pinapadala ng tatay mo para buhayin ka? Palamunin ka na nga wala ka pang pakinabang. Inabot ni Linda ang braso ni Allen at madiing pinalipit ang kanyang mga kuko sa manipis na balat ng bata.

Isang impit na tili ang lumabas sa bibig ni Allen. Ay po tita, masakit po. Tatawad po. Gagawa na po ako ng yelo. Umalis ka sa harap ko at tiyakin mong tuyo na yung mga labada ko sa likod bago magdilim kundi ay hindi ka kakain ng hapunan. pagtataboy ni Linda bago muling bumalik sa paghanga sa kanyang sarili sa salamin.

Ang buhay ni Allen ay naging isang walang katapusang listahan ng mga gawaing bahay na hindi pangkaraniwan para sa isang batang nasa elementarya. Habang ang kanyang mga kaklase ay naglalaro pagkatapos ng eskwela, si Allen ay kailangang dumiretso sa bahay upang maglaba ng mga damit ni Linda. Mga maseselang tela na kailangang ikuskos ng maigi sa kamay.

Siya rin ang inutusang maglinis ng banyo, magwalis ng bakuran at maging ang pagluluto ng kanin ay ipinasa na sa kanya. Isang gabi, habang naglalabas si Allen sa likod ng bahay, ang lamig ng tubig ay nanunuot sa kanyang mga buto. Ang kanyang mga daliri ay kulubot na at mahapdi dahil sa matapang na sabon. Tumulo ang kanyang luha, pumatak sa bula ng sabon.

Naalala niya ang kanyang tatay Robin. Naalala niya noon ang taning trabaho niya ay mag-aral at maglaro noong ang mga kamay ng kanyang tatay ang humahawak sa kanya para gabayan siya sa pagsusulat. Hindi ang mga kamay ni Linda na laging handang manakit. “Tay, kailan ka ba uuwi?” bulong niya sa dilim.

“Sabi mo sandali lang. Sabi mo si Tita Linda ang mag-aalaga sa akin. Pero bakit ganito po? Ngunit ang mga tanong na ito ay nanatiling bulong lamang. Tuwing susubukan niyang salita kapagka harap ang camera para sa video call, ang mga mata ni Linda ay tila mga patalim na nakatutok sa kanya sa likod ng phone. Isang maling salita at alam ni Allen na mas malalapang parusa ang matatanggap niya pagkatapos ng tawag.

Naging donya si Linda sa sariling pamamahay ni Robin. Ang perang para sana sa pagpapagastos sa bahay ay nauwi sa mga bagong gadgets ni Linda. Palaging may bisita si Linda sa hapon, mga kaibigang kasama niyang nagchichismisan habang si Allen ay nagsisilbi sa kanila ng meryenda parang isang maliit na katulong. Naku Linda, napakaswerte mo naman sa step mo.

Napakasunurin,” wika ng isa sa mga kaibigan ni Linda habang tinitignan si Allen na nagliligt ng mga baso, tumawa si Linda isang tawang plastic at pait. Kailangan silang turuan ng disiplina habang bata pa ‘ ba para hindi lumaking matigas ang ulo. At itong si Allen sadyang mahilig tumulong sa gawaing bahay ‘ ba Allen? Tumingin si Linda kay Alen.

Ang ting iyon ay sapat para mapilitan ng bata na tumanggo. “Opo.” mahinang sabi ni Allen bago mabilis na pumasok sa kusina. Sa loob ng kusina, sumandal si Allen sa pader. Nararamdaman niya ang kanyang panghihina. Hindi siya pinakain ni Linda ng maayos. Madalas ay ang mga tirang pagkain na lamang o kaya naman ay kanin na may kaunting asin ang kanyang hapunan.

Ngunit sa mga kamay ni Linda, ang bawat riyal na naging piso ay nagiging mga bagong sapatos na may matataas na takong, mga mamahaling pabango at kumikinang na alahas na tilabahiyas ng isang tunay na donya. Isang hapon, nakaupo si Linda sa kanilang maliit na supa na papaligiran ng mga plastic bag mula sa isang kilalang mall.

Sinusukat niya ang isang pulang bestida na gawa sa mamahaling tela habang tinitignan ang sarili sa salamin. “Alen, nasan na yung tubig ko? Kanina pa ako nauuhaw.” sigaw ni Linda. Ang boses na dati ay malambing at parang musika kay Robin ay naging matalas at nakakatitig ngayon. Mabilis na lumabas si Allen mula sa kusina. Sa edad na pito, halos hindi na siya makilala.

Ang kanyang mga pisngi na dati malulusog ay humupa na at ang kanyang mga braso ay tila mga patpat na lamang. Suot niya ang isang lumang t-shirt na may mga mantsa ng grasa at sabon. “Ito na po tita Linda.” mahinang sabi ni Allen habang iniabot ang baso ng tubig. Nanginginig ang kanyang maliit na kamay dahil sa bigat mang pitsel na kanyang binuhat kanina.

Tinignan ni Linda ang baso at biglang inasiman ng mukha. Bakit walang yelo? Alam mong mainit ang panahon ‘ ba? Bobo ka ba talaga o sadyang pinapainit mo lang ang ulo ko. Pasensya na po tita. Wala na pong yelo sa freezer. Nauutal na sagot ng bata habang unti-unting yumuyuko. Wala. O baka naman hindi ka nag-igib ng tubig para itigas sa freezer. Napakatamad mong bata ka.

Akala mo ba libre ang tumir rito? Akala mo ba sapat ang pinapadala ng tatay mo para buhayin ka? Palamunin ka na nga wala ka pang pakinabang. Inabot ni Linda ang braso ni Allen at madiin pinalipit ang kanyang mga kuko sa manipis na balat ng bata. Isang impit na t lumabas sa bibig ni Allen. Ay po tita, masakit po. Patawad po. Gagawa na po ako ng yelo.

Umalis ka sa harap ko at tiyakin mong tuyo na yung mga labada ko sa likod bago magdilim kundi ay hindi ka kakain ng hapunan. pagtatabuy ni Linda bago muling bumalik sa paghanga sa kanyang sarili sa salamin. Ang buhay ni Allen ay naging isang walang katapusang listahan ng mga gawaing bahay na hindi pangkaraniwan para sa isang batang nasa elementarya.

Habang ang kanyang mga kaklase ay naglalaro pagkatapos ng eskwela, si Allen ay kailangang dumiretso sa bahay upang maglaba ng mga damit ni Linda. Mga maseselang tela na kailangang ikuskos ng maigi sa kamay. Siya rin ang inutusang maglinis ng banyo, magwalis ng bakuran at maging ang pagluluto ng kanin ay ipinasa na sa kanya.

Isang gabi habang naglalabas si Allen sa likod ng bahay, ang lamig ng tubig ay nanunuot sa kanyang mga buto. Ang kanyang mga daliri ay kulubot na at mahapdi dahil sa matapang na sabon. Tumulo ang kanyang luha, pumatak sa bula ng sabon. Naalala niya ang kanyang tatay Robin. Naalala niya noon na ang tanging trabaho niya ay mag-aral at maglaro noong ang mga kamay ng kanyang tatay ang humahawak sa kanya para gabayan siya sa pagsusulat.

Hindi ang mga kamay ni Linda na laging handang manakit. “Tay, kailan ka ba uuwi?” bulong niya sa dilim. “Sabi mo sandali lang. Sabi mo si Tita Linda ang mag-aalaga sa akin. Pero bakit ganito po? Ngunit ang mga tanong na ito ay nanatiling bulong lamang. Tuwing susubukan niyang salita kapagka haharap ang camera para sa video call, ang mga mata ni Linda ay tilang mga patalim na nakatutok sa kanya sa likod ng phone.

Isang maling salita at alam ni Allen na mas malalapang parusa ang matatanggap niya pagkatapos ng tawag. Naging donya si Linda sa sariling pamamahay ni Robin. Ang perang para sana sa pagpapagastos sa bahay ay nauwi sa mga bagong gadgets ni Linda. Palaging may bisita si Linda sa hapon, mga kaibigang kasama niyang nagchichismisan habang si Allen ay nagsisilbi sa kanila ng meryenda parang isang maliit na katulong.

Naku Linda, napakaswerte mo naman sa step mo. Napakasunurin,” wika ng isa sa mga kaibigan ni Linda habang tinitignan si Allen na nagliligpit ng mga baso, tumawa si Linda, isang tawang plastic at pait. Kailangan silang turuan ng disiplina habang bata pa ‘ ba para hindi lumaking matigas ang ulo. At itong si Allen sadyang mahilig tumulong sa gawaing bahay ‘ ba Allen? Tumingin si Linda kay Alen.

Ang ting iyon ay sapat para mapilitan ng bata na tumanggo. “Opo.” mahinang sabi ni Allen bago mabilis na pumasok sa kusina. Sa loob ng kusina, sumandal si Allen sa pader. Nararamdaman niya ang kanyang Ang dilim ng gabi ay hindi na nagbibigay ng pahinga para kay Allen. Sa halip, ito ay nagsisilbing kumot para sa kanyang mga lihim na pighati.

Sa loob ng kanyang maliit na silid kung saan ang tanging liwanag ay nagmumula sa siwang ng pinto, nakaupo ang bata sa sahig. Nakasandal sa kanyang kama. Sa kanyang nanginginig na mga kamay ay hawak niya ang isang lukot na larawan. Ang litrato nila ni Robin noong huling kaarawan niya bago ito lumipad patungong Saudi.

Sa larawang iyon, nakayakap si Robin sa kanya habang kapwa sila tumatawa ng labis. “Tay, uwi ka na po.” Bulong ni Allen. Ang kanyang boses ay halos hindi marinig dahil sa mga hikbi na pilit niyang pinipigilan. Ang kanyang mga luha ay pumatak sa plastic na takip ng larawan. Gustong-gusto niyang sumigaw. Gustong-gusto niyang tawagan ang kanyang ama at sabihin ng lahat.

Ang mga pasang hindi nakikita sa ilalim ng kanyang damit. Ang hapdi ng kanyang sikmura dahil sa gutom at ang bigat ng mga gawaing bahay na unti-unting pumapatay sa kanyang pagkabata. Ngunit tuwing sasapit ang oras ng video call, ang pag-asa ay agad na napapalitan niyang paralysis ng takot. Isang gabi, narinig ni Allen ang mabibigat na yabag ni Linda patungo sa kanyang silid.

Agad niyang itinago ang larawan sa ilalim ng kanyang unan at pinunasan ang kanyang mga mata gamit ang dulo ng kanyang kamay. Bumukas ang pinto at pumasok si Linda. Hawak ang kanyang mamahaling cellphone na binili gamit ang perang pinaghirapan ni Robin. Ang liwanag ng screen ay tumama sa mukha ni Linda na nagmukhang mas nakakatakot sa gitna ng dilim.

Oh, ayusin mo ang mukha mo.” Matigas na utos ni Linda. Lumapit siya kay Allen at hinawakan ng balikat ng bata hindi bilang pag-aalo kundi bilang isang babala. Madiin ang pagkabaon ng kaniyang mga kuko sa balat ni Allen. Tatawag ang tatay mo. Alam mo ang mangyayari kapag nag-inarte ka o kapag may sinabi kang hindi maganda tungkol sa akin.

Tumingala si Allen. Ang kanyang mga mata ay puno ng pagsamo. Tita Linda, gusto ko lang pong sabihin kay tatay na na ano putol ni Linda. Ang kanyang boses ay bumaba sa isang mapanganib na bulong. Inilapit niya ang kanyang mukha sa bata. Tandaan mo ito, Alen. Kapag nagsabi ka ng kahit ano sa tatay mo, ipapakulong kita.

Sasabihin ko sa mga pulis na magnanakaw ka o kaya naman lalo kitang sasaktan. Gusto mo bang araw-araw kang makulong sa banyo ng walang pagkain? Gusto mo bang saktan ko rin ang tatay mo pag-uwi niya? Ang banta tungkol sa kanyang ama ang pinakamabigat para kay Alen. Sa kanyang murang isip, naniniwala siyang may kapangyarihan si Linda na saktan ng kanyang ama kahit malayo ito.

“Hindi po, hindi po ako magsusumbong.” Panginginig na sagot ng bata. “Mabuti, ngumiti ka. Magmukha kang masaya. Sabihin mo maayos ang lahat. Huling bili ni Linda bago pinindot ang answer sa video call. Sa isang segundo, nagbago ang anyo ni Linda. Ang kanyang mukha ay nagliwanag ng isang plastic na ngiti at ang kanyang boses ay naging malambing na parang anghel. “Hello, Robin.

Sakto! Gising pa ang anak mo. Kakatapos lang naming mag-review ng lessons niya.” Sa kabilang panig ng mundo, lumitaw ang mukha ni Robin. Baka sa kanya ang pagod, ang kanyang uniporme ay may mantsa pa ng langis. Ngunit ang kanyang mga mata ay kumislap ng makita ang screen. “Salamat, Linda.

Alen, anak, kumusta ka na? Na-miss ka ni tatay.” Iniharap ni Linda ang camera kay Allen. Ang bata ay napilitang mangngiti. Isang ngiting hindi umaabot sa mga mata niya. Ang kaniyang mga kamay ay nakatago sa ilalim ng lamesa mahigpit na nakakuyom para pigilan ng panginginig. Okay lang po, tay. Mahinang sagot ni Allen.

Kumunot ang noon ni Robin habang pinagmamasdan ng screen. Anak, parang parang pumayat ka lalo at bakit parang may itim sa ilalim ng mga mata mo? Nagpupuyat ka ba sa pag-aaral? Bago pa makasagot si Allen, naramdaman niya ang bahagyang pagsipa ni Linda sa kanyang paa sa ilalim. ng lamesa. Isang senyales. Oo, po, tay. Marami kasing assignments.

Pagsisinungaling ni Allen. Gusto niyang sumigaw ng Tay, hindi po. Pinaglilinis niya ako hanggang hating gabi. Pero ang mga salitang iyon ay nananatiling nakabara sa kanyang lalamunan. At ang pisi mo parang humupa din. Dagdag ni Robin. Ang boses ay puno ng pag-aalala. Linda, pinapakain mo bang mabuti ang bata? Parang wala siyang sigla.

Mabilis na inagaw ni Linda ang cellphone at itinutok sa kanyang sarili. Inilalayo ni ang atensyon ni Robin kay Allen. Naku Robin, alam mo naman itong si Allen napakapiky eater na ngayon. Gusto puro laro lang. Minsan kailangan ko pang habulin para lang kumain. At itong mga bata ngayon tumatangkad kasi. Kaya mukhang pumapayat.

Huwag kang masyadong mag-alala. Baka ma-stress ka lang diyan sa trabaho. Sigurado ka ba, Linda? Parang iba ang tingin ng bata sa akin. Pagpupumilit ni Robin. Sinubukan niyang muling tignan si Allen sa background. Allen, anak, may gusto ka bang sabihin kay tatay? May kailangan ka ba? Sabihin walang anak. Bibilhin ni tatay para sa’yo. Tumingin si Allen sa camera.

Nakita niya ang pagmamahal sa mga mata ng kanyang ama. Sa isang sandali, naramdaman niya ang tapang na magsalita. Ngunit sa gilid ng kanyang paningin, nakita ni Linda ang dahand itinas ang kanyang kamay. Tila nagbabanta ng isang kurot o sampal. Napayuko si Allen. Wala na po, tay. Gusto ko lang pong sabihin kay tatay na umi ka na.

Uuwi rin ako anak. Malapit na. Konting tiis na lang para sa bahay natin. Oh sige na baka kailangan niyo ring magpahinga. Linda, salamat uli sa pag-aalaga sa kanya ha. Alam kong mahirap din ang mag-isa diyan. Wala yun Robin. Para sa atin naman ito. Sige na mag-ingat ka diyan. I love you. Bago mabilis na pinatay ni Linda ang tawag.

Sa sandaling mag-block ang screen, naglaho ang tamis sa mukha ni Linda. Inibalibag niya ang phone sa kama at hinarap si Allen. Muntik na ‘yun ha. Bakit kailangang sabihin na gusto mo umuwi ang tatay mo? Gusto mo bang isipin niya na hindi kita inaalagaan dito? Singgaw ni Linda. Dahil sa kaartehan mo, hindi ka kakain ng agahan bukas at bago ka pumasok sa school, dapat malinis na lahat ng bintana rito sa bahay.

Hindi sumagot si Allen. Alam niyang walang saysay na mga twiran. Pinanood niya ang linda na lumabas sa silid at padabog na isinara ang pinto. Muling bumalik ang katahimikan at ang dilim. Humiga si Allen sa kanyang kama. Yakap niya ang kanyang maliit na katawan. Ang ningning sa kanyang mga mata na napansin ni Robin ay matagal na palang napatay ng kalupitan ni Linda.

Ang kanyang katahimikan ay hindi dahil sa kawalan ng sasabihin kundi dahil sa isang mabigat na sakripisyo. Naniniwala ang bata na sa pamamagitan ng kanyang pagtitiis pinoprotektahan niya ang kanyang ama mula sa gulo at sakit. Gabi-gabi ang panalangin ni Allen ay nagbabago. Mula sa panalangin na sana maging mayaman kami.

Naging sana makauwi na ang tatay ko hanggang nauwi ito sa isang desperadong bulong. Sana makita ni tatay ang totoo bago ako mawalan ng lakas. Habang sa Saudi hindi mapakali si Rubin sa kanyang higaan. Kahit anong kumbse niya sa sarili na maayos ang lahat, ang mukha ni Allen na nakayuko at walang kibo ay patuloy na bumabagabag sa kanyang isipan.

Ang banta ng pananahimik ni Allen ay isang sigaw na hindi naririnig. Isang sugat na unti-unting nananaknak sa pagitan ng mag-ama na pinaghiwalay ng tadhana at ng isang magpapanggap na pag-ibig. Tatlong taon, isang librawiti sa ilalim ng nagbabagang araw ng Saudi Arabia. Para kay Robin, ang bawat araw na lumilipas ay parang isang mabigat na hakbang sa isang mahabang desyerto na tila walang katapusan.

Ang kanyang mga kamay na dati ay magaspang na ngayon ay mas naging matigas pa at puno ng mga piklat mula sa mga aksidente sa pag-aayos ng mga makinarya at tubo. Ang kanyang buhok ay nagsisimula na ring kakitaan ng pilak sa mga gilid. isang marka hindi lamang edad kundi ng bigat ng responsibilidad na kanyang pinapasan sa kabilang panig ng mundo.

Isang gabi habang nakaupo si Robin sa kanyang maliit na kama sa Barrax, kinuha niya ang kanyang lumang kalendaryo. Maingat niyang binilugan ang petsa sa susunod na linggo. Ikasamp kaarawan ni Allen. 10 taon. isang mahalagang yugto sa buhay ng isang bata. At sa loob ng tatlong taon iyon, wala siya.

Wala siya noong unang beses na nag-tap sa klase ang anak. Wala siya noong mga gabing nilalagnat ito ayon sa kwento ni Linda at wala siya sa bawat paghihip ng kandila sa cake na kanyang pinagtrabahuan. “Tatlong taon na kitang hindi nayayakap ng totoo anak.” Bulong ni Robin sa sarili habang tinititigan ang larawan ni Allen na nakadikit sa pader sa tapat ng kanyang higaan.

Kinuha niya ang kanyang bank book at tinignan ang balanse dahil sa pagtitipid, minsan ay isang beses lang siyang kumain sa isang araw para lamang makapag-overtime at makapag-ipon ay sapat na sapat na ang kanyang pera. Hindi lamang para sa pangaraw-araw na gastos kundi para sa pangarap niyang simulan na ang pagpapatayo ng isang desenteng bahay na gawa sa semento.

Isang matapang na desisyon ang nabuo sa kanyang isipan. Imbes na hintayin ang pagtatapos ng kanyang kontrata sa susunod na taon, nagpasya siyang mag-file ng emergency leave. “Boss, kailangan ko pong umuwi.” Pakiusap ni Robin sa kanyang supervisor na si Mr. Alfayed kinabukasan. “May problema ba, Robin? Namatay ba ang kamag-anak mo?” tanong ng kanyang boss sa wikang ingles.

Wala naman po, sir, pero ang anak ko magsasamp taon na siya. Tatlong taon ko na siyang hindi nakikita. Pakiramdam ko kung hindi ako uuwi ngayon baka makalimutan na niya ang amoy at mukha ng tatay niya. Please sir, kahit dalawang linggo lang babalik ako. Pangako. Nakita ng kanyang boss ang katapatan at ang pait sa mga mata ni Robin. Sige Robin.

Mahusay kang manggagawa. Ipoproseso natin ang leave mo pero siguraduhin mong babalik ka dahil marami tayong proyekto sa susunod na buwan. Nang maaprubahan ang leave tila nabunutan ng tinik si Robin ngunit may isa pa siyang plano. Hindi niya ito sasabihin kay Linda o kay Allen. Gusto niyang gawin itong pinakamalaking surpresa sa buhay ng kanyang anak.

Gusto niyang makita ang mukha ni Allen na magugulat, lalaki ang mga mata at tatakbo patungo sa kanya para yumakap ng mahigpit. Gusto niyang makita ang kagalakan ni Linda na sa kanyang isip ay ang bayaning nag-aalaga sa kanyang anak sa loob ng tatlong taon. Dumiretso si Robin sa pinakamalaking mall sa Riyadh. Pumasok siya sa isang toy store, isang lugar na dati ay hanggang tingin lang siya.

Ngayon, kinuha niya ang pinakamagandang remote controlled na drone at isang set ng mga mamahaling Lego. Para sa matalino kong anak,” nakingiti niyang sinabi habang binabayaran ang mga laruan. Hindi rin niya kinalimutan ang mga damit. Pumili siya ng mga t-shirt at pantalon na sa tingin niya ay kakasya na sa isang 10 taong gulang na bata.

“Siguradong malaki na siya. Baka hanggang balikat ko na ang height niya.” biro niya sa sarili habang sinusukat ang isang jacket sa kanyang sariling braso. Para naman kay Linda, dumiretso siya sa isang jewelry shop. Alam niyang malaki ang sakripisyo ng babae sa pag-aalaga kay Allen habang wala siya.

Bumili siya ng isang kwentas na may pendant na puso, simbolo ng kanyang pasasalamat at pagmamahal. Bumili rin siya ng mamahaling pabango at mga kakanin na alam niyang paborito nito. Salamat sa pagiging ina kay Allen Linda. Surpresa ito para sa lahat ng pagod mo. Bulong ni Robin habang pinagmamasdan ang biniling kwintas.

Sa mga sumunod na araw, naging abala si Robin sa pag-iimpact. Ang kanyang balikbayan box ay puno hindi lamang ng mga materyal na bagay kundi ng mga pangarap at pananabik. Tuwing magtatangka si Linda na tumawag para sa kanilang regular na video call, nagdadahilan si Robin na masama ang signal o maraming ginagawa.

Takot siyang baka mabasa sa mukha niya ang excitement at mabuking ang kanyang plano. “Robin, bakit parang hindi ka na nagpapakita sa amin sa camera?” tanong ni Linda sa isang voice message. Nagtatampo na itong si Allen. Akala niya kinalimutan mo na ang birthday niya. Nakapagatlabi si Robin habang nakikinig.

Kung alam mo lang, Linda, kung alam mo lang na nasa bulsa ko na ang ticket ko sa loob-loob niya. Sumapit ang gabi bago ang kanyang flight. Hindi nakatulog si Robin. Paulit-ulit niyang iniisip ang magiging esena sa kanyang pag-uwi. Sa kanyang imahinasyon, pagbukas niya ng gate, makikita niya si Allen na naglalaro sa bakuran. Lalapit siya ng dahan-dahan.

Tatawagin ang pangalan ng bata at doon magsisimula ang pinakamasayang araw ng kanilang buhay. Inisip niya rin ang hapunan na pagsasaluhan nilang tatlo. Isang buong pamilya. Nagtatawanan habang kinukwento niya ang mga pangaralan niya sa Saudi Arabia. “Kaunting oras na lang, anak. Malapit na si tatay.

” Sabi niya habang pinagmamasdan ang kanyang passport. Lola ng eroplano hindi mapakali si Robin tuwing titingin siya sa bintana at makikita ang mga ulap. Parang gusto niyang bilisan pa ang takbo ng makina. Hawak-hawak niya ang kanyang backpack kung saan nakatago ang kwentas para kay Linda at ang paboritong tsokolate ni Allen.

Ang puso niya ay tumitibok ng mabilis, puno ng kaba at saya. Sa kanyang isip, ang lahat ng paghihirap niya sa Saudi, ang pambabastos ng ibang lahi, ang tindi ng init, ang lungkot ng pasko at bagong taon na mag-isa ay sulit na lahat. Dahil sa pagbaba niya sa NIA, hindi na siya ang manggagawang pagod. Siya na ang amang magbabalik para buuin ang nawasak na panahon.

Wala siyang kaalam-alam. Wala siyang kamalay-malay na ang bahay na kanyang pinaglaanan ng pawis at dugo ay naging isang madilim na Zelda. Hindi niya alam na ang babaengiyasalamatan ay ang siyang pumatay sa ningning ng mga mata ng kanyang anak. Ang kanyang baong surpresa ay nakatadhan ng masalubong ng isang katotohanang mas mapait pa sa ampalaya at mas masakit pa sa anumang latay sa balat.

Habang lumalapag ang eroplano sa lupang sinilangan ang taning dalangin ni Robin ay sana maging maayos ang lahat. Ngunit ang tadhana ay may ibang plano at ang hangin sa labas ng airport ay tila may dalang babala na hindi pa handang dinggin ng amang umaasa. “Welcome home, sir!” bati ng flight attendant habang lumalabas siya.

Nginitian siya ng malapad ni Robin. Ang kanyang backpack ay mahigpit niyang nakasabit sa balikat. Sa loob niyon ay ang kwintas para kay Linda at ang mga piling pasalubong para kay Allen. Pagkalabas ng arrival area, hindi agad dumiretso sa kanilang barangay si Robin. Gusto niyang ang kanyang pagdating ay maging isang ganap na selebrasyon.

Sumakay siya ng taxi at nagpahatid sa isang malaking mall. Sa pinakamalapit na mall po kuya, may bibilhin lang na mahalagang regalo,” wika niya sa driver. Sa loob ng mall, dumiretso siya sa isang tanyag na bake shop. Ang amoy ng bagong luto na tinapay at asukal ay nagpaalala sa kanya sa mga panahong naglalako siya ng kakanin para lang may maipakain kay Allen. Ngayon iba na.

Tumayo siya sa harap ng glass display at itinuro ang pinakamalaking chocolate cake na nakita niya. Puno ng makapal na icing, chocolate ganche at mga dekorasyong pambata. Miss, pabili nito yung pinakamalaki. Sabi ni Robing na may malapad na ngiti. Sige po sir. May ipasusulat po ba tayo sa dedication? Tanong ng tindera. Huminga ng malalim si Robin.

Tila ninanamnam ang bawat salita. Pakisulat. Happy birthday, Allen. Mahal na mahal ka ni tatay. Pakigandahan ng sulat po, Miss. Tatlong taon ko itong pinag-iipunan. Nang makuha ang cake, maingat niya itong binuhat na tila isang hias. Sumakay siya muli ng taxi at sa pagkakataong ito, ang destinasyon ay ang kanilang maliit na tahanan.

Habang bumabaybay ang sasakyan sa mga pamilyar na kalsada, ang puso ni Robin ay nagsimulang tumambol ng mabilis. Bawat kanto, bawat pamilyar na tindahan at bawat punong dinadaanan ay tila bumabati sa kanyang pagbabalik. “Kuya, diyan na lang po sa kanto. Lalakarin ko na lang para hindi nila mapansin ang tunog ng sasakyan.

” Sabi ni Robin nang malapit na sila, gusto niyang maging perpekto ang surpresa. Pagkababa ng taxi, binuhat ni Robin ang kanyang malaking balikbayan box sa kabilang kamay habang ang cake ay protektado sa kanyang kabilang braso. Sa labas ng bahay ay tahimik dahil oras ng tanghalian. Anaasahan ni Robin na baka may naririnig siyang tugtog mula sa kanilang bahay o baka amoy ng masarap na luto ni Linda para sa kaarawan ni Allen.

Ngayon iba na. Tumingin siya sa harap ng glass display at itinuro ang pinakamalaking chocolate cake na nakita niya. Puno ng makapal na icing, chocolate ganche at mga dekorasyong pambata. Miss, pabili nito yung pinakamalaki. Sabi ni Robing na may malapad na ngiti. Sige po sir. May ipasusulat po ba tayo sa dedication? Tanong ng tindera.

Huminga ng malalim si Robin. Tila ninanamnam ang bawat salita. Pakisulat. Happy birthday, Allen. Mahal na mahal ka ni tatay. Pakigandahan ng sulat po, Miss. Tatlong taon ko itong pinag-iipunan. Nang makuha ang cake, maingat niya itong binuhat na tila isang hias. Sumakay siya muli ng taxi at sa pagkakataong ito ang destinasyon ay ang kanilang maliit na tahanan.

Habang bumabaybay ang sasakyan sa mga pamilyar na kalsada, ang puso ni Robin ay nagsimulang tumambol ng mabilis. Bawat kanto, bawat pamilyar na tindahan at bawat punong dinadaanan ay tila bumabati sa kanyang pagbabalik. Kuya, diyan na lang po sa kanto. Lalakarin ko na lang para hindi nila mapansin ang tunog ng sasakyan.

Sabi ni Robin nang malapit na sila. Gusto niyang maging perpekto ang surpresa. Pagkababa ng taxi, binuhat ni Robin ang kanyang malaking balikbayan box sa kabilang kamay habang ang cake ay protektado sa kanyang kabilang braso. Sa labas ng bahay ay tahimik dahil oras ng tanghalian. Anaasahan ni Robin na baka may naririnig siyang tugtog mula sa kanilang bahay o baka amoy ng masarap na luto ni Linda para sa kaarawan ni Allen.

Ngayon iba na. Tumingin siya sa harap ng glass display at itinuro ang pinakamalaking chocolate cake na nakita niya. Puno ng makapal na icing, chocolate ganche at mga dekorasyong pambata. Miss, pabili ito yung pinakamalaki. Sabi ni Robing na may malapad na ngiti. Sige po sir. May ipasusulat po ba tayo sa dedication? Tanong ng tindera.

Huminga ng malalim si Robin. Tila ninanamnam ang bawat salita. Pakisulat. Happy birthday, Allen. Mahal na mahal ka ni tatay. Pakigandahan ng sulat po, Miss. Tatlong taon ko itong pinag-iipunan. Nang makuha ang cake, maingat niya itong binuhat na tila isang hias. Sumakay siya muli ng taxi at sa pagkakataong ito ang destinasyon ay ang kanilang maliit na tahanan.

Habang bumabaybay ang sasakyan sa mga pamilyar na kalsada, ang puso ni Robin ay nagsimulang tumambol ng mabilis. Bawat kanto, bawat pamilyar na tindahan at bawat punong dinadaanan ay tila bumabati sa kanyang pagbabalik. Kuya, diyan na lang po sa kanto. Lalakarin ko na lang para hindi nila mapansin ang tunog ng sasakyan.

Sabi ni Robin nang malapit na sila. Gusto niyang maging perpekto ang surpresa. Pagkababa ng taxi, binuhat ni Robin ang kanyang malaking balikbayan box sa kabilang kamay habang ang cake ay protektado sa kanyang kabilang braso. Sa labas ng bahay ay tahimik dahil oras ng tanghalian. Anaasahan ni Robin na baka may naririnig siyang tugtog mula sa kanilang bahay o baka amoy ng masarap na luto ni Linda para sa kaarawan ni Allen.

Ngayon iba na. Tumingin siya sa harap ng glass display at itinuro ang pinakamalaking chocolate cake na nakita niya. Puno ng makapal na icing, chocolate ganche at mga dekorasyong pambata. Miss, pabili nito yung pinakamalaki. Sabi ni Robing na may malapad na ngi. Sige po sir. May ipasusulat po ba tayo sa dedication? Tanong ng tindera.

Huminga ng malalim si Robin tila ninanamnam ang bawat salita. Pakisulat. Happy birthday, Allen. Mahal na mahal ka ni tatay. Pakigandahan ng sulat po, Miss. Tatlong taon ko itong pinag-iipunan. Nang makuha ang cake, maingat niya itong binuhat na tila isang hias. Sumakay siya muli ng taxi at sa pagkakataong ito ang destinasyon ay ang kanilang maliit na tahanan.

Habang bumabaybay ang sasakyan sa mga pamilyar na kalsada, ang puso ni Robin ay nagsimulang tumambol ng mabilis. Bawat kanto, bawat pamilyar na tindahan at bawat punong dinadaanan ay tila bumabati sa kanyang pagbabalik. Kuya, diyan na lang po sa kanto. Lalakarin ko na lang para hindi nila mapansin ang tunog ng sasakyan.

Sabi ni Robin nang malapit na sila. Gusto niyang maging perpekto ang surpresa. Pagkababa ng taxi, binuhat ni Robin ang kanyang malaking balikbayan box sa kabilang kamay habang ang cake ay protektado sa kanyang kabilang braso. Sa labas ng bahay ay tahimik dahil oras ng tanghalian. Anaasahan ni Robin na baka may naririnig siyang tugtog mula sa kanilang bahay o baka amoy ng masarap na luto ni Linda para sa kaarawan ni Allen.

Ang chocolate cake na kanina ay bitbit ni Robin ng may buong pag-iingat ay dahan-dahang nadulas sa kanyang nanhinang mga braso. Isang mapuron na tunog ang nalikha nito nang humalik sa maruming semento. Ang icing na may nakasulat na happy birthday Allen ay nayupi at nabura kasama ng lahat ng pangarap na binuo ni Robin sa loob ng tatlong taon.

Hindi na naramdaman ni Robin ang bigat ng kanyang mga bagahe nang bitawan niya ang mga ito. Ang kanyang buong mundo ay tila huminto at ang taning naririnig na lamang niya ay ang kanyang sariling mabilis na paghinga na humahalo sa mahinang higbi mula sa madilim na sulok ng bakuran. Humakbang siya patungo sa ilalim ng silong sa likod ng mga nakatambak na lumang gamit.

Doon sa isang lugar na hindi masisikatan ng araw at dinadapuan ng langaw. Tumambad sa kanya ang isang tanawing habang buhay na magmamarka sa kanyang kaluluwa. Sa loob ng isang kinakalawang na kulungan ng aso, isang hawa na sapat lamang para sa isang hayop ay nakita niya ang kanyang anak. Allen! Ang bulong ni Robin ay tila isang hiningang nanggagaling sa kailaliman ng kanyang nadurog na puso.

Ang bata ay nakasuot ng isang lumang t-shirt na kulay abo na sa sobrang dumi at kapunitan ay halos hindi na matukoy ang orihinal na anyo. Wala siyang sapin sa paa at ang kanyang mga binti ay may mga bakas ng tuyong putik at masasamang sugat. Nakayakap ang bata sa kanyang sariling mga tuhod. Pilit na pinagkakasya ang kanyang maliit na katawan sa masikip na espasyo ng bakal.

Ang kaniyang buhok ay mahaba at buhol-buhol at ang kanyang mga pisngi ay labis na humupa. Tila bungo na binalutan na lamang ng manipis at maputlang balat. Ngunit ang pinakamasakit para kay Robin ay ang makita ang mga pasa. May mga kulay ube at itim na marka sa braso ni Allen, mga bakas ng kurot, sampal at marahil ay hagupit na hindi kailan man dapat maranasan ng isang batang samp taong gulang.

Nang marinig ni Allen ang yabag at ang pamilyar na tinig, dahan-dahan niyang inangat ang kanyang ulo. Ang kaniyang mga mata na dati ay kumikinang sa tuwa tuwing nakikita ang ama sa video call ay punong-puno ngayon ang takot at hindi makapaniwalang pagkamangha. Kumurap-kurap ang bata tila iniisip kung ang nakikita niya ay isa lamang bang magandang panaginip sa gitna ng kaniyang bangungot.

Tatay. Ang boses ni Allen ay basag at halos paos. Tatay, ikaw po ba ‘yan? Napaluhod si Robin sa harap ng kulungan. Ang kanyang mga kamay ay humawak sa malamig at kinakalawang na rehas. Oo, anak, si tatay ito. Si tatay ito. Nang mapagtanto ni Allen na totoo ang kanyang nakikita, ang kanyang mga luha ay muling umagos ng walang pigil.

Ang kanyang maliit na kamay ay lumabas sa siwang ng rehas. Pilit na inaabot ang mukha ng kanyang ama. Tatay, tulong po. Tatay, kunin niyo po ako rito. Masakit na po, tay. Gutom na gutom na po ako. Ang bawat salita ng kaisalsang anak ay parang isang matalas na kutsilyo na humihiwa sa bawat himaymay ng puso ni Robin. Nanlalamig ang buong katawan ng ama.

Ang galit at sakit ay naghalo-halo. Lumikha ng isang dambuhalang apoy sa kanyang dibdib nais niyang isigaw sa buong mundo. “Diyos ko Allen, anong ginawa nila sa’yo?” haulgol ni Robin. Hindi niya mapigilan ang kanyang sarili. Ang luha niya ay pumatak sa kamay ni Allen. Hinawakan niya ang padlock na nakakandado sa pinto ng kulungan.

Sinubukan niyang hatakin ito gamit ang kanyang mga kamay ngunit matibay ang bakal. Ilalabas kita rito anak. Pango. Ilalabas ka ni tatay. Sa tindi ng kanyang desperasyon, mabilis na lumingon-mingon si Robin sa paligid. Nakita niya isang malaking bato sa gilid ng kanilang lumang gripo. Hinawak niya ito at bumalik sa harap ng kulungan.

Sa bawat hamak niya sa padlock, nararamdaman niya ang bawat segundo ng tatlong taon na wala siyang tabi sa anak. Klang, klang klang! Ang tunog ng bakal sa umalingawngaw sa tahimik na bakuran. Ngunit walang pakialam si Robin. Ang kanyang mga mata ay malabo na dahil sa luha. Ngunit ang kanyang bawat hamak ay puno ng lakas na nagmumula sa kanyang puot. “Ka na lang, Alen.

Kaunti na lang, anak!” sigaw ni Robin habang ang kanyang boses ay nanginginig sa matinding emosyon. Sa wakas pagkatapos ng ilang malalakas na pukpok, bumigay ang kinakalawang na padlock. Agad na binuksan ni Robin ang pinto ng kulungan at kinaladkad ang bata palabas. Hindi na niya hinintay na makatayo si Allen. Siya na mismo ang bumuhat dito.

Niyakap niya ito ng napakahigpit na tila ba ay ayaw na niyang pakawalan habang buhay. “Patawarin mo ako, Alen. Patawarin mo si tatay.” Bulong ni Robin habang isinusubsob ang kanyang mukha sa balikat ng kanyang anak. Ang amoy ni Alen ay amoy kalawang, dumi at iyak. Ngungit para kay Robin, ito ang pinakamahalagang yakap sa kanyang buhay.

Patawarin mo ako dahil iniwan kita. Patawarin mo ako dahil naniwala ako sa kanya. Naramdaman ni Robin ng panginginig ng maliit na katawan ni Allen sa kanyang mga bisig. Ang bata ay humahagulgol na. Naayon. Isinusubsob ang kanyang mukha sa dibdib ng kanyang ama. Tay, akala ko po, akala ko po hindi ka nababalik. Sabi po ni tita Linda, kinalimutan mo na raw po ako. Sabi niya po, ayaw mo na sa akin.

Hindi totoo ‘yun anak. Hinding-hindi totoo ‘yun. Halos pasigaw na sabi Robin. Hinding-hindi kita kakalimutan. Ikaw ang buhay ko, Allen. Ikaw lang ang dahilan kung bakit ako humihinga. Sa gitna ng kanilang yakap, tinignan ni Robin ang mukara ng anak sa ilalim ng liwanag. Doon niya nakita ang tunay na anyo ng paghihirap.

Ang mga mata ni Allen ay walang ningning. Puno ito ng trauma at takot na tila matatagalan bago muling magliwanag. Ang kanyang mga labi ay nangingitim sa uhaw. Anak, bakit ka nandito? Bakit ka niyaong? Tanong ni Robin. Bagamat ang sagot ay unti-unti ng nabubuo sa kanyang isipan sa gitna ng kanyang nag-aapoy na galit.

Sabi po niya, “Birthday ko raw po. Ayaw niya pong may makita sa akin na mga bisita niya. Sabi niya pumalas daw po ako.” Hikbi ni Allen. “Tay, huwag mo na po akong iiwan. Takot na takot po ako sa dilim.” Hinawak ni Robin ng mukha ni Allen. Pinupunasan ang mga luha niya gamit ang kanyang mga hinalatok. Hindi na kita iiwan, anak. Hinding-hindi na.

At hinding-hindi na muling may mananakit sa’yo. Pangako ian ni tatay sa’yo. Tumayo si Robin habang karga-karga ang kanyang anak. Tinignan niya ang pinto ng kanilang bahay. Ang bahay na kanyang pinagtrabahuan sa Saudi. Ang bahay na akala niya ay kanlungan ng kanyang pamilya. Ngunit naging isang silid parusahan para sa kanyang anak.

Ang kanyang mga mata ay naging matalim. Ang amang mapagmahal ay unti-unting papapalitan sa isang amang handang maningil sa lahat ng kasalanang ginawa kay Allen. Ang hangin sa bakuran nina Roben ay tila tumigil sa pag-ihip na tila ba nakikiramay sa bigat ng hanging nilalanghap ng mag-ama. Habang nakasubsob si Allen sa balikat ng kanyang ama, ang kanyang maliliit na hikbi ay ang taning tunog na bumabasag sa katahimikan.

Ngunit ang katahimikang iyon ay biglang nabulabog ng pagbukas ng pinto ng bahay. Lumabas si Linda. Suot niya ang isang mamahaling seda na duster. Isa sa mga binili niya gamit ang perang pinaghirapan ni Robin sa Saudi. Magulo ang kanyang buhok. Ang kanyang mga mata ay mapupula pa dahil sa kakagising lang mula sa kanyang tanghalian at may bakas ng iritasyon sa kanyang mukha.

Hindi niya agad napansin ang pigura ni Robin dahil nasisilaw siya sa sikat ng araw. “Alen, ang ingay mo na naman. Sinabi ko na sayo ‘ ba. Huwag kang gagawa ng ingay kapag natutulog ako.” singhal ni Linda habang naglalakad pababa ng hagdan. Ano na namang kaimbihan ng ginagawa mo sa labas? Gusto mo talagang dagdagan ko ang parusa sa’yo?” Napatigil si Linda sa kalagitnaan ng kanyang pangungusap.

Nanlaki ang kanyang mga mata at tila naging estatwa siya sa kinatatayuan ng luminaw ang kanyang paningin. Doon sa tapat ng bukas at nawasak na kulungan ng aso, nakatayo si Ruben. Ang kanyang mga mata ay nag-aapoy sa galit na hindi pa kailan man nakita ni Linda. Karga-karga nito si Allen na tila isang basahang madungis at nanghihina.

Namutla si Linda. Ang kanyang mapuputing pisngi ay nawalan ng kulay at ang kanyang labi ay nangatal. Roben, anong kailan ka pa? Bakit hindi ka nagsabi?” nautal niyang tanong. Sinubukan niyang mag-isip ng palusot. Sinubukan niyang ibalik ang kanyang plastic na ngiti ngunit ang kanyang dila ay tila naging bato.

“Anong ginawa mo sa anak ko?” Ang sigaw ni Robin ay hindi lamang isang tanong. Ito ay isang dagundong na nagmula sa kailaliman ng kaniyang nadurog na pagkatao. Umalingawngaw ang kaniyang boses sa buong kapitbahayan sapat upang mapasilip ang mga kapitbahay sa kani-kanilang mga bintana. Ang kanyang mga braso ay nanginginig sa tindi ng emosyon habang lalong hinihigpitan ng yakap kay Allen.

“Robin, makinig ka. Hindi ganyan ang iniisip mo.” Simula ni Linda. Ang kanyang boses ay pilit na naglalambing pero bakas ang takot. Naglalaro lang kami. Kailangan ko siyang disiplinahin dahil disiplina? Putol ni Robin ang kanyang mga mata ay tila luluan na sa galit. Ikulong mo sa haulan ng aso ang anak ko. Ginuto mo.

Pinagsuot mo ng basahan habang ikaw ay nakaseda. Ito ba ang pangako mo sa akin nong umalis ako Linda? Ito ba ang pag-aalaga na sinasabi mo sa bawat video call natin? Dahil sa presensya ng kanyang ama, tila nagkaroon ng lakas si Allen. Itinaas niya ang kanyang ulo mula sa balikat ni Robin. Ang kanyang mga mata ay tumingin kay Linda ng may halong takot pero may kasamang tapang na ngayon lang sumibol.

Tay, hindi po siya mabait. Hikbi ni Allen. Kapag wala ka po, sinasaktan niya ako. Sinasampal niya ako kapag hindi ko natatatas ang labada niya. Tay, hindi niya ako pinakakain. Ipinapakain lang niya ako doon sa mga tira-tira sa basura. At tuwing may darating siyang mga bisita, ikinukulong niya ako sa hawa para hindi raw ako makahiya sa mga kaibigan niyang mayayaman.

Sinungaling kang bata ka. Sigaw ni Linda. Pilit na dinuduro si Allen para takutin ito gaya ng dati niyang ginagawa. Robin, huwag kang maniwala sa kanya. Nag-iimbento lang yan dahil ayaw niyang mag-aral. Huwag mong siyang duduruin sa harap ko. Bulyaw ni Robin. “Alen, sabihin mo ang lahat. Huwag kang matatakot. Nandito na si tatay.

” Tay, ‘yung perang pinapadala mo pambili niya lang po ng mga alahas at bag. Sabi niya po ipapakulong niya ako kapag nagsumbong ako sa inyo. Sabi niya po sasaktan niya rin ako kapag nalaman mo. Tay, takot na takot po ako araw-araw. Tumingin si Robin kay Linda. Nakita niya ang kwentang ginto sa leeg nito, ang mga singsing sa daliri at ang maayos na kutis.

Isang malupit na kabaligtaran sa madungis at nagkakalyos na balat ng kanyang pitong taong gulang na anak. Ang lahat ng tiwala ni Roben, ang lahat ng pagmamahal na inilaan niya sa babaeng ito ay naglaho at napalitan ng isang malalim na pagkasuklam. “Roben, mahal! Sorry na!” Lumapit si Linda. Sinubukang hawakan ng braso ni Robin ang kanyang mga mata ay nagpapakita ng pekeng luha.

“Nahirapan lang din ako. Stress ako rito sa bahay. Nagkamali lang ako ng paraan ng pagtuturo sa kanya. Mag-usap tayo sa loob. Huwag tayong mag-skandalo rito. Ayusin natin ito, please. Nang dumapo ang kamay ni Linda sa kanyang balat, marahas na iwinaksi ito ni Roben. Itinulak niya si Linda ng sapat para mapaatras ito at mapaupo sa semento malapit sa nawasak na chocolate cake.

“Huwag mo akong mahahawakan. Nakakasuka ka, Roben.” Sabi ni Robin ang kanyang boses ay nanginginig sa puot. Walang anumang paliwanag ang makakatama sa ginawa mo. Demonyo ka, Linda. Akala ko ikaw ang magiging ana ni Allen pero mas masahal ka pa sa hayop. Ginamit mo ako. Ginamit mo ang pawis at dugo ko para lang sa luho mo habang pinapatay mo ang anak ko sa hirap.

Roben, saan ako pupunta? Wala akong ibang matutuluyan. Pagmamakaawa ni Linda habang nakaupo sa lupa ang kanyang mamahaling duster ay nadungis na ng putik at durog na cake. Wala akong pakialam kung sa kalsada ka matulog. Gaya ng ginawa mo sa anak ko, mararanasan mo rin ng mawalan ng hanahan. Sigaw ni Roben.

Pumasok siya sa loob ng bahay habang karga-karga pa rin si Allen. Paglabas niya, dala-dala niya ang ilang mga bag ni Linda at ang mga gamit na nakita niyang nakakalat sa labas. Ipinaghagis niya ito sa labas ng gate diretso sa kanal at sa kalsada. “Lumayas ka rito. Ngayon din.” utos ni Robin. “Huwag na kang hangpakita sa amin.

Kapag nakita ko pa ang anino mo rito sa barangay na ito, sisiguraduhin ko sa tunay na kulungan ka matutulog. Isusumbong kita sa pulis. Idedemanda kita sa lahat ng pananakit mo sa anak ko.” Nakita ni Linda ang determinasyon sa mata ni Robben. Alam niya na wala na siyang magagawa. Ang kanyang maskara ay tuluyang naglago at wala na siyang maloloko pa. Dahan-dahan siyang tumayo.

Pinulot ang kanyang mga bag sa gitna ng mga matang nakatingin ng kanyang kapitbahay. Ang kanyang dating pagkadonya ay naglaho na palitan ng isang anyo ng kahihiyan at pagkatalo. Pinalayas siya ni Robin ng walang anumang kawalang awa gaya ng kawalang awa ni Linda kay Allen loob ng tatlong taon.

Nang maisara ni Robin ang gate at mai-lock ito, huminga siya ng malalim. Tumingin siya sa Allen na ngayon ay nakatitig sa kanya. “Wala na siya, anak. Hindi ka na niya muling masasaktan.” bulhong ni Robin. Naramdaman niya ang pagluwag ng dibdib ni Allen. Ang bata ay muling yumakap sa kanyang leeg. Sa pagkakataong ito ay hindi dahil sa takot kundi dahil sa kaligtasan.

Ang kabanatang ito ng kanilang buhay na puno ng pait at panlilinlang ay natapos na rin ang wakas. Ngunit alam ni Robin na ang sugat sa puso ni Allen ay nangangailangan pa ng mahabang panahon para maghilom. Dinala ni Robin si Allen sa loob ng bahay. Ang bahay na ngayon ay muling magiging kanlungan. Hindi na isang piitan.

Ang katahimikang namayani sa loob ng bahay matapos ang marahas na pagpapaalis kay Linda ay hindi nakabibingi. Ito ay isang uri ng katahimikang nagbibigay ng puwang para sa paghilom. sa loob ng maliit na sala kung saan nandoon pa rin ang mga bakas ng luho ni Linda, mga mamahaling kurtina at palamuti na binayaran ng dugo at pawis ni Robin ay nakaupo ang mag-ama sa lumang supa.

“Alen, anak, halik rito.” Malumanay na tawag ni Robin. Dahan-dahang binuhat ni Robin ang kanyang anak patunggo sa banyo. Sa bawat hakbang, nararamdaman niya ang kagaanan ng katawan ng bata. isang masakit na paalala ng mga gabing hindi ito pinakain. Binuksan niya ang gripo at hinayaang dumaloy ang maligamgam na tubig.

Sa ilalim ng liwanag ng bumbilya, mas lalong naging malinaw ang mga kalupitang dinanas ni Allen. Ang mga pasa sa kanyang likod ay kulay ube na at ang kanyang mga tadyyang ay bakat na bakat sa balat. Habang maingat na binubuhusan ni Robin ng tubig ang katawan ng anak, hindi niya mapigilan ang pagtulo ng kanyang sariling mga luha na humahalo sa tubig na pinaliliguan kay Allen.

Gamit ang malambot na bimpo, dahan-dahan niyang nilinis ang mga dumi sa kuko at buhok ng bata. Patawarin mo ako anak. Bulong ni Robin. Ang kanyang boses ay nanginginig sa pagsisisi. Patawarin mo si tatay dahil naging bulag ako. Akala ko binibigyan kita ng magandang buhay. Yun pala itinapon kita sa impyerno.

Kasalanan ko ang lahat ng ito. Umiling si Allen bagam’t nanginginig pa rin ang kanyang labi. Huwag na po kayong umiyak tay. Nandito ka na po. Yun lang po ang mahalaga sa akin. Matapos paliguan at bihisan si Allen ng malinis na t-shirt na maluwag na sa kanya dahil sa pangangayat ay pinaupo siya ni Robin sa hapagkainan. Nagmadaling nagluto si Robin ng mainit na sopas at nagbukas ng mga dilatang pasalubong na dala niya.

Habang pinapanood ni Robin ang kanyang anak na dahan-dahang sumusubo ng pagkain, tila ba bawat subo nito ay nagpapabawas ng bigat ng kanyang dibdib, ngunit hindi sa kanyang galit sa sarili. “Dahan-dahan lang, anak. Marami pa tayong pagkain. Hindi ka na muling magugutom.” Sabi ni Robin habang hinahaplos ang ulo ni Allen.

Nang mabusog si Allen, tumabi si Robin sa kanya at niyakap siya ng napakahigpit. Sa araw na ito na dapat ay ang ikaamp kaarawan ng bata. Walang party, walang bisita at durog ang cake sa labas. Ngunit para sa kanila, ito ang pinakamakabuluhang kaarawan dahil muli silang naging buo. “Alen, makinig ka kay tatay.

” seryosong sabi ni Robin habang nakatingin sa mga mata ng anak. “Hinding-hindi na ako aalis. Hinding-hindi na ako babalik sa Saudi o sa kahit anong bansa. Kahit mag-araro ako sa bukid, kahit magkarpintero ako araw-araw, o kahit magtinda ako ng kung anu-ano rito sa kanto, hinding-hindi na kita iiwan. Talaga po, tay? Hindi ka na po aalis kahit wala tayong maraming pera.

Tanong ni Allen. Ang kanyang mga mata ay puno ng pag-asa ngunit may bakas pa rin ng pag-aalinlangan. Hindi na anak. Ang pera ay kinikita pero ang panahon na nawala sa atin hinding-hindi na maibabalik. Mas pipiliin ko pang maging mahirap tayo basta’t magkasama tayo at nakikita kitang ligtas kaysa sa nakahiga ako sa dolyar pero ikaw naman ay nagdurusa rito. Ako na ang mag-aalaga sao.

Ako na ang magluluto. Ako na ang maglalaba. at ako na ang magtuturo sa’yo sa assignments mo. Gumiti si Allen, isang tunay na ngiti na ngayon lang muling sumilay sa loob ng tatlong taon. Isinandal niya ang kanyang ulo sa dibdib ng anak. Salamat po, tay. ‘Yun lang naman po ang gusto ko. Ikaw. Maya-maya tumayo si Robin.

Sandali lang, anak. May kailangan lang tapusin si tatay sa labas. Lumabas si Robin sa bakuran. Ang sikat ng araw ay palubog na. nagbibigay kulay kahalelen sa langit. Tinitigan niya ang kinakalawang na kulungan ng aso na naging kulungan ng kaniyang anak. Sa bawat tingin niya rito, naaalala niya ang mukha ni Allen na nanginginig ng takot.

Kinuha ni Roby ang isang malaking maso mula sa kanyang toolbox sa bodega. Bang! Bang! Bang bang bang! Sa bawat hampas ni Robin sa kulungan, ibinubuhos niya ang lahat ng kanyang galit, pagsisisi at puot. Winasak niya ang mga relas, tinuwid ang mga bakal at tuluyang dinurog ang bawat bahagi ni hanggang sa hindi na ito makilala.

Binuhat niya ang mga wasak na bakal at itinapon sa malayo sa tambak ng mga basura. Wala ng muling makukulong dito.” Deklarasyon ni Robin sa hangin. Wala ng muling mananakit sa pamilya ko. Pagbalik niya sa loob, nakitang nakatulog na si Allen sa supa marahil dahil sa pagod at sa pakiramdam ng kaligtasan, binuhat niya ang bata patungo sa kanyang silid.

Ang silid na dati ay puno ng alikabok pero ngayon ay muling magiging silid ng isang prinsipe. Inihaliga niya si Allen at kinumutan. Naupo si Robin sa gilid ng kama at pinagmasdan ng kanyang anak. Alam niyang hindi magiging madali ang mga susunod na araw. Kailangan nilang harapin ang trauma na iniwan ni Linda.

Kailangan niyang humanap ng trabaho rito sa Pilipinas na sapat para sa kanilang dalawa. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi na siya natatakot. Ang hirap ng buhay sa Pilipinas ay maliit na bagay kumpara sa sakit ng pagkawala sa kanyang anak. Kinuha ni Robin ang kanyang cellphone at tinignan ang mga picture nila ni Linda.

Walang pag-aalinlangan, pinindot niya ang select all at delete. Sa pagbura ng mga larawan ay pagbura sa kanyang puso ng anumang ala-ala ng babaeng nagtaksil sa kanyang tiwala. “Magsisimula tayong uli, Allen.” bulong niya sa natutulog na bata. Dalawa lang tayo gaya ng dati. Pero sa pagkakataong ito mas matatag na tayo.

Kinabukasan, nagising ang mag-ama sa tunog ng mga ibon at sa sikat ng araw na tumatama sa bintana. Walang sigaw ni Linda, walang takot na nararamdaman. Nagluto si Robin ng paboritong sinangag at itlog ni Allen. Sabay silang kumain, nagtatawanan at nagpaplano para sa susunod na araw. Ang bahay na dati ay tila isang pintian.

ay muling naging isang tahanan. Ang bakuran na dati ay tuyot ay dahan-dahang lilinisin ni Robin at tatanman muli niya ng gulay at bulaklak. At ang pinakamahalaga, ang batang dating anino lamang sa loob ng hawa ay dahan-dahan ng bumabalik sa pagiging isang batang puno ng pangarap. Sa bawat haplos ni Robin sa balikat ni Allen at sa bawat I love you Tay na bata, alam ni Robin na tama ang kanyang desisyon.

Ang pag-ibig ng isang ama ay hindi nasusukat sa laki ng perang ipinapadala mula sa malayo kundi sa presensya at pagkalina sa bawat sandali ng buhay ng kanyang anak. Sa pagkakataong ito, wala ng sinoang makakasira sa kanila. Wala ng linda na magpapanggap at wala ng dagat o desyerto na maghihiwalay sa kanila. Sila ay magkasama, masaya at sa wakas tunay na malaya.

Dito ko na nga po isasara ang kabanatang pinamagatang ang haula sa silong.