Akala niya’y pansamantalang ginhawa. Isang araw lang sana ng ngiti, busog na tiyan, at konting saya para sa kanyang mga anak. Ngunit sa halip na handaan, kahihiyan at gutom ang iniuwi ng isang ama—isang karanasang hindi niya malilimutan habang-buhay.

Si Rene ay isang construction worker. Arawan ang sahod, walang katiyakan kung may trabaho kinabukasan. Simula nang pumanaw ang kanyang asawa, mag-isa na niyang binubuhay ang dalawa niyang anak—si Mika na siyam na taong gulang at si Junjun na anim. Sanay silang magtiis: kanin at toyo, minsan sardinas, minsan wala. Ngunit pilit pa ring ngumingiti si Rene para hindi maramdaman ng mga bata ang bigat ng buhay.

Isang linggo bago ang handaan, nakatanggap si Rene ng imbitasyon mula sa pinsan niyang si Lito. May kaarawan ang anak nito at maghahanda raw sa isang resort. “Pumunta kayo, Rene,” sabi ni Lito sa tawag. “Matagal na tayong hindi nagkikita.”

Nag-alinlangan si Rene. Alam niyang iba na ang mundo ng pinsan niya—may negosyo, may sasakyan, may kaya. Ngunit nang marinig iyon ng mga anak niya, kumislap ang mga mata nila.

“Pa, may handa?” tanong ni Mika.
“Makakakain po kami ng fried chicken?” dagdag ni Junjun.

Napangiti si Rene. Matagal na niyang hindi nakikitang ganoon kasaya ang mga anak niya. Kaya kahit kapos sa pamasahe, kahit hiram lang ang polo niyang isusuot, pinili niyang pumunta. Para sa mga anak niya.

Dumating sila sa resort nang tanghali. Malaki ang lugar, may swimming pool, may catering, may mga mesa na punô ng pagkain. Amoy pa lang, ramdam na ng mga bata ang gutom. Mahigpit na hinawakan ni Rene ang kamay ng mga anak niya habang papasok.

Ngunit pagdating pa lang nila, ramdam na ni Rene ang mga tingin. Mula ulo hanggang paa. Sa luma niyang sapatos. Sa payat na mga bata. Sa dala nilang maliit na plastic bag na may lamang extrang damit.

Lumapit siya kay Lito para bumati. Ngumiti ito, ngunit halatang pilit.
“Ah… andito ka pala,” sabi nito. “Medyo marami kasi bisita, ha. Hintay muna kayo.”

Tumango si Rene. Hindi siya nagreklamo. Sanay na siya roon.

Habang tumatagal, nagsisimula nang magsilainan ang mga bisita. May pila sa buffet. May mga batang tumatakbo hawak ang plato na puno ng pagkain. Si Mika at Junjun ay tahimik lang, nakatingin. Ilang beses silang tumingin sa ama nila.

“Pa, kailan po tayo kukuha?” mahina ang tanong ni Mika.

Lumapit si Rene sa isang staff at nagtanong kung pwede na silang kumuha. Ngunit bago pa makasagot ang staff, may lumapit na kamag-anak.

“Sa family table lang muna ang kukuha,” malamig na sabi nito. “Yung iba, mamaya na.”

Naintindihan ni Rene ang ibig sabihin. Hindi sila kabilang.

Lumipas ang halos dalawang oras. Unti-unti nang nauubos ang pagkain. May mga mesa nang nililigpit. Si Junjun ay napaupo sa gilid, hawak ang tiyan.

“Pa, gutom na po ako,” nangingilid ang luha nito.

Doon na bumigat ang dibdib ni Rene. Lumapit siya muli kay Lito.
“Pasensya na, Lito,” mahinahon niyang sabi. “Baka pwede lang kahit konti para sa mga bata…”

Sandaling tumahimik si Lito, saka umiwas ng tingin.
“Ah, Rene… baka wala na eh. Next time na lang.”

Next time.

Tumango si Rene. Walang sinabi. Hinawakan niya ang kamay ng mga anak niya at tahimik silang lumabas ng resort. Walang reklamo ang mga bata, pero tumutulo ang luha ni Mika habang naglalakad.

Sa labas, may nagtitinda ng fishball. Kinalkal ni Rene ang bulsa niya—dalawampung piso na lang ang natira. Bumili siya ng tig-iisang tusok para sa mga bata, siya ang hindi kumain.

“Busog na po ako, Pa,” sabi ni Junjun kahit halatang hindi.

Nang gabing iyon, yakap ni Rene ang mga anak niya habang natutulog. Tahimik siyang umiyak, sinisisi ang sarili kung bakit niya sila isinama. Kung bakit siya umasa. Ngunit sa kabila ng lahat, may isang bagay siyang ipinangako sa sarili: balang araw, hindi na niya hahayaang makaranas ng ganoong kahihiyan ang mga anak niya.

Hindi dahil mahirap sila, kundi dahil may dignidad din silang dapat igalang.

Ang handaang inaasahan nilang magbibigay-saya ay naging paalala na minsan, ang gutom ay hindi lang sa tiyan nararamdaman—kundi sa puso