SINUGOD NI MISIS ANG SABUNGAN DALA ANG KALDERO AT SANDOK UPANG HABULIN ANG MANOK NA UMUUBOS NG PERA NILA, KAYA NAGWAKAS ANG DERBY SA ISANG MALAKING TINOLA PARTY

Mainit ang tanghali sa Barangay San Juan, Pampanga. Pero mas mainit ang labanan sa loob ng Rueda de San Fernando. Puno ng usok ng sigarilyo, sigawan ng mga Kristo, at liparan ng balahibo.

Sa isang sulok, kabadong-kabado si Mang Temyong. Hawak niya ang kanyang pambatong manok na si “General Bato”, isang Texas na kulay pula at itim. Ninakaw ni Temyong ang P5,000 na nakatago sa ilalim ng arinola ni Misis para ipusta sa Sultada 4.

“Galingan mo, General,” bulong ni Temyong sa manok. “Kapag natalo ka, pareho tayong patay kay Kumander.”

Nagsimula na ang sigawan. “Meron! Wala! Meron! Wala!”

Nasa gitna na ng rueda ang dalawang manok. Handa nang bitawan. Ang Sentensyador ay nakataas na ang kamay.

Biglang…

BLAG!!!

Bumukas nang padabog ang bakal na gate ng sabungan. Sa lakas ng impact, nahulog ang pustiso ng gatekeeper.

Isang makapal na alikabok ang humupa at tumambad ang isang pigura na kinatatakutan ng lahat ng kalalakihan sa barangay: Si Aling Bebang.

Naka-duster na floral, may curlers pa sa buhok, at sa kanang kamay ay hawak niya ang isang dambuhalang sandok na pang-kawa. Sa kaliwang kamay naman, bitbit niya ang isang malaking bayong at kaldero.

Tumigil ang mundo sa loob ng sabungan. Tumahimik ang mga Kristo. Ang mga manok na lang ang naririnig na tumitilaok.

“TEMYONG!” dumagundong ang boses ni Bebang. “ILABAS MO ANG PERA NG GROCERY KO!”

Namutla si Temyong. Nagtago siya sa likod ng referee. “A-Andiyan si Kumander! Paki-usap, itago niyo ako!”

Pero matalas ang mata ni Bebang. Nakita niya si Temyong. Akala ng lahat ay susugurin niya ang asawa at hahampasin ng sandok sa ulo. Handa na sanang tumakbo si Temyong.

Pero laking gulat ng lahat nang lagpasan ni Bebang si Temyong. Ang kanyang nanlilisik na mata ay nakatuon kay General Bato, ang manok.

“Ikaw!” duro ni Bebang sa manok. “Ikaw ang salarin! Ikaw ang dahilan kung bakit walang ulam sa bahay! Ikaw ang kabit na umuubos sa sweldo ng asawa ko! Mas mahal pa ang vitamins at shampoo mo kaysa sa mga anak ko!”

Itinaas ni Bebang ang sandok. “Ngayon, tapos na ang maliligayang araw mo! Gagawin kitang TINOLA!”

Nagkagulo!

Kumaripas ng takbo si General Bato (ang manok) paikot sa rueda. Hinabol siya ni Bebang habang winawasiwas ang sandok.

SWISH! SWISH!

“Huwag mong takbuhan ang tadhana mo!” sigaw ni Bebang.

Nagpanic ang mga sabungero.

“Takbo! Nangangain ng manok ang misis ni Temyong!”

Nagtalunan sa bakod ang mga Kristo. Ang iba ay nag-akyat sa bleachers. Ang sentensyador ay nagtago sa ilalim ng lamesa. Ito ang unang pagkakataon na ang main event ay hindi manok-sa-manok, kundi Misis-sa-Manok.

Dahil sanay magluto si Bebang, mabilis siyang kumilos. Sa gitna ng rueda, inilabas niya mula sa bayong ang isang portable butane stove. Click! Bukas ang apoy. Ipinatong ang kaldero.

Naglabas siya ng mantika, bawang, sibuyas, at luya.

Habang hinahabol niya ang manok sa kabilang kamay, nagigisa siya gamit ang kabila.

GISA! HABOL! GISA! HABOL!

“Temyong! Hulihin mo ‘yang manok mo kung ayaw mong ikaw ang isahog ko!” banta ni Bebang.

Dahil sa takot, si Temyong na mismo ang dumapa para hulihin si General Bato. “Sorry General… wala tayong choice… gutom na rin kasi ako eh.”

Nahuli ang manok. (Siyempre, dahil PG-rated ang kwento natin, fast forward na tayo sa luto).


Makalipas ang isang oras.

Wala nang pustahan. Wala nang sigawan ng “Meron o Wala”. Ang maririnig na lang ay ang higop ng sabaw.

SLURP… AHHHH…

Ang buong sabungan ay amoy Tinola na may sayote at dahon ng sili (na dala rin pala ni Bebang sa bayong).

Ang mga tambay, ang promoter, ang mga Kristo, at pati ang mga pulis na rumesponde sana sa gulo, ay nakapila lahat kay Aling Bebang. May hawak silang mga plastic cup at kanin.

“Ang sarap naman nito, Misis Bebang!” sabi ng Mayor ng sabungan habang humihigop ng sabaw. “Lasang panalo! Malasa talaga kapag Texas ang gamit!”

“Siyempre naman!” sagot ni Bebang, pinapawisan pero nakangiti habang nagsasandok. “Kaya kayo, kung ayaw niyong maging adobo ang mga alaga niyo, umuwi na kayo sa mga asawa niyo!”

Samantala, sa isang poste sa gitna ng sabungan, may isang lalaking nakatali gamit ang lubid.

Si Mang Temyong.

Nakatali siya habang pinapanood ang ibang tao na kumakain ng kanyang paboritong manok. May nakasabit na karton sa leeg niya na may nakasulat:

“HUWAG TULARAN. GINALAW ANG GROCERY MONEY. UNDER DE SAYA.”

“Bebang… pahingi naman ng sabaw… kahit leeg lang…” makaawa ni Temyong.

Lumapit si Bebang sa kanya. Akala ni Temyong ay bibigyan siya. Pero inabutan lang siya ni Bebang ng isang pirasong hilaw na sayote.

“Ayan, kainin mo. Yan ang premyo mo sa pagsisinungaling,” irap ni Bebang.

Natapos ang araw na busog ang buong barangay, maliban kay Temyong. Mula noon, wala nang nangahas na magdala ng manok kapag nakikita nila si Aling Bebang na naglalakad sa kalsada na may dalang sandok.

At ang Rueda de San Fernando? Pinalitan na nila ang pangalan. Ngayon, ito na ang “Bebang’s Tinola House & Cockpit Arena”—kung saan ang talo, diretso sa kaldero.