ISANG MASUNGIT NA LOLA, ARAW-ARAW MINUMURA AT BINUBUHUSAN NG MALAMIG NA TUBIG ANG ISANG BATANG NAMAMALIMOS SA TAPAT NG KANYANG SARI-SARI STORE, PERO NANG MAGKASAKIT ANG MATANDA AY WALANG GUSTONG TUMULONG SA KANYA DAHIL SA SAMA NG UGALI NIYA, LAKING GULAT NG LAHAT NANG MAY DUMATING NA MAMAHALING AMBULANSYA AT BAYARAN ANG LAHAT NG BILLS

Kilala sa buong sulok ng kalye sa Tondo si Lola Pacing. Walang sinuman, kahit ang mga siga sa kanto o ang mga tsismosang nagkumpol sa umaga, ang nakakaligtas sa talas ng kanyang dila. Lalo na kapag alas-sais ng umaga at nagbubukas pa lamang siya ng kanyang sari-sari store.

Ang kanyang tindahan ay napapalibutan ng matataas at kinakalawang na rehas na bakal, at ang pag-abot niya ng sukli sa mga bumibili ay ginagawa niya nang mabilis na parang nandidiri siya sa mga kamay ng kanyang mga kapitbahay.

Pero sa dinami-dami ng kanyang mga “suki” at mga taong dumadaan, isa ang pinakapaborito niyang bwisitin at pagbuntungan ng galit: si Makoy.

Isang batang gusgusin, laging nakayapak, walang suot na t-shirt, at mukhang laging gutom. Araw-araw itong nakatambay sa tapat ng kanyang tindahan, walang ginagawa kundi nakatitig sa mga nakasabit na makukulay na chichirya at mga nakahilerang garapon ng kendi.

“Hoy, umalis ka nga diyan, peste ka! Amoy araw ka, tinataboy mo ang mga grasya ko! Wala kang mananakaw dito!” sigaw ni Lola Pacing isang umaga, sabay saloy ng isang malaking tabong tubig na pinaghugasan ng baso mula sa kanyang binibentang palamig.

Walang atubiling ibinuhos niya ito nang direkta sa paanan ng nakatinging bata.

Tatalon si Makoy, tatawa ng napakalakas na parang kinikiliti, at tatakbo papunta sa kabilang kanto habang pumapalakpak.

Pero kinabukasan, eksaktong alas-otso ng umaga, babalik na naman ito sa parehong pwesto.

Ganito ang naging nakakagigil na rutina nila sa loob ng anim na mahahabang buwan.

Hindi naman nagnanakaw ang bata, hindi rin namamalimos nang maayos o nanghihingi ng barya, basta nakatitig lang talaga siya sa iisang garapon ng jelly beans.

Dahil sa labis na inis, kung anu-anong pang-aapi ang ginawa ni Lola Pacing. Sinisigawan niya ito, binabato ng mga balat ng kendi, at pinagmumura ng mga salitang hindi nararapat marinig ng isang bata.

Pero nakangiti lang palagi si Makoy, na lalong nagpapainit sa ulo ng matanda.

Hanggang sa isang madilim at maulan na hapon ng Martes, habang nagbibilang ng barya si Lola Pacing, bigla na lamang siyang nangisay.

Tumirik ang kanyang mga mata, nabitiwan ang mga barya, at malakas siyang bumagsak sa semento ng kanyang tindahan.

Na-stroke ang matanda.

Nang isugod siya sa pinakamalapit na pampublikong ospital ng kanyang mga napilitang kapitbahay na naawa na lang, walang ni isang kamag-anak ang dumating para asikasuhin siya.

Bakit naman sila pupunta? Lahat ng kanyang mga anak at pamangkin ay matagal na niyang inaway, isinumpa, at pinalayas dahil sa matinding pag-aaway sa isang maliit na kapirasong lupa.

Sa loob ng tatlong linggo, nakaratay si Lola Pacing sa isang siksikan at mainit na charity ward.

Amoy pawis, amoy matapang na gamot, at puno ng daing ng ibang mga pasyente ang paligid.

Kalahati ng katawan niya ay paralisado. Hindi siya makapagsalita nang maayos at tanging ungol lang ang lumalabas sa kanyang bibig.

Ubos na ang kanyang maliit na naipon.

Wala na siyang pambili kahit ng sarili niyang dextrose o gamot para sa presyon.

Pinagbabantaan na siyang ilabas ng ospital at iwan sa pasilyo dahil wala na siyang kakayahang magbayad at kailangan ang kama para sa ibang may sakit.

Naisip niya, marahil ito na nga ang kanyang malungkot na katapusan.

Babawian siya ng buhay na nag-iisa, walang nagmamahal, at pinandidirihan ng lahat.

Nag-umpisa siyang lumuha, pinagsisihan ang kanyang matigas at malupit na puso.


Habang nakatitig siya sa kisameng may tumutulong tubig galing sa ulan, biglang bumukas nang malakas ang pinto ng ward.

Isang grupo ng mga lalaking nakasuot ng malinis na itim na suit ang pumasok, kasama ang mismong direktor ng ospital na pawis na pawis at panay ang yuko sa mga bisita.

Kaba at matinding takot ang bumalot sa dibdib ni Lola Pacing.

Mga sindikato ba ito? Mga loan shark? Kukunin ba nila ang kanyang maliit na tindahan kapalit ng mga hindi niya nabayarang utang sa ospital?

Lumapit ang isang lalaki na may katandaan pero bakas ang yaman, awtoridad, at edukasyon sa kanyang tindig.

Sa likuran niya, may isang pamilyar na mukha na nakasilip.

Si Makoy.

Pero hindi na gusgusin ang bata.

Nakasuot ito ng napakalinis na puting polo, naka-slacks, amoy mamahaling pabango, at may hawak na malaking tablet.

Kumakain ito ng imported na tsokolate.

Nang makita ni Makoy si Lola Pacing na nakahiga at nakatingin sa kanya, ngumiti ito nang napakalapad, pumalakpak, at masayang kumaway.

“Siya ba ’yon, anak?” tanong ng mayamang lalaki nang may malambot at nanginginig na boses.

Mabilis na tumango si Makoy at tumawa ng malakas, ang parehong tawa niya kapag binubuhusan siya ng tubig.

Lumapit ang lalaki sa gilid ng kama ni Lola Pacing.

Mangiyak-ngiyak ang matanda, pilit na ibinubuka ang kanyang tabinging bibig upang magmakaawa at humingi ng tawad.

Sa isip niya, tiyak na ipapakulong siya ng lalaking ito dahil sa araw-araw niyang pang-aapi at pagbuhos ng maruming tubig sa bata.

“Huwag po kayong mag-alala o matakot, Misis,” sabi ng lalaki, sabay hawak nang mahigpit at puno ng respeto sa nanginginig na kamay ni Lola Pacing.

“Ako po si Sir Eduardo, ang ama ni Makoy. Narito po kami para bayaran nang buo ang lahat ng hospital bills ninyo. Nakapag-ayos na rin po kami sa ibaba; ililipat po namin kayo sa isang private VIP suite sa isang malaking ospital mamayang gabi, at kami na po ang sasagot sa lahat ng mahal na therapy, doktor, at gamot ninyo hanggang sa tuluyan kayong makalakad at gumaling.”

Halos lumuwa ang mga mata ng mga nars at ibang pasyente sa ward na nakikinig sa usapan.

Nanigas si Lola Pacing sa gulat.

Anong nangyayari? Bakit siya tinutulungan ng ama ng batang palagi niyang sinasaktan?

“May matinding autism po si Makoy,” paliwanag ni Eduardo, may tumulong masaganang luha sa kanyang mga mata habang hinihimas ang buhok ng anak.

“Nakawala po siya sa aming mansyon sa Quezon City anim na buwan na ang nakakalipas nang makalimutang i-lock ng guwardiya ang gate. Nabaliw po ang buong pamilya namin sa paghahanap. Nagbayad kami ng milyun-milyon sa mga private investigators at pulis. Wala kaming nakuhang balita. Akala namin patay na ang kaisa-isa naming anak sa hirap ng buhay sa kalye.”

Huminga nang malalim ang lalaki at tumawa ng bahagya, tila hindi makapaniwala sa sitwasyon.

“Napag-alaman po namin kamakailan mula sa mga nakuhang lumang CCTV sa barangay ninyo na araw-araw pala siyang pumupunta sa tindahan niyo. Nalaman din po namin mula sa mga kapitbahay na lagi niyo siyang pinapagalitan, sinisigawan, at binubuhusan ng tubig araw-araw kapag umaga.”

Pumikit nang mariin si Lola Pacing, hinihintay ang bagsak ng galit ng ama.

“Pero dahil sa patuloy na ginagawa ninyong iyon,” patuloy ni Eduardo, ang boses ay puno ng emosyon, “naging matibay na routine iyon ni Makoy. Sa kondisyon po ng anak ko, gustong-gusto niya ang mga paulit-ulit na pangyayari, kahit minsan kakaiba ito. Yung pagbuhos niyo ng malamig na tubig at pagsigaw, akala po niya laro iyon na inaabangan niya araw-araw. Kung hindi niyo po siya ‘in-entertain’ sa ganoong paraan araw-araw sa tapat ng tindahan ninyo, malamang gumala na siya nang gumala papunta sa mas malalayo at delikadong probinsya, at tuluyan na po namin siyang hindi nahanap. Dahil sa walang palyang pagtambay niya sa inyo araw-araw para hintayin ang pagsigaw at pagbuhos niyo ng tubig, natiyempuhan siya ng mga naghahanap kong tauhan sa iisang pwesto!”

Isang nakakabinging katahimikan ang bumalot sa buong ward bago sumabog sa iyak at mangha ang mga nars na nakikinig.

Hindi makapaniwala si Lola Pacing.

Ang pinakamalupit niyang ugali, ang pinakamataas na lebel ng kanyang kasungitan at galit sa mundo, ang mismong naging dahilan para manatili ang bata sa ligtas na lugar—at ngayon, ang parehong sungit na iyon ang nagligtas sa sarili niyang buhay mula sa kamatayan.

Kinagabihan, habang maingat na isinasakay si Lola Pacing sa isang napakamarangyang pribadong ambulansya patungo sa kanyang airconditioned na VIP room, nakangiti lang si Makoy habang pumapalakpak at kumakaway sa kanya mula sa labas.

Tumulo nang tuloy-tuloy ang mainit na luha ng matanda, hindi dahil sa lungkot o takot, kundi dahil sa kakaiba at nakakatawang biro ng tadhana.

Simula noon, himalang natuto si Lola Pacing na ngumiti, at nang siya ay gumaling at makabalik, ang kanyang nakarehas na tindahan ay naging bukas, at laging may libreng jelly beans at malamig na juice para sa lahat ng batang dumadaan sa kanto