PINILIT AKO NG ASAWA KONG MAG-ORGANIZE NG BABY SHOWER PARA SA KABIT NIYA—PERO HINDI NILA ALAM, ANG “REGALO” NA IBIBIGAY KO AY ISANG DNA TEST NA DUDUROG SA KANILANG PAGKATAO.
Ako si Valerie. Isang masunuring asawa kay Franco. Sa loob ng sampung taon naming pagsasama, hindi kami nabiyayaan ng anak. Ito ang laging sumbat sa akin ng biyenan kong si Doña Matilda at ni Franco.

“Baog ka! Wala kang kwentang babae!” iyan ang laging sigaw ni Franco kapag lasing siya.

Hanggang sa isang araw, umuwi si Franco na may kasamang babae. Si Jessica. Bata, maganda, at buntis.

“Valerie,” sabi ni Franco nang walang kaabog-abog. “Buntis si Jessica. Siya ang magbibigay sa akin ng tagapagmana na hindi mo kayang ibigay. Dito na siya titira.”

Nawasak ang puso ko. Pero mas lumala pa ang sakit nang mag-utos si Franco.

“Gusto kong ipaghanda mo kami ng party,” utos niya. “Isang grand welcome party at gender reveal para sa magiging anak ko. Gusto kong ipakita sa lahat ng business partners ko na may anak na ako. Gawin mo ‘yan kung gusto mo pang manatili sa bahay na ‘to.”

Dahil wala akong pamilyang matatakbuhan at hawak ni Franco ang lahat ng pera ko, pumayag ako. Nagmukha akong tanga. Ako, ang legal na asawa, ang nag-aayos ng lobo at pagkain para sa kabit ng asawa ko.

Dumating ang araw ng party.

Puno ang mansyon ng mga bisita. Nandoon ang mga kamag-anak ni Franco, mga kaibigan, at business associates. Lahat sila ay nakatingin sa akin nang may awa, o di kaya ay panghuhusga.

Si Jessica ay nakasuot ng hapit na gown, hinihimas ang malaki niyang tiyan habang nakakapit sa braso ni Franco. Si Doña Matilda naman ay abot-langit ang ngiti.

“Sa wakas!” sigaw ni Doña Matilda sa mikropono. “Magkakaroon na ng tunay na apo ang pamilya Mondragon! Mabuti na lang at dumating si Jessica. Kung inasa lang natin kay Valerie, baka mamatay tayong walang lahi!”

Nagtawanan ang mga bisita. Nakayuko lang ako sa isang sulok, hawak ang tray ng juice. Para akong katulong sa sarili kong pamamahay.

“Valerie!” tawag ni Franco. “Halika dito sa stage!”

Napilitan akong umakyat.

“Gusto kong pasalamatan ang asawa ko,” sabi ni Franco nang may halong pang-iinsulto. “Dahil tinanggap niya ang kanyang pagkukulang at siya pa ang nag-organize nito. Valerie, may regalo ka ba para sa ‘anak’ natin?”

Umikot ang tingin ko sa bulwagan, sa lahat ng ngiting nakatingin sa akin—mga huwad, mapang-uyam, o nakikiramay man. Naramdaman ko ang bigat ng maliit, naka-ribon na kahon sa aking kamay. Ito ang regalong wala sa anumang invitation. Ito ang aking sandata.

“Oo, Franco,” ang sabi ko, ang boses ko ay kakaibang matatag at malinaw, na tila hindi galing sa akin. “Meron akong espesyal na regalo. Hindi lang para sa magiging anak mo, kung hindi para sa ating lahat.”

Lumapit ako kay Jessica at inabot ang kahon sa kanya. Nagtatakang tinanggap nito, ang ngiti sa labi nito ay nangingimi nang bahagya.

“B-bukas na ba namin ‘to?” tanong ni Jessica, na tumingin kay Franco para sa direksyon.

“Bukas mo na ngayon, mahal,” sagot ni Franco, na may halong pagmamataas. “Ipakita natin sa lahat ang maaaring mamahaling alahas o sasakyan na regalo ng aking… asawa.”

Naramdaman ko ang matalim na tingin ni Doña Matilda. “Bilis, Jessica. Huwag mo nang patagalin ang mga bisita.”

Sa gitna ng katahimikan ng bulwagan, hinila ni Jessica ang laso at inangat ang takip ng kahon. Walang makintab na brilyante o susi ng kotse. Sa halip, nakahiga roon ang isang puting sobre, at isang maliit, sterile-looking kit na may malinaw na tatak: **MENDEL DNA DIAGNOSTICS.**

Napa-“Huh?” si Jessica.

“Ano ‘to?” singhal ni Franco, bawiin ang sobre mula kay Jessica. Binuksan niya ito at binasa ang laman. Namutla ang mukha niya. Ang dokumento sa loob ay isang **pre-paid at pre-registered DNA paternity test kit.** Nakatakda na ang appointment sa susunod na linggo sa pinakaprestihiyosong genetics lab sa bansa. Naka-address ang sobre kay Franco Mondragon.

“VALERIE!” dagundong ni Franco, ang boses puno ng galit at pagka-sindak. “Ano ang kahulugan ng kalokohan na ito?!”

Tumikhim ako at kinuha ang mikropono mula sa nahihintuang emcee.

“Ang kahulugan, mahal kong asawa,” sabi ko, ang tinig ko ay kumakalat sa bawat sulok ng tahimik na bulwagan, “ay simple lang. Sampung taon tayong nag-asawa. Sampung taon akong sinisigawan, niyuyurakan, at tinawag na ‘baog.’ Nagpa-check up ako nang palihim, Franco. At ang resulta… normal ang lahat. Kaya naman, nang sabihin mong buntis si Jessica, may isang tanong lang ang tumama sa isip ko: *Paano?*”

Napalingon ang lahat kay Franco, na namumula na sa galit at hiya.

“Ano? Ano ang gusto mong palabasin? Na ako ang may problema?!” singhal niya.

“Hindi,” ang mahinang sagot ko. “Ang gusto ko lang ay ang katotohanan. Kasi noong lumabas ang resulta ng check-up ko, nag-usisa rin ako. Nakita ko ang reseta mo sa cabinet, mahal. Ang mga gamot mo para sa… *oligospermia.* Ang terminong iyon ay nangangahulugang napakababa ng sperm count. Halos imposible, sabi ng doktor. *Halos.*”

Napatindig si Doña Matilda. “Tumigil ka diyan! Mga kasinungalingan!”

“Kaya nga po,” tumingin ako sa biyenan kong nanginginig sa galit, “inaanyayahan ko kayong lahat na maging saksi. Franco, Jessica… ito ang regalo ko. Isang pagkakataon. Patunayan ninyo sa lahat na ang sanggol sa tiyan ni Jessica ay tunay na Mondragon. Dahil kung ito ay totoo, kung ang ‘halos imposible’ ay nangyari, handa akong lumabas sa buhay niyo. Aalis ako nang tahimik, at ipapa-annul ang kasal. Hindi na kayo mamomroblema sa ‘baog’ na asawa.”

“Pero,” dagdag ko, habang pinapanood ang pamumutla ni Jessica at ang pagpapawis ni Franco, “kung sakaling ang resulta ay… *hindi* pamilyar… edi alam na nating lahat kung sino talaga ang may depekto sa pamilyang ito.”

Nag-umpisa nang mag-ugong ang bulwagan. Ang mga bisita ay nag-uusap-usap, ang mga mata ay nagliliyaban sa magkasintahang nakahinto sa entablado.

“Franco, sabihin mo sa kanyang tumigil!” iyak ni Jessica, hawak ang kanyang tiyan.

“Valerie, ibaba mo ang mikropono at bumaba ka riyan!” utos ni Doña Matilda.

Ngunit huli na ang lahat. Nakita ko sa mga mata ng mga business associate ni Franco ang pagdududa. Nakita ko sa ngiti ng ilang kamag-anak na hindi gaanong kinaiibigan si Franco ang pagkamangha. Nasira na ang kanilang perpekto palabas.

“Ang appointment,” sabi ko, “ay sa Lunes, alas-nuwebe ng umaga. Naka-schedule na. Ang lahat ng kailangan ay sample mula kay Franco, kay Jessica, at sa sanggol pagkapanganak. O di kaya, pwede ring prenatal test kung gusto niyo ng mas maaga na sagot. Nandito na ang kit.”

Tumalikod ako at bumaba sa entablado. Sa unang pagkakataon sa sampung taon, ramdam ko ang isang bagay: kapangyarihan.

“HUWAG KANG AALIS!” sigaw ni Franco. Pero hindi na ako lumingon.

Habang naglalakad palabas ng bulwagan, narinig ko ang pagsisigawan, ang pag-iyak ni Jessica, at ang malakas na boses ni Doña Matilda na nagsasabing, “Kalmahan ninyo! Isang eksena lang ‘yan! Tuloy ang party!”

Ngunit ang party ay tapos na. At ang laro, bagong simula pa lang.

Pagpasok ko sa aking silid, isinara ko ang pinto at hinilig ang likod dito. Mula sa baba, naririnig ko ang maingay na pagtatalo at ang unti-unting pag-alis ng mga kotse. Nabigo ang party. Nabasag ang kanilang masayang palabas.

May kumatok.

“Valerie. Buksan mo.” Boses ni Doña Matilda. Malamig at mapanganib.

Binuksan ko. Nakatayo siya roon, kasama ang isang galit na galit at lasing na si Franco.

“Ano ang akala mo, Valerie? SISIRAIN MO ANG PANGALAN NG MONDRAGON?!” sigaw ni Franco, papalapit sa akin. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi ako umatras.

“Hindi ko kailangang sirain ito,” mahinahon kong sagot. “Tingin ko, kayo mismo ang gumagawa noon.”

“Wala kang ebidensya! Mga haka-haka lang ‘yan!” sabi ni Doña Matilda, ngunit nakita ko ang takot sa kanyang mga mata. Takot sa eskandalo.

“Ang mga medical records ni Franco ay ebidensya,” sabi ko. “At ang DNA test ang magpapatunay sa lahat. Kung wala kayong itinatago, wala kayong dapat ikatakot.”

Siniko ako ni Franco sa balikat, at napaurong ako. “Ikukulong kita! Gagawan kita ng kaso!”

“Gawin mo,” ang hampas ng sagot ko. “Para mas maraming malaman ng mga tao. Para mabuking ang lahat sa korte. Mas gusto mo ba ‘yon?”

Biglang humagulgol si Jessica mula sa hallway. “Ayoko ng test! Ayoko! Sinasaktan mo ang anak ko!”

Lumabas ako sa silid at hinarap siya. Naroon na ang lahat ng naiwang bisita sa hall, nakikinig.

“Pinoprotektahan mo ba ang anak mo, Jessica? O pinoprotektahan mo ang sekreto mo?” tanong ko nang diretsahan. “Sino ba talaga ang ama?”

Napatingin si Jessica kay Franco, pagkatapos ay sa isang lalaking nakatayo malapit sa pinto—isang batang business associate ni Franco, na biglang namutla at umatras palayo.

“W-WALA AKONG ALAM!” iyak ni Jessica bago tumakbo palayo.

Iyon ang huling straw para kay Franco. Nakita niya ang pagtingin ng associate niya. Nakita niya ang pag-uusap ng mga mata. Naramdaman niya ang katotohanan bago pa man ito lumabas sa salita.

“L-Lahat kayo, UMALIS NA!” utos ni Doña Matilda sa mga bisita. Wala nang pagmamalinaw, ang mga ito ay sumunod, iiwanan kami sa gitna ng basag na lobo at natutunaw na ice sculpture.

Nang kami na lang apat ang naiwan, bumagsak si Franco sa sofa, haplusin ang ulo. “S-sira na… sira na ang lahat.”

“Hindi pa,” ang marahas na sabi ni Doña Matilda. “Pipigilan natin ang test na ‘yan. Babayaran natin ang doktor. Babayaran natin ang laboratorio.”

Tumawa ako. Isang tunay, malamig na tawa. “Gawin ninyo. Subukan ninyo. Pero meron akong kopya ng lahat ng medical records. At ipinadala ko na ang isang kit sa aking abogado, na may instruksyon na ipa-process ito kung may mangyari sa akin. Kung ako ay ‘maaksidente’ o biglang mawala. Tapos na ang laro ninyo.”

Doon, sa wakas, natahimik si Doña Matilda. Nakita niya na checkmate na.

“Ano… ano ang gusto mo, Valerie?” bulong ni Franco, tila nawalan ng lahat ng lakas.

“Ang gusto ko?” sagot ko. “Una, ang buong katotohanan. Ngayon na.”

Tumingin si Franco sa ina, pagkatapos ay sa sahig. “Oo. May… may kondisyon ako. Sinabi ng doktor na napakababa ang tsansa. Pero… pero pwedeng mangyari! Baka sakaling anak ko ‘yan!”

“Pero hindi ka sigurado,” sabi ko. Ito ay hindi tanong.

“…Hindi,” pahiyom niya.

“At ikaw, Jessica?” tawag ko sa kanya, na nakatingin sa amin mula sa itaas ng hagdan. “Sino ang ama?”

Umiiyak, hindi makapagsalita si Jessica. Ngunit ang tingin niya sa lalaking umalis kanina ay sapat na sagot.

“Pangalawa,” sabi ko, “ay ang annulment. Lalabas ka na walang kontra, Franco. At bibigyan mo ako ng makatarungang settlement—ang fifty percent ng ating mga ari-arian, kasama ang bahay sa Tagaytay na minana ko sa magulang ko na ipinangalan mo sa ‘yo.”

“ANONG?!” sigaw ni Doña Matilda.

“Ito ang bayad sa sampung taon ng pang-aabusong pisikal at emosyonal. Sa pagpapahiya ngayong gabi. O kaya, hayaan natin ang DNA test na magpatuloy at ipagkalat sa lahat ng diyaryo at social media na ikaw, Franco Mondragon, ay hindi baog, kundi isang lalaking nilinlang at niloloko ng kanyang kabit. Pumili ka.”

Tiningnan ako ni Franco. Sa mga mata niya, wala na ang pagmamataas o galit. Naroon ang pagkapahiya, ang pagkatakot, at sa dakong huli… ang pagtanggap.

“G-gagawin ko,” aniya. “Gagawin ko ang lahat. Huwag mo lang ipa-test ‘yan.”

Nakatango ako. Walang galit, walang saya. Kalma lang.

“Pangatlo. Umalis kayo. Si Jessica, ikaw, at ang nanay mo. Sa labas ng bahay na ito, sa loob ng dalawang oras. Ako ang mananatili rito. Hindi na ako ang taga-linis ng kalatohanan ninyo.”

Walang nag-imik. Wala nang magagawa.

Habang nag-eempake sila sa ingay at pag-iyak, lumabas ako sa balkonahe. Ang gabi ay malamig, ngunit malinaw ang mga bituin. Para akong nakalabas sa kulungan na hindi ko napapansin na kinukulong ako.

Alam kong hindi ito ang katapusan ng digmaan. Marami pang laban sa korte, maraming papeles. Ngunit ang pinakamahalagang laban, ang laban para sa aking dignidad at para sa katotohanan, ay nanalo na ako.

Ang baby shower na pinilit nilang gawin ko ang naging lamang sa kanilang sariling libingan. At ang regalong DNA test ay hindi lamang durog sa kanilang pagkatao.

Ito ang nagpalaya sa akin.

Nakatayo ako roon, habang umaalis ang mga kotse nila, at sa wakas, napaluha ako. Hindi sa sakit. Kundi sa pagkatagpo ng sarili kong lakas, na akala ko ay nawala na magpakailanman.