Pinalayas ako ni papa dahil nabunt!s ako ng maagao

Hello po sa inyong lahat. Ako si Syra. Sumusulat ako ngayon habang nakatingin sa mga kalyo sa aking mga palad. Madungis, gasgas, at bakas ang hirap ng trabaho. Kung may makakabasa man nito, lalo na ang mga kabataan, sana ay tumatak ito sa inyong mga puso. Huwag ninyong tularan ang naging kwento ko.
Bumabalik sa alaala ko ang lahat noong disisais anyos ako. Maganda, makinis ang balat, at paboritong anak. Ang akala ko noon, alam ko na ang lahat. Akala ko, ang pag-ibig ang sagot sa lahat ng problema. Ang boyfriend ko noon na si Dante ay walang permanenteng trabaho, pero sa paningin ko, siya ang pinakagwapo at pinakamabait na lalaki sa mundo.
Tutol na tutol ang mga magulang ko kay Dante. Sabi ni Papa, wala akong mapapala sa kanya. Sabi ni Mama, mag-aral muna ako. Pero nabulag ako ng emosyon. Pakiramdam ko ay kinakawawa kami ng mundo. Nagrebelde ako. Sinuway ko sila. Hanggang sa mangyari ang hindi inaasahan—nabuntis ako nang maaga.
Hinding-hindi ko makakalimutan ang gabing nalaman iyon ng mga magulang ko. Parang gumuho ang mundo sa loob ng aming sala. Ang sigaw ni Papa ay parang kulog na yumanig sa buong pagkatao ko.
“Pinalaki ka namin nang maayos, Syra! Ibinigay namin ang lahat! Ito lang ba ang igaganti mo?” Sigaw ni Papa habang nanginginig ang mga kamay.
Sumagot ako. Nagmatigas ako. Sinabi kong paninindigan kami ni Dante. Sinabi kong kaya naming mabuhay nang wala sila. Sa tindi ng galit ni Papa, itinuro niya ang pinto.
“Kung ganoon, lumayas ka! Isama mo ‘yang batang dinadala mo at huwag na huwag kang babalik hangga’t hindi mo napapatunayan na tama ka!”
Lumabas ako ng bahay nang gabing iyon na taas-noo. Bitbit ang isang bag ng damit, sumama ako kay Dante. Ang akala ko, pagsisimula iyon ng masayang pamilya. Pero doon nagsimula ang tunay na kalbaryo ng buhay ko.

Dinala ako ni Dante sa tinitirhan niya sa gilid ng riles. Isang barung-barong na gawa sa pinagtagpi-tagping yero at plywood. Walang maayos na higaan, walang sariling banyo. Ang dating malambot kong kama ay napalitan ng banig sa sahig na lupa.
Ang sabi ni Dante, magsusumikap siya. Ang trabaho niya ay pangangalakal. Magbabakal. Araw-araw, tinutulak niya ang kariton para mamulot ng bakal, bote, at plastik sa mga basurahan. Dahil mahal ko siya, tinanggap ko ‘yon. Ang akala ko, romantiko ang maghirap basta magkasama. Pero kapag kumukulo na ang tiyan mo at ng anak mo, nawawala ang romance.
Nang ipanganak ko ang panganay namin, naranasan kong maghalo ng kape sa kanin para lang may lasa ang kakainin ko. Naranasan kong mangutang ng sardinas sa tindahan at mapahiya kapag hindi nakabayad. Ang dating makinis kong kamay, naging magaspang sa paglalaba sa poso at pagtulong sa pagbubukod ng mga kalakal na nakuha ni Dante.
Araw-araw, amoy basura at kalawang ang paligid namin. Gigising ako nang maaga para tumulong sa pagtutulak ng kariton. Nakikita ko ang mga kaedad ko na naka-uniporme, papasok sa eskwela, habang ako ay may sunong na sako ng bote. Gusto kong magtago sa hiya. Gusto kong umiyak.
Doon pumasok ang pagsisisi. Naalala ko ang sinabi ni Papa. Naalala ko ang iyak ni Mama. Tama sila. Ang hirap pala. Ang hirap palang maging mahirap. Ang hirap palang magmadali. Pero dahil sa pride, hindi ako umuwi. Ayokong makita nilang bigo ako. Ayokong marinig ang “Sabi ko sa’yo eh.” Tiniis ko ang hirap sa loob ng sampung taon.
Dumating ang punto na nagkasakit ang anak ko. Wala kaming pambili ng gamot. Iyak nang iyak ang bata. Si Dante, tuliro na at walang maibigay na pera dahil matumal ang bentahan ng bakal. Doon ko naramdaman na kailangan ko nang lunukin ang pride ko. Kailangan ko nang umuwi. Bahala na kung pagalitan nila ako. Bahala na kung paluin ako ni Papa. Kailangan ko ang tulong nila.
Nag-ipon kami ng pamasahe. Sa bus lang kami sumakay. Siksikan, mainit, at maalikabok. Habang bumabyahe pauwi sa probinsya, pinapraktis ko na ang sasabihin ko. “Pa, Ma, patawad po. Nagkamali ako.”
Pagbaba namin sa tapat ng aming lumang bahay, nanikip ang dibdib ko. Iba ang itsura. Tahimik. Ang gate na laging bagong pintura noon ay kinakalawang na ngayon—parang ang buhay ko.
Kumatok ako. Walang sumasagot.

Lumabas ang aming kapitbahay. Nang makita niya ako, naawa ang mukha niya sa itsura ko. Payat, losyang, at mukhang matanda sa edad ko.
“Syra? Ikaw ba ‘yan?” tanong niya.
“Opo, Nay. Nandiyan po ba sila Mama at Papa? Hihingi po sana ako ng tawad,” sagot ko habang yakap ang anak ko.
Yumuko ang matanda at humawak sa balikat ko. Ang sumunod niyang sinabi ay parang punyal na sumaksak sa puso ko.
“Wala na sila, Syra. Matagal na.”
Nanghina ang tuhod ko. Napaupo ako sa lupa.
Limang taon na ang nakararaan nang mamatay si Papa sa high blood. Sabi ng kapitbahay, bago siya mamatay, lagi niyang binabanggit ang pangalan ko. Hinihintay niya ako. Si Mama naman, namatay noong nakaraang taon lang dahil sa sakit sa baga. Namatay silang dalawa na nag-aalala sa akin, habang ako ay nagpapakasasa sa pride ko sa Maynila.
Tumakbo ako sa sementeryo kahit nanginginig ang buong katawan ko. Kasama si Dante at ang anak namin, hinanap namin ang puntod nila.
Nang makita ko ang mga pangalan nila sa lapida, bumigay na ako. Humagulgol ako nang napakalakas. Wala akong dalang bulaklak. Wala akong dalang pera. Ang dala ko lang ay ang sarili kong wasak at puno ng pagsisisi.
“Pa! Ma! Nandito na ako!” sigaw ko. “Patawarin niyo ako! Ang tigas kasi ng ulo ko! Sorry kung hindi ako nakinig! Sorry kung nagmadali ako!”
Hinawakan ko ang lapida. Ang lamig. Hindi gaya ng yakap nila noon na mainit at puno ng pagmamahal. Gusto kong magsumbong na hirap na hirap na ako. Gusto kong humingi ng tulong. Pero wala na. Huli na ang lahat.
Tumingin ako sa asawa kong si Dante na nakayuko, at sa anak kong naguguluhan. Ito ang buhay na pinili ko. Ito ang kapalit ng pagsuway ko. Wala akong mayaman na napangasawa na sasagip sa akin. Wala akong dalang tagumpay. Ang meron lang ako ay ang katotohanan na sinayang ko ang magandang kinabukasan na inihanda sana ng mga magulang ko para sa akin.
Umuwi akong talunan. At ang pinakamasakit sa lahat, wala na ang mga taong tanging magmamahal at tatanggap sana sa akin sa kabila ng pagiging bigo ko.
Kaya para sa inyong mga kabataan na nagbabasa nito.

Huwag kayong magmadali sa pag-ibig. Huwag ninyong ipagpalit ang pangarap ninyo at ang payo ng inyong mga magulang para sa panandaliang kilig. Ang “pag-ibig” ay hindi napapakain ng pamilya. Ang pagrerebelde ay may kapalit na hirap na dadalhin niyo habambuhay.
Makinig kayo sa magulang niyo habang nandiyan pa sila. Dahil kapag sila ay nawala na, kahit gaano pa karami ang luha niyo, hindi na ninyo maibabalik ang panahon. Masakit ang magsisi sa huli, lalo na kung ang pagsisisi na ‘yon ay dadalhin mo sa harap ng malamig na puntod. Pahalagahan niyo ang pag-aaral at ang magandang buhay na meron kayo ngayon, dahil hindi biro ang buhay sa labas.
Sana, matuto kayo sa kwento ko