PINAHIYA NG ARROGANTENG PROFESSOR ANG MATANDANG JANITOR SA HARAP NG KLASE DAHIL PINAKIELAMAN DAW NITO ANG “UNSOLVABLE MATH PROBLEM” SA PADER, PERO NATULALA ANG BUONG FACULTY NANG MA-REALIZE NILA NA ANG “DUMI” NA GINAWA NG JANITOR AY ANG TAMANG SAGOT SA FORMULA NA 50 YEARS NANG HINDI MASOLUSYUNAN

Kilala sa buong Imperial University si Professor Arthur Salazar. Siya ang Head ng Mathematics Department. Matalino, pero ubod ng yabang, at mababa ang tingin niya sa mga taong hindi niya ka-level ang IQ.

Sa kanyang Advanced Calculus class, may isang pader na blackboard na bawal galawin ninuman. Nakasulat doon ang “The Vancier Conjecture”—isang math problem na limampung taon nang sinusubukang sagutan ng mga mathematician sa buong mundo, pero bigo silang lahat.

“Huwag niyong buburahin ‘yan,” laging paalala ni Prof. Salazar. “Dyan masusukat kung sino ang tunay na henyo. Pero duda ako na isa sa inyo ang makakasagot niyan.”

Isang Lunes ng umaga, maagang dumating si Prof. Salazar. Masaya ang gising niya, pero nagdilim ang paningin niya pagpasok ng Lecture Hall.

Naabutan niya si Tatay Lino, ang 60-anyos na janitor ng unibersidad. Nakatayo ito sa harap ng sacred blackboard, may hawak na chalk, at puno ng sulat ang pisara.

“HOY!” sigaw ni Prof. Salazar na umalingawngaw sa buong hallway.

Nagulat si Tatay Lino at nabitawan niya ang chalk. Dali-daling lumapit si Prof. Salazar at tinulak ang matanda palayo sa blackboard. Dumating na rin ang mga estudyante, gulat sa sigawan.

“Anong ginawa mo, Lino?!” bulyaw ng Professor. “Sabi ko bawal galawin ang board na ‘to! Ang dumi-dumi na! Puro ka graffiti! Binaboy mo ang board ko!”

“Sir, pasensya na po…” nakayukong sabi ni Tatay Lino, suot ang kanyang kupas na uniporme. “May napansin lang po kasi ako—”

“Wala akong pakialam sa napansin mo!” putol ni Salazar. “Janitor ka lang! Ang trabaho mo, maglinis ng kubeta at magwalis ng sahig! Hindi ang makialam sa Mathematics! Alam mo ba kung gaano ka-importante ito? Ito ay para sa mga matatalino, hindi para sa mga hampaslupang walang pinag-aralan na katulad mo!”

Tawanan ang ibang estudyante. Hiyang-hiya si Tatay Lino at gusto na niyang lumubog sa lupa.

“Linisin mo ‘yan ngayon din! At pagkatapos, mag-report ka sa admin office. Ipapasesante kita!” utos ni Salazar.

Akmang kukunin na ni Tatay Lino ang eraser para burahin ang sulat niya nang biglang pumasok si Dr. Elena Go, ang Dean ng University, dahil narinig niya ang sigawan.

“Anong nangyayari dito, Prof. Salazar?” tanong ng Dean.

“Eto kasing janitor na ‘to, Dean! Pinakialaman ang Vancier Conjecture! Sinulatan ng kung anu-anong kalokohan!” sumbong ni Salazar.

Tumingin si Dean Go sa blackboard at tinitigan niyang maigi ang mga “kalokohan” na sinasabi ni Salazar. Nanlaki ang mata ng Dean.

“Sandali…” sabi ni Dean Go habang lumalapit sa board at kinukuha ang kanyang salamin. “Arthur… tignan mo ‘to.”

“Bakit ko titignan ang gawa ng bobo?” irap ni Salazar.

“TIGNAN MO!” sigaw ng Dean.

Napilitang tumingin si Prof. Salazar. Sinuri niya ang unang equation—tama. Sinuri niya ang derivation—tama. Sinundan niya ang lohika ng formula hanggang sa dulo.


Unti-unting bumagsak ang panga ni Prof. Salazar. Namutla siya at ang chalk na hawak niya ay nahulog sa sahig.

Ang sulat sa board ay hindi dumi. Hindi ito graffiti. Ito ay ang solusyon.

Ang problemang limampung taon nang nagpapahirap sa mga eksperto ay nasagutan nang malinis, elegante, at walang mali.

“Imposible…” bulong ni Salazar.

Humarap si Dean Go kay Tatay Lino na nanginginig pa rin sa takot. “Mang Lino, kayo po ba ang nagsulat nito?” malumanay niyang tanong.

“Opo, Ma’am,” sagot ni Tatay Lino. “Sorry po. Nakita ko po kasi na mali yung variable sa third line na sinulat ni Sir Salazar last week. Kaya hindi po nagtutugma. Inayos ko lang po at tinuloy. Hilig ko po kasi mag-solve habang nagpapahinga sa paglilinis.”

“Hilig?” gulat na tanong ng Dean. “Saan ka natuto nito?”

Napakamot ng ulo si Tatay Lino. “Noong bata po ako, scholar ako sa Applied Mathematics. Ako po ang topnotcher sa probinsya namin. Kaso po nagkasakit ang Tatay ko at nasunugan kami, kaya kinailangan kong tumigil sa pag-aaral para magtrabaho. Pero hindi ko po kinalimutan ang Math. ‘Yan po ang libangan ko para makalimot sa pagod.”

Natahimik ang buong klase. Ang mga estudyanteng tumatawa kanina ay nakanganga na ngayon. Si Prof. Salazar, na laging ipinagmamalaki ang kanyang PhD, ay tinalo ng isang janitor na hindi man lang nakatapos ng kolehiyo.

“Prof. Salazar,” seryosong sabi ni Dean Go, “mukhang ikaw ang dapat matuto kay Mang Lino. Ang taong tinawag mong ‘walang pinag-aralan’ ay tinapos ang trabahong hindi mo magawa.”

Lumapit si Dean Go kay Tatay Lino at kinamayan ito. “Mang Lino, simula ngayon, hindi ka na janitor. Bibigyan ka namin ng Full Scholarship para matapos mo ang degree mo, at kukunin kitang Teaching Assistant.”

Napaluha si Tatay Lino. “Talaga po, Ma’am? Makakapag-aral na po ulit ako?”

“Oo, Lino. Ang talino mo ay yaman ng unibersidad na ito.”

Sa huli, si Prof. Salazar ay naging usap-usapan sa kahihiyan at eventually ay nag-resign dahil sa issue ng misconduct. Si Tatay Lino naman ay tinanghal na bayani ng Mathematics Department. Napatunayan ng lahat na ang katalinuhan ay hindi nasusukat sa kintab ng sapatos o ganda ng damit, kundi sa lalim ng pang-unawa at busilak na kalooban.

Disclaimer: Ang mga kwento rito ay piksyon lamang at hindi balita. Ang mahalaga ay ang aral at emosyon na maaaring mangyari sa kahit kanino. Salamat po, mga ka-SAY!