PINAGTABUYAN KO ANG AKING MGA MAGULANG DAHIL NAHIYA AKO SA MGA BISITA KO

Itago niyo na lang ako sa pangalang Mark. Ang kwento ko ay nagsimula sa alikabok ng lupang sakahan sa Samar. Kung titingnan niyo ako ngayon isang Senior Manager na laging naka-suit, may kotse, at tinitingala sa mundo ng advertising hindi niyo aakalain na ang bawat hibla ng damit ko ay binayaran ng dugo at pawis ng aking mga magulang.

Si Tatay ay isang magsasaka na ang mga palad ay kasing-kapal ng balat ng kalabaw sa kakaararo. Si Nanay naman, isang labandera na kahit nanginginig na ang mga kamay sa babad sa tubig at sabon, ay hindi tumitigil hangga’t hindi natatapos ang huling tumpok ng damit ng ibang tao.

Naaalala ko noong kolehiyo ako, kailangan kong bumili ng laptop para sa kurso ko. Wala kaming pera. Nakita ko si Tatay na ibinenta ang tanging kalabaw namin ang katuwang niya sa bukid. Nakita ko si Nanay na minsan hindi kumakain ng hapunan , sinasabing “busog pa ako,” para lang ang perang pambili niya ng ulam ay maidagdag sa allowance ko.

“Mag-aral ka lang, Mark,” madalas sabihin ni Tatay habang hinihimas ang pagod niyang mga binti. “Ayaw naming mamana mo ang putik sa kuko namin. Gusto namin, kintab ng sapatos sa opisina ang makuha mo.”

Nakuha ko nga ang kintab na iyon. Pero kasabay ng pagkinang ng aking karera ay ang unti-unting paglabo ng alaala ko sa kanila.

Dumating ang gabi ng aking ika-30 kaarawan. Nagdaos ako ng isang eksklusibong party sa aking condo sa Makati. Naroon ang mga “elite” kong kaibigan, mga kliyenteng milyonaryo, at ang babaeng plano kong pakasalan si Beatrice, na anak ng isang sikat na pulitiko. Ipinagmalaki ko sa kanila na galing ako sa isang pamilya ng mga “asendero” sa probinsya. Isang kasinungalingan na binuo ko para hindi ako magmukhang basahan sa gitna ng mga naggagandahang gown at tuxedo.

Habang umaalingawngaw ang tawanan at kalansing ng mga basong may mamahaling wine, biglang tumunog ang doorbell.

Pagbukas ko ng pinto, tila tumigil ang pag-ikot ng mundo ko. Hindi dahil sa saya, kundi dahil sa matinding kilabot at kahihiyan.

Nakatayo doon si Tatay at Nanay.

Si Tatay ay suot ang kanyang “best” na polo isang lumang puting polo na naninilaw na ang collar at halatang hindi lapat sa kanyang payat na katawan. Si Nanay naman ay naka-bestida na punit-punit na ang laylayan, may bitbit na malaking bayong na may tumatagas na katas ng bagoong at amoy ng tuyo. Ang kanilang mga sapatos? Mga lumang tsinelas na pudpod na ang sakong.

“Anak! Mark! Happy birthday!” malakas na sabi ni Nanay. Sa sobrang pananabik, pumasok siya agad at dinaluhong ako ng yakap. Ang amoy ng pawis, araw, at isda ay humalo sa bango ng Jo Malone na gamit ng mga bisita ko.

Naramdaman ko ang lahat ng mata na nakatitig sa akin. Ang mga kaibigan ko ay nagpipigil ng tawa. Si Beatrice ay nakakunot ang noo, takpan ang ilong gamit ang kanyang silk na panyo.

“Mark, who are they?” tanong ni Beatrice. Ang boses niya ay puno ng pandidiri.

Doon ako nilamon ng demonyo ng aking garbo. Hindi ko sila niyakap pabalik. Sa halip, marahas kong tinanggal ang mga kamay ni Nanay sa braso ko.

“Nay, Tay! Ano ba?! Bakit kayo nandito?” pabulong kong sigaw na puno ng poot. “Sabi ko sa inyo huwag kayong pupunta rito nang hindi tumatawag!”

“Anak, gusto ka lang naming surpresahin. Linuwas namin itong paborito mong daing at saging…” malambing na sabi ni Tatay, pero bakas sa mata niya ang pagtataka sa lamig ng pakikitungo ko.

“Tingnan niyo ang sarili niyo! Ang baho niyo! Nakakahiya kayo sa mga bisita ko!” Sa sobrang galit at hiya, hindi ko na napigilan ang sarili ko. “Sinisira niyo ang imahe ko! Akala nila asendero kayo, tapos darating kayo rito na mukhang… mukhang ewan!”

Kumuha ako ng limang libong piso sa wallet ko at padahas na isinaksak sa bulsa ni Tatay.

“Heto ang pera. Umalis na kayo. Maghanap kayo ng motel sa labas. Huwag na huwag kayong babalik dito hangga’t may mga bisita ako. Ngayon na!”

Natahimik ang buong penthouse. Ang mga mata ni Nanay na kanina ay kumikinang sa saya ay biglang napuno ng luha. Hindi siya umiyak nang malakas. Marahan lang siyang tumalikod. Si Tatay naman ay tumingin sa akin hindi ng galit, kundi ng isang klase ng lungkot na tila sumusugat sa kaluluwa ko.

“Pasensya ka na, anak,” marahang sabi ni Tatay. “Akala namin… proud ka pa rin sa amin.”

Inakay ni Tatay si Nanay palabas. Ibinaba nila ang bayong sa gilid ng basurahan malapit sa pinto. Pagkasara ng pinto, humarap ako sa mga bisita ko at tumawa nang pilit. “Sorry for that, guys. Mga dating trabahador lang sa farm namin. Masyadong naging close, kaya ayan, pati birthday ko pinupuntahan para humingi ng tulong.”

Nagpatuloy ang party, pero ang alak na iniinom ko ay lasang lason.

Kinabukasan, ang konsensya ko ay hindi ako pinatulog. Maaga akong gumising para hanapin sila sa mga motel sa paligid. Pero wala sila roon. Bumalik ako sa condo at nakita ko ang bayong na naiwan sa gilid ng basurahan. Wala nang kumuha noon.

Dinala ko ang bayong sa loob at binuksan ito. Doon, sa ilalim ng mga saging at tuyo, may isang maliit na box ng sapatos. Sa loob nito ay isang lumang relo ang Omega na relo ni Tatay na tanging pamana sa kanya ng lolo ko. May kasama itong sulat sa isang piraso ng papel na galing sa notebook.

“Anak, Mark,

Maligayang kaarawan. Pasensya ka na kung napahiya ka namin sa mga kaibigan mo. Hindi namin alam na malayo na pala ang narating mo. Ibinalot namin itong relo dahil alam naming mahilig ka sa mga mamahaling bagay. Mahal na mahal ka namin.”

Nabitawan ko ang sulat. Kumaripas ako ng takbo palabas. Nagmaneho ako hanggang sa terminal ng bus patungong Samar. D ko sila inabutan kaya dumirtso na ako sa samar. Buong byahe akong umiiyak, humihingi ng tawad sa hangin.

Pagdating ko sa aming maliit na kubo, nakita ko ang maraming tao. May puting tolda.

“Mark, salamat at nakarating ka,” sabi ng tiyahin ko habang umiiyak. “Ang tatay mo… inatake sa puso sa byahe pauwi. Sabi ng nanay mo, hindi na raw nakayanan ng tatay mo ang pagod at… ang sakit.”

Nilapitan ko ang kabaong ni Tatay. Katabi niya si Nanay na nakatulala, tila nawalan na rin ng buhay ang mga mata. Nang makita niya ako, hindi niya ako sinumbatan. Sa halip, niyakap niya ako at humingi pa ng paumanhin.

“Pasensya ka na, Mark… hindi na namin naibigay ang pera ng maayos.”

Humagulgol ako sa paanan ni Tatay. Hinalikan ko ang kanyang mga kamay na magaspang ang mga kamay na nagpa-aral sa akin, ang mga kamay na itinaboy ko dahil lang sa hiya. Suot ko ang mamahaling suit, ang Rolex na relo, at ang pabangong libo-libo ang halaga pero sa harap ng kabaong ng tatay ko, naramdaman ko na ako ang pinakamahirap na tao sa mundo.

Ibinigay nila ang lahat maging ang huling lupang tinatapakan nila para lang maiangat ako. Pero nang naroon na ako sa itaas, sila ang unang binitawan ko.

Ngayon, bawat tagumpay ko ay may kasamang pait. Bawat medalya ay may amoy ng bagoong na dati kong ikinahiya. Ang pera ay madaling kitain, pero ang pagkakataong yakapin ang magulang mo nang walang halong hiya? Iyon ang bagay na hinding-hindi ko na mabibili kahit kailan.

Ngayon ay natutunan ko na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa layo ng narating mo, kundi sa kung paano mo pinahalagahan ang mga taong naging tulay mo patungo roon. Huwag mong ikahiya ang mga magulang mong nagmukhang “basahan” sa pagtataguyod sa iyo, dahil ang kanilang pagsisikap ang nagbihis sa iyo ng karangyaan.