P∆T∆Y NA ANG AKING ASAWA PERO HINAHANAP PARIN SIYA NG AMING ANAK

Akala ko handa na ako pero ang hirap pala talagang magpanggap na okay ang lahat. Anim na buwan na ang nakakalipas simula nung kinuha sa amin ang asawa kong si Emma.

Ang bilis ng pangyayari at hanggang ngayon ay parang isang masamang panaginip lang ang lahat. Naiwan sa akin ang aming limang taong gulang na anak na si Lily na laging naghahanap.

Sinubukan ko namang ipaliwanag sa kanya kung ano ang nangyari sa napakaraming paraan. Pero sa murang edad niya ay hindi niya pa talaga maintindihan kung bakit hindi na umuuwi si Mommy.

Naglalagay pa rin siya ng tatlong plato tuwing hapunan at nagtatabi ng kalahati ng kanyang cookies. Tuwing may maririnig siyang sasakyan sa labas ay agad siyang tatakbo sa bintana para sumilip at sumisigaw na Mommy Mommy. Nadudurog ang puso ko.

Gabi gabi ay nakikiusap siya sa akin na tawagan daw namin si Emma sa phone. Ang bigat sa dibdib na makitang naghihintay siya sa taong alam kong hindi na babalik kailanman.

Dinala ko si Lily sa grocery noong nakaraang linggo para bumili ng aming mga gamit sa bahay. Akala ko ay magiging normal lang ang lahat gaya ng dati nung kasama pa namin si Emma.

Pagdating namin sa cereal aisle ay bigla nalang huminto si Lily at nagsimulang umiyak. Nagsisigaw siya sa gitna ng grocery at sinasabing kailangan naming bilhin ang paboritong granola ni Mommy.

Pinagtitinginan na kami ng mga tao sa paligid at nararamdaman ko na ang pagguho ng mundo ko. Sinubukan ko siyang patahanin habang pilit kong pinipigilan ang sarili kong mga luha na pumatak.

Hindi ko na alam ang gagawin ko habang yakap ko ang anak kong nagwawala sa sobrang pangungulila. Pakiramdam ko ay isa akong bigong ama dahil hindi ko maibsan ang sakit na nararamdaman niya ngayon.

Makalipas ang ilang araw ay nagdesisyon akong kausapin si Lily ng masinsinan. Hindi ko na kasi kayang makita siyang nasasaktan nang ganito. Pinaupo ko siya sa sopa at hinawakan ang kanyang maliit na kamay.

“Lily, anak… alam kong hinahanap-hanap mo si Mommy,” simula ko habang pinipigilan ang boses na pumiyok. “Miss na miss ko rin siya. Sobra.”

Tumulo ang luha niya at tumango. “Kailan ba talaga uuwi si Mommy, Papa? Sabihin mo sa akin ang totoo.”

Doon ako tuluyang napatulo ng luha. Hindi ko na kayang magsinungaling pa. “Hindi na siya uuwi, anak. Si Mommy ay nasa langit na kasama si Hesus.”

Sa unang pagkakataon ay hindi siya umiyak. Tiningnan lang niya ako nang matagal at pagkatapos ay yumakap nang mahigpit. “Kaya pala hindi ko na siya mahagilap. Nasabi ko na sa kanya ang lahat ng gusto ko sabihin tuwing nagdadasal ako sa gabi.”

“Ano naman ang sinasabi mo sa kanya?” tanong ko.

“Sinabihan ko siya na ingatan mo raw si Papa at huwag kang paiyakin,” bulong ni Lily. “At sinabi ko rin na mahal na mahal namin siya kahit nasa langit na siya.”

Hindi ko napigilan ang sarili ko at niyakap ko siya nang mahigpit. Sa pagkakataong iyon, napagtanto ko na mas matatag pala ang anak ko kaysa sa inaakala ko. Sa murang edad ay natutunan niyang tanggapin ang katotohanan sa pamamagitan ng simpleng pananampalataya.

Simula noon ay gumawa kami ng bagong tradition ni Lily. Tuwing gabi bago matulog ay nagdadasal kaming dalawa at kinakausap si Emma. Naglagay din kami ng maliit na altar sa sulok ng aming bahay na may larawan ni Emma at kandila.

Doon namin inilalagay ang mga iginuhit ni Lily para kay Mommy at ang mga cookies na itinatabi niya. Hindi na niya inilalagay ang plato ni Emma sa hapag-kainan pero ang cookies ay itinatabi pa rin niya. Pero ngayon ay hindi na para kay Mommy kundi para ihandog sa kanyang alaala.

Isang linggo matapos ang aming pag-uusap ay nagising ako nang madaling araw dahil sa iyak ni Lily. Takbo akong pumasok sa kwarto niya at nakita ko siyang nakaupo sa kama habang umiiyak.

“Anong nangyari, anak?” tanong ko habang niyayakap siya.

“Nanaginip kasi ako tungkol kay Mommy,” sabi niya habang humihikbi. “Niyakap niya raw ako at sinabing mahal niya raw ako. Tapos sabi niya ingatan ko raw ang tatay ko.”

Napangiti ako kahit may sakit sa dibdib. “Panaginip lang iyon, anak. Bumalik ka na sa pagtulog.”

“Papa, sa tingin mo totoo kaya ang panaginip ko? Parang kasi naramdaman ko talaga ang yakap niya,” tanong ni Lily na may pag-asa sa boses.

“Oo naman, anak. Kahit nasa langit na si Mommy, nariyan pa rin siya para sa atin. Nakaalalay siya sa ating dalawa lagi,” sagot ko sabay halik sa noo niya.

Makalipas ang ilang buwan ay unti-unti na kaming natututong mabuhay nang wala si Emma. Hindi naman nawala ang lungkot pero natutunan naming dalhin ito nang magaan. Nag-enroll ako kay Lily sa art class para mailabas niya ang kanyang nararamdaman sa pamamagitan ng pagguhit.

Madalas ay si Emma pa rin ang iginuguhit niya. Ipinaskil namin ang kanyang mga likha sa dingding ng aming bahay para makita naming dalawa araw-araw.

Isang araw ay umuwi ako galing trabaho at nakita ko si Lily na nag-aayos ng aming altar. May dalang bulaklak galing sa aming hardin at pinapalitan ang kandila na nasunog na.

“Anak, bakit mo inaayos ‘yan?” tanong ko.

“Birthday kasi ni Mommy ngayon, Papa. Nakalimutan mo ba?” nakangiting sabi niya.

Napahinto ako at napaisip. Tama siya, birthday ni Emma ngayon. Sa sobrang dami ng inaasikaso ko sa trabaho at sa bahay ay tuluyan ko na itong nakalimutan.

“Pasensya na, anak. Salamat at naalala mo,” sabi ko sabay yakap sa kanya.

“Okay lang ‘yun, Papa. Alam kong busy ka. Kaya nga ako na ang nag-asikaso ngayon para kay Mommy. Gusto ko lang iparamdam sa kanya na mahal pa rin namin siya kahit wala na siya rito,” sagot ni Lily.

Sa gabing iyon ay sabay kaming nagdasal sa harap ng altar ni Emma. Nagpasalamat kami sa mga alaala at sa pagmamahal na iniwan niya sa amin. Hindi man namin siya kapiling ngayon ay ramdam pa rin naman namin ang kanyang presensya sa aming puso.

Hindi madali ang mag-isa. Hindi madaling palakihin ang anak nang walang asawa. Pero sa kabila ng lahat ay natutunan naming tumayo sa sarili naming mga paa. Hindi man perpekto ang aming sitwasyon ay natutunan naming pahalagahan ang isa’t isa at ang alaala ng babaeng minahal naming dalawa.

Para sa lahat ng nakakaranas ng ganitong pinagdadaanan ko, alam kong masakit. Alam kong mahirap. Pero huwag kayong susuko. Para sa inyong mga anak, para sa inyong sarili. Hindi man madali pero kakayanin. Araw-araw ay may bagong pag-asa. Araw-araw ay may bagong dahilan para ipagpatuloy ang buhay.

Mahirap magpanggap na okay ang lahat pero hindi naman kailangan na lagi kang okay. Okay lang umiyak, okay lang madurog ang puso. Basta’t tandaan niyo na hindi kayo nag-iisa. Kaya natin ‘to. 😊❤️