Lahat ng sahod ko, ipinapadala ko sa Tita Viring ko. Siya kasi ang nagpresintang mag-manage ng construction. Sabi niya, “Ako na ang bahala sa Mama mo, Marco. Pag-uwi mo, mansion na ang sasalubong sa’yo.”

Lumipas ang tatlong taon. Umuwi ako na puno ng excitement. Bitbit ang mga pasalubong, sumakay ako ng taxi papunta sa amin.

Pagbaba ko sa tapat ng lupa namin, namangha ako. May nakatayo ngang malaking bahay! Dalawang palapag, may gate na ginto, at bagong pintura.

“Sulit ang pagod ko,” bulong ko sa sarili habang nakangiti.

Kumatok ako sa gate. Bumukas ito at lumabas si Tita Viring, puno ng alahas at naka-pambahay na maganda.

“Oh! Marco! Nandito ka na pala!” gulat na bati niya, pero parang hindi siya masaya.

“Tita! Ang ganda ng bahay! Asan si Mama?”

Ngumuso si Tita sa likod ng bahay. “Nasa likod, nagpapahinga.”

Dali-dali akong pumunta sa likod. Inasahan kong nasa garden si Mama nagkakape. Pero parang gumuho ang mundo ko sa nakita ko.

Sa likod ng mansyon, may isang maliit at tagpi-tagping barong-barong. Doon ko nakita si Mama, payat na payat, gusgusin ang damit, at nagkakamay na kumakain ng kanin at tuyo sa isang plastik na plato.

“Ma?!” sigaw ko sabay takbo at yakap sa kanya.

“Anak… Marco…” humahagulgol na sabi ni Mama. “Salamat at nakauwi ka na.”

“Ma, bakit dito ka kumakain? Bakit ka nasa labas? Diba pera ko ang pinagpagawa ng bahay na ‘yan?!”

Doon na nagsumbong si Mama.

“Anak, hindi ako pinapatapak ni Viring sa loob. Sabi niya, madudumihan daw ang tiles. Ginawa niya akong tagalaba at tagalinis ng bakuran. Sabi niya, sa kanya daw ang bahay dahil pangalan niya ang nasa resibo ng mga materyales. Wala daw akong karapatan.”

Nanginig ang laman ko sa galit. Sumugod ako sa loob ng mansyon kung saan nakaupo si Tita Viring sa sofa habang nanonood ng TV.

“Tita! Anong karapatan mong apihin ang Nanay ko?! Pera ko ang ginamit sa bahay na ‘to!” sigaw ko.

Tumayo si Tita Viring at tumawa nang mapang-asar.

“Pera mo? May ebidensya ka ba? Lahat ng resibo ng hollow blocks, semento, at permit, nakapangalan sa akin! Kaya sa mata ng batas, AKIN ang bahay na ‘to. Kung gusto niyo, pwede kayong umalis ng nanay mo ngayon din!”

Akala ni Tita Viring, panalo na siya. Akala niya, maiisahan niya ako.

Huminga ako nang malalim at nilabas ang isang brown envelope mula sa bag ko.

“Tita, nakalimutan mo yata ang isang mahalagang bagay.”

“Ano? Na tanga ka?” sagot niya.

“Hindi,” sabi ko nang seryoso. “Nakalimutan mo na bago ako umalis ng Pilipinas tatlong taon na ang nakakaraan… binili ko na ang LUPA na kinatitirikan ng bahay na ‘to at nakapangalan ito sa akin.“

Namutla si Tita Viring. Nanlaki ang mga mata niya.

Inilabas ko ang Land Title na orihinal.

“Ayon sa batas, Tita… bilang may-ari ng lupa, may karapatan ako sa anumang permanent improvement na itinayo dito. Dahil nagpatayo ka ng bahay sa lupa KO nang walang written consent na sa’yo mapupunta, ang bahay na ito ay pag-aari ko na rin.“

Napaupo si Tita Viring. “H-Hindi… Marco… pamilya tayo…”

“Pamilya?” asik ko. “Trinato mong hayop ang nanay ko habang nagpapakasasa ka sa pera ko. Ngayon, bibigyan kita ng 30 minuto.”

“P-Para ano?” nanginginig niyang tanong.

“Para mag-impake. Layas! Bago ko ipatawag ang pulis para kaladkarin ka palabas ng BAHAY KO.”

Walang nagawa si Tita Viring kundi ang umiyak at umalis bitbit ang mga damit niya.

Nang gabing iyon, pinapasok ko si Mama sa master’s bedroom. Pinaliguan ko siya, binihisan ng maayos, at pinakain ng masarap.

“Ma,” sabi ko habang sinusuklay ang buhok niya. “Wala nang mang-aapi sa’yo. Atin na ito.”

Ang akala ng iba, pwede nilang lokohin ang mga OFW dahil malayo kami. Pero hindi nila alam, naghanda kami bago umalis. Sa huli, ang kasamaan ay hindi magtatagumpay laban sa anak na nagmamahal sa kanyang ina.