Natuklasan kong tatlong buwan na akong buntis.

Ang problema ay… hindi ko alam kung sino ang ama ng batang ito.

Noong araw na iyon, hindi ko rin maintindihan kung bakit ako napadpad sa sementeryo.

Habang binabagtas ang bawat malamig na puntod, tumigil ako sa harap ng isang lapida na may larawan ng isang batang lalaki—maamo ang tingin, at ang mukha ay kasing banayad ng sinag ng araw sa umaga.

Lumuhod ako. Niyakap ko ang lapida. At humagulgol ako na parang gumuho na ang mundo ko.

Umiyak ako nang husto hanggang sa hindi ko na matandaan kung bakit ba ako umiiyak.

Biglang may isang nanginginig na boses ang narinig ko sa likuran:

“Iha… kilala mo ba ang anak ko?”

Lumingon ako.

Isang marangyang ginang na naka-ternong itim, may mamahaling balabal, at maayos ang make-up—pero ngayon ay kalat na dahil sa luha. Nakatingin siya sa akin, mapula ang mga mata, bakas ang matinding emosyon na hindi na kayang pigilin.

Tiningnan ko muli ang larawan sa lapida.

Ang lalaking ito… hindi ko pa siya nakita kahit kailan.

Magpapaliwanag na sana ako nang bigla siyang sumugod, niyakap ako, at humagulgol:

“Masyadong maagang nawala ang anak ko… Akala ko wala siyang iniwan. Hindi ko akalain… na mayroon ka pa pala…”

Ako: ???

Umiiyak lang naman ako para gumaan ang loob ko, ah?

Bakit naging ganito?

---

1.

Totoong tatlong buwan na akong buntis.

At totoo rin—hindi ko alam kung sino ang ama.

Wala akong pambayad para ipalaglag ito. At lalong wala akong kakayahang palakihin ang bata.

Dalawang daang piso na lang ang natitira sa pitaka ko. Ginamit ko ang lahat para bumili ng isang pumpon ng puting bulaklak, saka sumakay ng dyip papunta sa Loyola Memorial Park—kung saan inililibing ang mga mayayaman.

Gusto ko lang… humanap ng “ama” para sa anak ko na may maayos na katayuan. Kahit sa pangalan lang.

Nagpagala-gala ako sa pagitan ng mga hanay ng puntod, nagbabasa ng mga pangalan, tinitingnan ang mga litrato, pumipili ng mukha.

May mga mukhang strikto, may mga seryoso, may mga nakangisi, at may mga matang puno ng kabutihan.

Sa wakas, tumigil ako.

Sebastian “Basti” dela Vega.

Isang mukhang bata pa, guwapo, at malinis tingnan. Maningning ang mga mata. Ang ngiti ay parang preskong hangin sa umaga.

Kasing ganda rin ng kanyang pangalan.

Ikaw na nga.

Ipinatong ko ang mga bulaklak, saka ako lumuhod.

Ang lahat ng sama ng loob na kinimkim ko sa loob ng mahabang panahon ay biglang sumabog.

“Basti, miss na miss na kita.”

“Bakit mo kami iniwan ng anak mo…?”

“Hindi ko na kaya…”

Umiyak ako nang husto. Kalahati ay pag-arte, pero ang kalahati… ay totoo.

Umiiyak ako para sa isang taong patay na. Pero umiiyak din ako para sa sarili ko.

Nalulunod ako sa isang buhay na walang kasiguruhan, walang mahawakan, walang masasandalan.

Bigla, isang nanginginig na boses ang pumutol sa akin:

“Iha… kilala mo ba ang anak ko, si Basti?”

Agad na nabilaukan ang pag-iyak ko.

Yari na.

Nahuli ako ng pamilya niya.

Hindi ako nangahas na lumingon. Nanatili akong nakasubsob, nagkukunwaring nanginginig pa rin sa iyak, habang mabilis na umiikot ang utak ko: Aamin ba ako? O itatangi?

Kung aamin ako—ano ang relasyon namin?

Kung itatangi ko—sino naman ang matinong tao na iiyak nang ganoon sa harap ng puntod ng estranghero?

Isang kamay ang dahan-dahang pumatong sa balikat ko. Nanginginig din ang kamay niya.

“Anak, huwag kang matakot. Ako ang nanay ni Basti.”

Lumingon ako.

Isang babae na nasa mga edad limampu. Naka-ternong itim na hapit sa katawan, may mamahaling tela na nakabalabal, ang buhok ay maayos na naka-pusod. May suot siyang perlas sa tenga, at ang kanyang tingin… ay direktang nakapako sa tiyan ko.

Reflex kong tinakpan ang tiyan ko.

Tapos na ang boksing.

Bumuka ang bibig ko, balak magpaliwanag.

“Tita, ano po kasi…”

“Buntis ka, hindi ba?” putol niya. Nanginginig ang boses. Ang mga mata niya ay nagliwanag na parang nakatagpo ng ginto.

“Kay Basti ito, ‘di ba?”

Tiningnan ko ang mga matang iyon—puno ng pangungulila, panghihina, at pag-asa. Parang kung sasabihin kong “hindi,” guguho siya mismo sa harap ko.

Hindi ko alam kung paano namatay si Basti dela Vega. Pero… ang nanay na ito ay nangangailangan ng rason para mabuhay.

At ako rin, kailangan ko rin iyon.

Yumuko ako para itago ang emosyon, saka… dahan-dahang tumango.

Sa sumunod na segundo, niyakap niya ako nang mahigpit. Sobrang higpit na akala ko ay madudurog ako.

“Diyos ko… Basti, nag-iwan ka nga ng dugo’t laman para sa akin…”

Humagulgol siya sa balikat ko. Wala na ang pagiging pino. Tanging sakit na lang ng isang inang nawalan ng anak ang natira.

Nanigas ako. Ang amoy ng mamahaling pabango sa kanya ay bumalot sa akin, mainit pero nakakasakal.

Matagal bago niya ako binitawan.

Kumuha siya ng panyo at pinunasan ang mga luha ko. Malumanay ang boses niya:

“Malamig dito sa labas. Tayo ka na, anak.”

“Ano ang pangalan mo?”

“… Luna,” mahina kong sagot.

“Luna… napakagandang pangalan.”

Hinawakan niya ang kamay ko nang mahigpit:

“Umuwi tayo sa bahay.”

Isang itim na Bentley ang nakaparada sa gilid ng daan. Nang makita siya ng drayber, agad itong yumukod at binuksan ang pinto: “Madam.”

Hinila niya ako sa loob ng sasakyan. Ang loob ay kasing init ng tag-araw. Tumingin ako sa bintana, nakita ko ang mga hanay ng lapida na unti-unting lumalayo, na parang isang masamang panaginip.

Tumakbo ang sasakyan patungo sa sentro ng lungsod, hanggang sa pumasok ito sa isang eksklusibong subdibisyon sa Forbes Park.

Isang mansyon na may tatlong palapag, may malawak na garden, at sobrang gara na nakakahilo.

“Nandito na tayo sa bahay.”

Pumasok ako, napatigil sa harap ng malalaking chandelier, makintab na sahig, at paikot na hagdan.

Hindi ako nananaginip.

Ilang oras lang ang nakalipas, problema ko pa ang pambayad sa upa.

Ngayon… nakatayo na ako sa gitna ng mansyon ng mga mayayaman, at nagsimula na ang aking palabas.

At kailangan ko itong pangatawanan… hanggang sa huli.

---

2.

Nakaupo ako sa malambot na sofa, tinatanggap ang isang mangkok ng bird’s nest soup mula sa kasambahay.

Si Donya Belinda—ang pangalan niya—ay nakaupo sa tabi ko, sobrang bait.

“Ituring mong sariling bahay ito. Huwag kang mahihiya sa akin.”

Tumango ako.

“Nakaabala po ako sa inyo, Tita…”

“Hindi, hinding-hindi.”

Namula muli ang mga mata niya, parang isang salita ko lang ay luluha na naman siya.

Nagsimula siyang magkwento tungkol kay Basti. Makulit daw ito, matigas ang ulo, mahilig sa extreme sports, minsan na raw itong muntik mabali ang binti dahil sa karera ng motor, at mahilig mag-skydiving kahit pinagbabawalan.

“Noong huli… dahil din sa hilig na iyon.”

Napiyok ang boses niya.

“Nang mahanap siya…”

Hindi na niya natapos ang pangungusap. Nabalot ng katahimikan ang silid.

Naramdaman kong kumirot ang puso ko. Hindi dahil sa pag-arte. Kundi dahil sa sakit ng isang ina.

Basti, patawarin mo ako. Ginamit ko ang pangalan mo para mabuhay. Pero salamat na rin. Dahil sa iyo… nagkaroon ng pag-asa ang anak ko.

Kinain ko ang bawat subo ng soup. Matamis. Pero sa loob ko… mapait.

Habang mas nagiging mabuti sila sa akin, lalong bumibigat ang kasinungalingang pasan ko.

Pagkatapos kumain, inihatid ako sa itaas.

“Ito ang kwarto ni Basti. Dito ka na muna mamamalagi.”

Tahimik, malinis, at puno ng kulay na itim, puti, at abo ang kwarto. Lahat ay nandoon pa rin, parang walang ginalaw.

“Mula nang mawala siya, hindi ko hinayaang may baguhin dito.”

Tumango ako, parang may nakabara sa lalamunan ko.

Humiga ako sa kama.

Malinis ang unan at kumot, amoy araw. Sobrang tahimik kaya rinig ko ang tibok ng sarili kong puso.

Niyakap ko ang tiyan ko.

Anak, ligtas na tayo. Itataya ko na ang lahat.

Kailangan lang nating mabuhay.

Kahit ang kapalit nito ay ang habambuhay na pagsisinungaling.

Isang katok sa pinto ang gumising sa akin. Si Manang Violy, ang mayordoma.

“Ma’am Luna, nakahanda na po ang hapunan.”

Bumaba ako. Ang mahabang hapag-kainan ay puno ng masasarap na pagkain. Si Donya Belinda ay nakaupo na sa dulo ng mesa.

Sa tabi niya—ay isang batang babae.

Nang makita ako, agad itong tumayo at ngumiti nang napakatamis:

“Ikaw ba si Luna?”

Naka-pink na dress siya. Mahaba ang buhok. Maningning ang mga mata at mukhang palakaibigan.

Tumango ako nang bahagya.

“Ako si Hanna, ang best friend ni Basti.”

Lumapit siya sa akin at hinawakan ang kamay ko. Malambot ang boses niya. Pero ang kamay niya ay napakalamig.

Ngunit ang mga mata niya ay nag-aapoy.

Isang tingin… na mapanuri, at nagbabanta.

Sinasabi ng kutob ko—

Si Hanna ang unang pagsubok ko.

Hindi siya naniniwala sa akin.

3.

Naupo kami sa hapag-kainan. Si Donya Belinda ay abala sa paglalagay ng pagkain sa plato ko, habang si Hanna naman ay nakatingin lang sa bawat galaw ko.

“Luna, kailan pa kayo nagkakilala ni Basti?” tanong ni Hanna. Ang boses niya ay malambing, pero ang mga mata niya ay parang kutsilyong sumusuri sa akin.

Uminom muna ako ng tubig para kumalma.

“Noong nakaraang taon,” tipid kong sagot. “Sa isang maliit na art gallery sa Makati. Mahilig kasi siya sa sining, ‘di ba?”

Isang sugal ang sagot ko. Nakita ko kasi sa kwarto ni Basti ang ilang mga abstract paintings at mga libro tungkol sa photography.

Bahagyang kumislap ang mata ni Hanna. “Ah, ganoon ba? Akala ko ba sa Boracay siya noong panahong iyon? Doon siya madalas kapag gusto niyang mapag-isa.”

Naramdaman ko ang lamig sa aking batok. Isang bitag.

“Pabalik-balik siya,” mabilis kong bawi. “Ayaw niyang may makaalam na nasa Maynila siya dahil ayaw niyang maistorbo ng mga kaibigan niya. Gusto niya lang… kasama ako.”

Ngumiti si Donya Belinda, tila kinikilig sa narinig. Pero si Hanna? Nanatiling matalas ang tingin.

“Nakapagtataka lang,” sabi ni Hanna habang hinihiwa ang kanyang steak. “Sobrang daldal ni Basti. Lahat ng babaeng nagustuhan niya, kinukwento niya sa akin. Pero ikaw… ngayon ko lang narinig.”

“Siguro dahil sa pagkakataong ito, seryoso siya,” matapang kong sagot habang diretsong nakatingin sa kanya. “Hindi lahat ng mahalaga ay kailangang ipagsabi, Hanna.”

Tumahimik ang lamesa. Ramdam ang tensyon sa pagitan naming dalawa.

---

4.

Pagkatapos ng hapunan, niyaya ako ni Hanna sa garden.

“Luna, diretso na tayo,” sabi niya nang malayo na kami kay Donya Belinda. Nawala ang tamis ng kanyang ngiti. “Hindi ko alam kung ano ang pakay mo, pero kilala ko si Basti. Hindi siya ang tipo na magkaka-anak nang hindi ko nalalaman.”

“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko.

“Ibig kong sabihin, baka naghahanap ka lang ng matatakbuhan dahil buntis ka at walang ama ang bata,” diretsahan niyang sabi. “Huwag mong pagsamantalahan ang pangungulila ni Tita Belinda. Kapag napatunayan kong nagsisinungaling ka, sisiguraduhin kong sa kalsada ka pupulutin.”

Hindi ako kumibo. Nanginginig ang mga kamay ko sa ilalim ng aking suot na jacket.

“Bakit hindi tayo magpa-DNA test?” hamon niya. “Tutal, may mga gamit pa si Basti rito na pwedeng pagkunan ng sample. At kapag lumabas ang bata, malalaman natin ang totoo.”

Napalunok ako. Ito na ang kinatatakutan ko.

“Gagawin ko ang DNA test,” sabi ko nang may pekeng kumpitansa. “Pero hindi ngayon. Masyado pang maaga para sa bata. Ayaw kong ma-stress ang dinadala ko.”

Ngumisi si Hanna. “Sige. Maghintay tayo. Pero tandaan mo, Luna… binabantayan kita.”

---

5.

Hatinggabi na pero hindi pa rin ako makatulog. Nakatitig lang ako sa kisame ng kwarto ni Basti.

Paano ko malulusutan ang DNA test? Imposibleng mag-match ang bata sa DNA ni Basti.

Tumayo ako at naglakad-lakad sa kwarto. Binuksan ko ang isa sa mga drawer sa table niya. Doon, nakakita ako ng isang lumang camera. Nang buksan ko ang memory card, tumambad sa akin ang mga litrato ni Basti.

Karamihan ay mga kuha sa dagat, sa bundok, at… mga litrato ng isang babae.

Hindi si Hanna ang nasa litrato.

Isang babaeng simple lang ang ayos, madalas na nakatalikod o malabo ang mukha, pero bakas ang pagmamahal sa bawat anggulo ng pagkuha ni Basti.

Sino siya?

Biglang bumukas ang pinto. Pumasok si Donya Belinda, may dalang baso ng gatas.

“Hindi ka pa ba makatulog, anak?” tanong niya.

“Opo, Tita. Marami lang po iniisip.”

Naupo siya sa tabi ko at hinawakan ang kamay ko. “Alam ko, natatakot ka kay Hanna. Huwag mo siyang intindihin. Gusto lang niyang protektahan ang alaala ni Basti dahil mahal na mahal niya ang anak ko… kahit na alam niyang hindi siya ang mahal nito.”

Nabuhayan ako ng loob. “Ano pong ibig ninyong sabihin?”

Bumuntong-hininga ang Donya. “Bago namatay si Basti, may binanggit siyang babae. Sabi niya, nahanap na raw niya ang babaeng gusto niyang pakasalan. Pero hindi niya sinabi ang pangalan. Akala ko, nawala na ang pagkakataong makilala siya… hanggang sa dumating ka.”

Napatitig ako sa Donya. Ibig sabihin, may totoong “misteryosong babae” si Basti?

Kung mahahanap ko ang babaeng iyon, o kung mapapaniwala ko ang lahat na AKO ang babaeng tinutukoy ni Basti, baka may pagkakataon pa akong manatili rito.

Pero ang DNA test… iyon ang pinakamalaking pader.

“Tita,” tawag ko. “Salamat po sa pagtanggap sa akin.”

Niyakap ako ni Donya Belinda. “Salamat din, Luna. Dahil sa iyo, pakiramdam ko ay buhay pa rin ang anak ko.”

Sa sandaling iyon, napagtanto ko ang isang bagay: Hindi lang pera ang nakataya rito. Ang buhay ng isang matandang nagluluksa at ang kinabukasan ng anak ko ay nakasalalay sa isang napakalaking kasinungalingan.

6

Lumipas ang ilang araw. Habang abala si Donya Belinda sa pag-aayos ng baby shower (kahit maaga pa), si Hanna naman ay hindi tumitigil sa pag-iimbestiga.

Isang gabi, habang tulog na ang lahat, pumasok si Luna sa library ng mga Dela Vega. Hinahanap niya ang diary o kahit anong sulat ni Basti. Doon, sa likod ng isang makapal na libro ng photography, may nakita siyang isang lumang sobre.

Sa loob nito ay may litrato—ang babaeng malabo ang mukha sa camera. Pero sa pagkakataong ito, malinaw na. Nakatalikod ang babae, suot ang isang uniporme ng nars. Sa likod ng litrato, may nakasulat:

“Sa dulo ng lahat, ikaw pa rin ang uuwian ko. Kahit hindi nila tayo tanggapin. – B.”

Nanlamig si Luna. Hindi siya ang babaeng iyon. At base sa sulat, parang may lihim na relasyon si Basti na hindi alam ni Donya Belinda.

Biglang bumukas ang ilaw.

“Sabi ko na nga ba, may hinahanap ka,” boses ni Hanna. Nakasandal siya sa pinto, nakataas ang kilay. “Anong nahanap mo? Ang ebidensya na hindi ikaw ang mahal niya?”

Mabilis na itinago ni Luna ang sobre sa kanyang likuran. “Wala akong hinahanap. Hindi lang ako makatulog.”

“Ibigay mo sa akin ‘yan,” utos ni Hanna habang lumalapit. “Luna, huwag mo na akong paglaruan. Bukas na bukas din, kukuha tayo ng DNA sample mula sa buhok ni Basti na itinago ni Tita sa locket niya. Tapos na ang drama mo.”

7.

Hindi na makahinga si Luna sa kaba. Kung malalaman ni Donya Belinda ang totoo, hindi lang siya mapapalayas—baka ipakulong pa siya sa panloloko.

Pero may napansin si Luna sa litrato ng nars bago niya ito itinago. May pangalan ng ospital sa badge nito: St. Jude Medical Center.

Kinabukasan, bago pa siya mahila ni Hanna para sa test, nagkunwari si Luna na masama ang pakiramdam at gustong magpa-checkup sa ospital na iyon. Dahil sa pag-aalala, pumayag si Donya Belinda.

Sa ospital, habang naghihintay ng resulta ng “checkup,” palihim na nagtanong-tanong si Luna sa mga nars.

“Kilala niyo ba ang nars na malapit kay Basti dela Vega?” bulong niya sa isang matandang head nurse.

Nagbago ang ekspresyon ng nars. “Si Clara? Ang huling balita ko, nag-resign siya noong mamatay si Sir Basti. Balita rin sa amin… buntis siya noon.”

Tumigil ang mundo ni Luna. Buntis din si Clara?

Ibig sabihin… may totoong apo si Donya Belinda. Pero nasaan si Clara?

8.

Pag-uwi sa mansyon, hinarang siya ni Hanna sa garden, may dala nang kit para sa DNA collection.

“Ngayon, Luna, wala ka nang kawala,” sabi ni Hanna. “Gagawin natin ito sa harap ni Tita Belinda.”

Lumabas ang Donya, bakas ang lungkot sa mukha. “Hanna, sapat na ito. Naniniwala ako kay Luna.”

“Hindi, Tita! Niloloko ka lang niya!” sigaw ni Hanna.

Huminga nang malalim si Luna. Alam niyang ito na ang huling baraha niya. Inilabas niya ang litrato ng nars at ang sulat ni Basti.

“Tita Belinda… Hanna… may dapat kayong malaman,” panimula ni Luna. “Hindi ako ang babaeng mahal ni Basti.”

Nanlaki ang mga mata ni Hanna. Akala niya ay aamin na si Luna na impostora siya. Pero ang sumunod na sinabi ni Luna ang nagpabago sa lahat.

“Ako… ako ang matalik na kaibigan ni Clara, ang babaeng nasa litrato,” pagsisinungaling ni Luna (isang bagong layer ng kasinungalingan). “Namatay si Clara sa hirap matapos mawala si Basti. Bago siya mamatay, ipinagkatiwala niya sa akin ang anak nila. Itong batang dinadala ko… ito ang anak nila Basti at Clara.”

Isang matinding katahimikan ang bumalot sa garden.

“Ano?!” sigaw ni Hanna. “Nasaan ang ebidensya?”

“Ang sulat na ito,” pakita ni Luna sa sulat ni Basti. “At ang DNA test? Sige, gawin natin. Dahil sigurado akong mag-ma-match ito dahil ito ay tunay na dugo ng mga Dela Vega.”

Si Luna ay nagsusugal. Alam niyang hindi mag-ma-match ang bata sa sinapupunan niya kay Basti. Pero ginagamit niya ang kwento ni Clara para magkaroon ng “lehitimong” rason kung bakit may bata.

At sa isip ni Luna, kailangan niyang mahanap ang totoong anak ni Clara (kung nanganak na ito) para ipalit sa magiging resulta ng DNA test.

9.

Habang umiiyak si Donya Belinda sa tuwa dahil sa akalang may “apo” siya mula sa babaeng totoong minahal ng anak niya, lumapit si Hanna kay Luna at bumulong.

“Magaling ka, Luna. Napakagaling mong mag-imbento,” bulong ni Hanna. “Pero alam mo ba kung ano ang hindi mo alam? Ako… ako ang nars na nasa litrato. Ako si Clara. Nagparetoke lang ako ng mukha at nagpalit ng pangalan para makalapit muli sa pamilya Dela Vega matapos akong itaboy ni Basti noon.”

Napatitig si Luna kay Hanna.

“At ang batang sinasabi mong anak namin?” dagdag ni Hanna na may nakakatakot na ngiti. “Ipinagpalit ko ang sample ng DNA ni Basti sa laboratoryo kanina pa. Kahit anong gawin mong test, lilitaw na HINDI ka buntis sa anak niya. Pero ang mas malaking problema mo… nasaan ang totoong sanggol ni Basti na sinasabi mong ipinagkatiwala sa iyo?”

Nagkatitigan ang dalawang babaeng puno ng lihim. Ang isa ay impostorang buntis, at ang isa ay ang dating kasintahan na nagbabalat-kayo.

10

Nanginig ang buong katawan ni Luna. Si Hanna… si Hanna ang nars sa litrato? Ang babaeng totoong minahal ni Basti? Ngunit bakit siya nagpapanggap na “best friend” lang? At bakit niya ipinagpalit ang DNA samples?

“Kung ikaw si Clara,” bulong ni Luna, pilit na pinatatag ang boses, “bakit kailangan mong magparetoke? Bakit hindi ka na lang nagpakilala kay Donya Belinda?”

Ngumisi si Hanna, isang ngising puno ng pait. “Dahil itinaboy ako ni Basti bago siya mamatay. Nalaman niyang niloloko ko lang siya para sa pera. Pero ngayong wala na siya, ang yaman na ito ay dapat sa akin. At ikaw… ikaw ang sagabal sa plano ko.”

Biglang humarap si Hanna kay Donya Belinda na umiiyak pa rin sa tuwa.

“Tita! Huwag kayong maniwala sa kanya!” sigaw ni Hanna. “Ngayon ko lang naalala, si Clara ay namatay na sa panganganak! Imposibleng ipinagkatiwala niya ang bata rito kay Luna. Magnanakaw ang babaeng ito!”

Naguguluhan ang Donya. Tumingin siya kay Luna, pagkatapos ay kay Hanna. “Ano ang ibig mong sabihin, Hanna? Paano mo nalaman ang tungkol kay Clara?”

11

Huminga nang malalim si Luna. Alam niyang ito na ang huling pagkakataon. Kung babagsak siya, isasama niya si Hanna.

“Tita Belinda,” panimula ni Luna, “itong babaeng nasa harap niyo… siya si Clara. Nagparetoke siya para makapasok sa bahay na ito. At ang DNA test na gusto niyang gawin? Ginawa niya iyon para palabasin na hindi ako buntis sa anak ni Basti, dahil siya ang gustong kumuha ng lahat!”

“Sinungaling!” sigaw ni Hanna. “Tita, tignan niyo ang mga papeles ko! Ako si Hanna Anzures!”

“Ipakita mo ang likod ng tenga mo, Hanna,” hamon ni Luna. Naalala niya ang isang medikal na detalye sa mga gamit ni Basti tungkol sa isang operasyon ni Clara. “May peklat ka doon mula sa face lift mo, ‘di ba?”

Natigilan si Hanna. Napahawak siya sa kanyang tenga. Ang reaksyong iyon ay sapat na para kay Donya Belinda.

“Hanna… o Clara… anong ginawa mo?” tanong ng Donya, ang boses ay puno ng panginginig. “Pati ba ang alaala ng anak ko, pagkakaperahan mo pa?”

---

12

Sa gitna ng kaguluhan, dumating ang drayber na si Mang Jose, may dalang isang lumang envelope na nahanap sa kotse ni Basti bago ito tuluyang ma-dispose.

“Madam, heto po. Nakita ko ito sa ilalim ng upuan ni Sir Basti.”

Binuksan ni Donya Belinda ang envelope. Laman nito ang isang Last Will and Testament at isang liham.

“Ma, patawarin mo ako. Alam kong nagkamali ako kay Clara, pero nalaman kong ginagamit niya lang ako. Pero Ma, may isang gabi… isang pagkakamaling nauwi sa isang himala. Isang babaeng nakilala ko sa isang charity event. Hindi ko nakuha ang pangalan niya, pero alam kong buntis siya. Kung mahanap mo siya, Ma… siya ang totoong tagapagmana ko.”

Nanlaki ang mga mata ni Luna. Ang gabi sa charity event… ang gabing lasing siya at naghahanap ng trabaho bilang waitress… ang gabing hindi niya matandaan ang mukha ng lalaki…

Tumingin si Donya Belinda kay Luna. Pagkatapos ay sa tiyan nito.

“Luna… kailan ang charity event na pinuntahan mo?”

Nang banggitin ni Luna ang petsa, napahagulgol si Donya Belinda. Tugma ang lahat. Ang “ama” na hinahanap ni Luna sa sementeryo… ay ang mismong lalaking nakasama niya sa gabing iyon nang hindi niya nalalaman.

Pinalayas si Hanna (o Clara) sa mansyon at naharap sa mga kasong panloloko.

Si Luna? Hindi na niya kailangang magpanggap. Ang kasinungalingan niya sa simula ay naging isang napakagandang katotohanan. Nanatili siya sa mansyon ng mga Dela Vega, hindi bilang isang impostora, kundi bilang ang babaeng piniling pagkatiwalaan ng tadhana.

Makalipas ang anim na buwan, isinilang ni Luna ang isang malusog na sanggol na lalaki. Pinangalanan niya itong Basti Jr.

Sa harap ng lapida ni Basti sa Loyola Memorial Park, nag-iwan si Luna ng puting cravat at mga bulaklak.

“Salamat, Basti,” bulong niya. “Salamat sa paggabay sa akin pauwi.”

Sa dulo, ang pag-iyak ni Luna sa sementeryo ay hindi pala naging simula ng isang malaking pagkakamali—kundi ang unang hakbang para mabuo ang isang pamilyang matagal nang nangungulila.