Alas-tres pa lang ng madaling araw, gising na si Lola Conching. Espesyal ang araw na ito—ika-80 kaarawan niya.

Kahit masakit ang tuhod at likod, matiyaga siyang naghiwa ng mga sangkap. Nagluto siya ng paborito ng mga apo niya: Sweet Style Spaghetti, Lumpiang Shanghai, Kare-Kare, at Leche Flan.

“Siguradong matutuwa si Junior nito,” bulong niya sa sarili habang naghahalo ng kaldero.

“Si Grace naman, mahilig sa lumpia.”

Alas-onse ng tanghali, handa na ang lahat. Nakalatag ang red tablecloth. Nakaayos ang mga plato at baso. Nakasuot si Lola Conching ng kanyang paboritong bestida na kulay pula at naglagay pa ng kaunting lipstick.

Umupo siya sa sofa at naghintay.

Tik… tak… tik… tak…

Ala-una na ng hapon. Wala pa ring dumadating.

Tumunog ang telepono.

“Hello? Anak? Junior?” excited na sagot ni Lola.

“La, sorry po ha. Hindi po kami makakarating ngayon. May emergency meeting po kasi ako sa opisina. Next week na lang po kami dadaan. Happy Birthday po.”

Binaba ang telepono.

Tumunog ulit. Si Grace naman.

“Lola! Happy Birthday! Naku, sorry po, may sakit ang bata eh. Hindi kami makaka-byahe. Padalhan na lang po namin kayo ng cake sa Grab.”

Isa-isa, nagdahilan ang tatlo niyang anak at limang apo.

Busy.

Trapik.

May sakit.

Walang pera.

Alas-sais na ng gabi.

Malamig na ang spaghetti.

Ang lumpia, hindi na malutong.

Ang leche flan, nagtutubig na.

Nakatitig lang si Lola Conching sa mahabang mesa na puno ng pagkain.

Walang bawas.

Walang tao.

Ang tanging kasama niya ay ang katahimikan ng malaking bahay.

Nagsimulang tumulo ang luha ni Lola.

“Ang dami ko pa namang niluto…” garalgal niyang bulong.

“Sino na ang kakain nito? Itatapon ko na lang ba?”

Kinuha niya ang plastic labo. Balak na niyang iligpit ang pagkain para ipamigay sa aso o itapon, dahil hindi naman niya kayang ubusin mag-isa.

Sa sobrang lungkot, gusto na lang niyang matulog at kalimutan na birthday niya.

Biglang—

TOK! TOK! TOK!

May kumatok sa gate.

Pinunasan ni Lola Conching ang luha niya.

“Sino ’yan?”

Pagbukas niya ng pinto, nakita niya si Aling Maring, ang tsismosang kapitbahay sa tapat.

Pero sa likod ni Maring, nandoon din si Mang Tasyo (tricycle driver), si Bebang (tindera sa sari-sari store), at ang grupong mga batang naglalaro sa kalsada.

Halos nasa beinte katao sila.

“Lola Conching!” bati ni Aling Maring.

“Nakita ko kasi sa bintana, kanina pa nakahain ang mesa niyo pero walang dumadating. Eh amoy na amoy namin ’yung Kare-Kare niyo hanggang sa kabilang kanto!”

“Oo nga po, Lola!” sabi ng batang si Moymoy.

“Gutom na po kami! Pwede po ba kaming makikain? Sayang naman po!”

Natigilan si Lola Conching.

“H-ha? Eh… sige. Tuloy kayo.”

Parang mga langgam na pumasok ang mga kapitbahay.

“Wow! Spaghetti!” sigaw ng mga bata.

“Pare, pahingi ng kanin! Ang sarap ng bagoong!” sigaw ni Mang Tasyo.

Biglang nabuhay ang tahimik na bahay.

Puno ng tawanan, kwentuhan, at kalansing ng mga kubyertos.

Inubos nila ang handa ni Lola.

Walang tinira.

Habang kumakain ang lahat, biglang tumayo si Aling Maring.

“O, hep hep! ’Wag puro kain! May birthday celebrant tayo!”

Inilabas ni Moymoy ang isang cupcake na binili lang sa kanto na may nakatusok na kandila.

Sabay-sabay silang kumanta.

“Happy Birthday to you…

Happy Birthday to you…”

Pumalakpak ang mga kapitbahay.

Ang mga batang may spaghetti sauce sa mukha ay kumanta nang malakas.

Ang mga tricycle driver ay humiyaw.

Napahagulgol si Lola Conching.

Hindi dahil sa lungkot—

kundi sa tuwa.

“Blow the candle, Lola!” sigaw nila.

Hinipan ni Lola ang kandila.

Niyakap siya ni Aling Maring at ng mga bata.

“Salamat…” iyak ni Lola.

“Salamat sa inyo. Akala ko mag-isa lang ako ngayong gabi.”

“Naku, Lola,” sabi ni Mang Tasyo habang ngumunguya ng lumpia.

“Kahit wala ang mga anak niyo, andito naman kami. Kayo na po ang Lola ng buong barangay.”

Sa gabing iyon, natutunan ni Lola Conching na ang pamilya ay hindi laging kadugo.

Minsan, sila ’yung mga taong nasa paligid mo lang—

handang samahan ka,

busugin ang puso mo,

at ubusin ang handa mo para walang masayang