Sa bawat hapag ng pamilyang Pilipino, halos hindi kumpleto ang kainan kapag walang gulay. Mula sa sinigang na may kangkong hanggang sa ginataang kalabasa, nakasanayan na natin na ang gulay ay simbolo ng masustansyang  pagkain. Ngunit habang tayo ay tumatanda, nag-iiba ang pangangailangan ng ating katawan. Hindi na sapat ang basta kumain ng gulay—mas mahalaga na ngayon ang tamang pagpili at tamang paraan ng pagluluto.

Para sa mga senior citizen, lalo na iyong lampas 60 anyos, mas nagiging sensitibo ang katawan. Bumagal ang metabolismo, humihina ang resistensya, at mas nagiging maingat ang puso, atay, at bato. Kaya may ilang gulay na maaaring hindi na gaanong angkop, lalo na kung mali ang paghahanda. Mayroon din namang mga gulay na tunay na makatutulong upang mapanatili ang lakas, linaw ng paningin, at maayos na blood sugar.

Narito ang apat na gulay na dapat pag-ingatan at apat na dapat mas madalas ilagay sa plato ng ating mga lolo at lola.

UNANG BAHAGI: APAT NA GULAY NA DAPAT PAG-INGATAN NG MGA SENIOR

1. Pritong Talong – Ang Gulay na Nagiging Puno ng

Ang talong ay isa sa pinakapaboritong gulay ng mga Pilipino. Madalas itong gawing torta, inihaw, o sinasawsaw sa toyo’t kalamansi. Masarap, mura, at madaling hanapin sa palengke.

Pero may isang paraan ng pagluluto na dapat pag-isipan ng mga senior—ang pagpiprito nito

Kapag ang talong ay inilubog sa  mantika, para itong espongha na sumisipsip ng langis. Kahit kaunti lang ang mantika sa kawali, mapapansin mong tila nawawala ito. Dahil iyon ay napupunta sa loob mismo ng talong.

Ang resulta? Sa bawat kagat, parang umiinom ka na rin ng mantika. Para sa mga may edad na, lalo na iyong may altapresyon, mataas na cholesterol, o problema sa puso, hindi ito magandang balita.

Ang sobrang taba ay maaaring magdulot ng pagbabara ng ugat, pagtaas ng blood pressure, at panganib ng stroke.

Hindi ibig sabihin ay bawal na ang talong. Ang solusyon ay nasa paraan ng pagluluto. Ihawin ito, i-steam, o lutuin gamit ang kaunting mantika lamang. Mas makabubuti kung olive oil o coconut oil ang gagamitin sa limitadong dami.

Sa simpleng pagbabagong ito, maiiwasan ang dagdag na panganib habang natatamasa pa rin ang lasa.

2. Hilaw na Repolyo – Hindi Laging Ligtas ang Fresh

   Ang repolyo ay madalas na sahog sa pansit, lumpia, at chop suey. May ilan ding kumakain nito nang hilaw, lalo na sa salad o fresh lumpia.

   Ngunit para sa mga senior, lalo na iyong may problema sa thyroid, dapat mag-ingat sa pagkain ng sobrang hilaw na repolyo.

   May taglay itong compound na maaaring makaapekto sa produksyon ng thyroid hormones kapag madalas at hilaw itong kinakain. Ang thyroid ay mahalaga sa pag-regulate ng metabolismo. Kapag naapektuhan ito, maaaring makaramdam ng matinding pagkapagod, pagbigat ng katawan, at panghihina.

   Bukod dito, ang hilaw na repolyo ay maaaring magdulot ng kabag at bloating. Sa mga may edad na, mas sensitibo ang tiyan at mas madaling sumakit ang sikmura.

   Mas mainam na lutuin muna ang repolyo bago kainin. Sa pamamagitan ng pag-igisa o paglalaga, nababawasan ang mga compound na maaaring makaapekto sa katawan at mas nagiging madaling tunawin.

   3. Lumang Lutong Mais – Tahimik na Panganib

   Ang mais ay paboritong meryenda ng marami. Inihaw man o nilaga, ito ay bahagi na ng ating kultura

   Ngunit para sa mga senior, delikado ang mais na niluto at tinabi ng ilang araw, lalo na kung hindi maayos ang pagkakaimbak.

   Kapag naiwan ito sa temperatura ng kuwarto at basta na lamang pinainit kinabukasan, maaaring magkaroon ng amag na hindi agad nakikita. Ang mga lason mula sa amag ay maaaring makasama sa atay at tiyan.

   Dahil mas mahina ang resistensya ng matatanda, mas mabilis silang maapektuhan ng panis o kontaminadong pagkain.

   Kung maghahain ng mais sa mga senior, siguraduhing bagong luto ito o maayos ang pagkakaimbak sa ref at makakain sa loob ng isang araw.

   4. Gulay na Mataas sa Pesticide – Ang Hindi Nakikitang Kemikal

   Maraming gulay sa palengke ang mukhang sariwa at malinis. Ngunit hindi natin laging alam kung paano ito pinalaki.

   Ang ilang gulay, tulad ng lettuce na hindi organic, ay maaaring may natitirang kemikal mula sa pestisidyo. Kahit hugasan pa, may posibilidad na may maiwang residue

   Para sa mga senior na may mahinang kidney o atay, ang paulit-ulit na exposure sa ganitong kemikal ay maaaring magdulot ng problema sa katagalan.

   Kung kaya, piliin ang lokal at mas natural na tanim. Mas mabuti kung may sariling maliit na taniman sa bakuran o paso. Ang simpleng urban gardening ay malaking tulong sa kalusugan.

   IKALAWANG BAHAGI: APAT NA GULAY NA DAPAT MAS MADALAS KAININ NG MGA SENIOR

   1. Malunggay – Simpleng Dahon, Malaking Benepisyo

   Ang malunggay ay matagal nang bahagi ng lutong bahay ng mga Pilipino. Madalas itong isinasahog sa tinola at monggo.

   Mayaman ito sa calcium, iron, at bitamina na mahalaga sa pagpapatibay ng buto at pagpapalakas ng resistensya. Para sa mga senior na madaling mapagod o may mahinang buto, malaking tulong ang regular na  pagkain nito.

   May mga pag-aaral din na nagsasabing makatutulong ang malunggay sa pag-regulate ng blood sugar, kaya maganda ito para sa may diabetes.

   Mura, madaling hanapin, at maaaring itanim sa bakuran—tunay na biyaya para sa mga lolo at lola.

   

   2. Kalabasa – Kaibigan ng Mata at Blood Sugar

   Habang tumatanda, isa sa mga karaniwang problema ang panlalabo ng paningin.

   Ang kalabasa ay mayaman sa beta carotene na tumutulong sa kalusugan ng mata. Bukod pa rito, hindi ito mabilis magpataas ng blood sugar, kaya akma sa may diabetes Madali itong isama sa iba’t ibang putahe—ginataang gulay, monggo, o simpleng ginisa. Abot-kaya at madaling hanapin sa palengke

   3. Kangkong – Pampalakas ng Dugo at Buto

   Ang kangkong ay puno ng iron at calcium. Mainam ito para sa mga senior na may anemia o madaling mapagod.

   Madali itong lutuin at swak sa budget. Ngunit siguraduhing malinis ang paghuhugas bago lutuin upang maiwasan ang bacteria mula sa maruming tubig.

   Sa tamang paghahanda, ang kangkong ay simpleng paraan upang mapanatili ang lakas.

   4. Ampalaya – Mapait Pero Makabubuti

   Hindi man paborito ng lahat, ang ampalaya ay kilala sa pagtulong sa pag-kontrol ng blood sugar.

   May taglay itong natural na compound na tumutulong sa katawan na gamitin ang asukal nang mas maayos. Kaya para sa mga may diabetes o nais makaiwas dito, malaking tulong ang regular ngunit tamang pagkain nito.

   Maaaring igisa sa itlog o isahog sa ulam. Sa kabila ng pait, ang benepisyo nito ay hindi matatawaran.

   Pangwakas na Paalala

   Hindi sapat ang basta kumain ng gulay. Mas mahalaga ang tamang pagpili at tamang paghahanda.

   Sa simpleng pagbabago sa ating hapag, maaari nating maiwasan ang sakit at mapanatili ang sigla ng katawan kahit tayo ay tumatanda.

   Para sa ating mga senior—at para sa mga nagmamahal sa kanila—ang kaalaman sa tamang pagkain ay isa sa pinakamahalagang regalo.

   Ang kalusugan ay hindi nabibili, ngunit maaari itong pangalagaan araw-araw, isang plato sa bawat pagkakataon