Ngayon, muli na namang nababalot ng pangamba ang social media dahil sa isang balitang tila bangungot na nagbabalik. Isang video mula kay Sangkay Janjan ang gumimbal sa marami, na nagtatanong kung handa na ba tayo sa isa na namang posibleng pandemya. Ang usap-usapan? Isang virus na nagmumula sa India na diumano’y kumakalat na.

Ayon sa video, ang India ay kasalukuyang nakakaranas ng isang outbreak na nagdulot ng matinding pagka-alarma sa mga health officials doon. Ang tinutukoy na sakit ay ang Nipah Virus, isang karamdamang hindi biro at may dalang panganib na mas mataas pa raw kaysa sa ating huling kinalaban. Nakakatakot isipin na naman ang mga salitang “lockdown” at “quarantine.”

Ang sentro ng usapin ay ang West Bengal sa India, kung saan naiulat ang pagkalat ng nasabing virus. Bagama’t sinasabing kontrolado pa ito sa ngayon, ang pangamba ay nasa isip na ng marami. Sa ulat, may ilang health workers na ang tinamaan at mahigit isandaang tao ang kasalukuyang binabantayan o naka-quarantine para masigurong hindi ito kakalat.

Para sa mga Pilipino, ang balitang ito ay nagdadala ng kakaibang kaba. Hindi malayo ang India sa Pilipinas, at gaya ng sinabi sa video, tayo ay nasa iisang kontinente ng Asya. Ang bilis ng byahe ng eroplano ay siya ring bilis ng posibleng pagtawid ng anumang sakit. Naaalala niyo ba kung paano nagsimula ang lahat noon sa isang balita lang din sa TV?

Si Dr. Ren, na narinig sa nasabing ulat, ay nagpahayag ng kanyang opinyon ukol dito. Ayon sa kanya, bagama’t wala pang kumpirmadong kaso ng Nipah virus sa Pilipinas sa kasalukuyan, mahalaga ang ibayong pag-iingat. Ang ating mga karatig-bansa ay nagsimula na ring maghigpit at mag-screen ng mga biyaherong galing sa mga apektadong lugar

Ang Nipah virus ay inilarawan bilang isang “zoonotic” na sakit. Ibig sabihin, ito ay nakukuha ng tao mula sa mga hayop. Ang pangunahing itinuturong pinagmulan nito ay ang mga paniki. Isipin niyo na lang, ang mga nilalang na ito na madalas nating makita sa mga probinsya o madilim na lugar ay maaaring may dalang ganitong peligro.

Hindi lamang paniki ang maaaring maging carrier. Nabanggit din na ang mga baboy, kabayo, kambing, at maging ang mga alagang aso at pusa ay pwedeng maapektuhan. Ito ang nagpapataas ng antas ng takot dahil ang mga hayop na ito ay malapit sa ating mga tahanan at kabuhayan, lalo na sa mga probinsya.

Kung babalikan natin ang kasaysayan, hindi na ito bago sa Pilipinas. Noong taong 2014, nagkaroon na ng kaso ng Nipah virus sa Sultan Kudarat. Ang naging sanhi umano noon ay ang pagkonsumo ng mga tao ng karne ng kabayo na kontaminado ng virus. Isang paalala ito na ang banta ay totoo at maaaring mangyari ulit.

Ang mga sintomas ng sakit na ito ay sadyang nakakabahala dahil halos kapareho ito ng trangkaso o ng sakit na naging dahilan ng pandemya noong 2020. Lagnat, sakit ng ulo, ubo, at hirap sa paghinga ang ilan sa mga unang mararamdaman. Mahirap itong idistinggwish sa simpleng ubo’t sipon kaya’t mas delikado.

Ngunit ang mas nakakatakot na epekto nito ay ang encephalitis o ang pamamaga ng utak. Ito ay maaaring humantong sa coma at sa kasawiang-palad ay sa pagpanaw ng pasyente. Ang ganitong klase ng komplikasyon ay hindi basta-basta nagagamot at nangangailangan ng masusing atensyong medikal na maaaring magdulot ng panic sa ating healthcare system.

Ang mortality rate o ang porsyento ng mga hindi pinalad na makaligtas sa sakit na ito ay napakataas. Ayon sa mga eksperto, ito ay naglalaro sa 40 hanggang 75 porsyento. Isipin niyo na lang, sa bawat sampung tatamaan, pito ang posibleng bawian ng buhay. Wala pa ring bakuna na naiimbento para dito, kaya’t ang tanging sandata natin ay kaalaman

Dahil dito, muling nabuhay ang mga diskusyon tungkol sa paghihigpit sa mga paliparan. Marami ang nagbabalik-tanaw sa naging tugon ng gobyerno noong 2020. Ang tanong ng marami: matututo na kaya tayo? Isasara ba agad ang mga borders o hihintayin pa nating makapasok ang sakit bago tayo kumilos?

Si Sangkay Janjan mismo ay nagpahayag ng kanyang saloobin. Aniya, noong nakaraang pandemya, nagsimula lang ito sa iilan. “Isa o dalawa,” sabi niya, hanggang sa lumobo na ang bilang at hindi na mapigilan. Ang kumpyansa ang ating naging kalaban noon. Akala natin ay hindi tayo aabutin, ngunit nagkamali tayo.

Ang kanyang paalala ay nagsisilbing gising sa lahat. Huwag tayong maging kampante. Ang sakit ay walang pinipiling oras at biktima. Kung noong una ay nagulat tayo, ngayon ay dapat handa na tayo. Ang bawat balita ay dapat seryosohin at hindi ipagkibit-balikat lamang dahil buhay ng ating pamilya ang nakataya.

Sa social media, bumuhos ang iba’t ibang reaksyon mula sa mga netizen. Ang takot at pangamba ay ramdam sa bawat komento. Marami ang nagsasabing hindi pa nga sila nakakabangon sa epekto ng nakaraang taon, heto na naman ang panibagong pagsubok. Ang ekonomiya natin ay tila marupok pa, at ang isa pang dagok ay baka hindi na natin kayanin.

“Jusko po, huwag naman sana,” komento ng isang netizen na halatang nanginginig sa takot. Para sa mga nanay at tatay na nawalan ng trabaho noon, ang balitang ito ay parang bombang sumabog sa kanilang mga pangarap na makabawi. Ang trauma ng walang makain at walang masakyan ay bumabalik sa kanilang alaala.

May mga netizen din na nagpahayag ng galit at frustrasyon. “Isara na agad ang airport!” sigaw ng karamihan sa comment section. Ayaw na nilang maulit ang nangyari noon na hinayaan pang makapasok ang mga turista bago nagpatupad ng travel ban. Ang sigaw ng bayan ay aksyon, at hindi puro plano lamang.

“Stay safe everyone, prayer is the best weapon,” sabi naman ng iba. Sa gitna ng takot, ang pananampalataya ng mga Pilipino ay nananatiling matatag. Marami ang nag-aalay ng dasal para sa kaligtasan ng Pilipinas at ng buong mundo. Naniniwala silang sa tulong ng Maykapal, malalagpasan natin ito kung sakaling dumating man.

May mga nagbibigay din ng paalala tungkol sa kalinisan. “Maghugas ng kamay, mag-mask kung kailangan, at iwasan ang pagkain ng mga exotic na hayop,” payo ng mga health conscious na netizens. Ang simpleng pag-iingat ay malaking bagay para maprotektahan ang sarili at ang pamilya. Hindi na kailangang hintayin ang utos ng gobyerno

Ang usapin tungkol sa pagkain ng paniki at iba pang wild animals ay naging mainit din. Marami ang nandidiri at nagtataka kung bakit kailangan pang kainin ang mga ito kung mayroon namang ibang pagkain. Ang ganitong gawain ay nagiging sanhi ng paglipat ng virus mula sa hayop patungo sa tao, bagay na dapat nang itigil.

Sa kabilang banda, may mga nagsasabing huwag tayong mag-panic. Ang panic ay nagdudulot ng stress na lalong nagpapahina ng ating immune system. Ang kailangan ay tamang impormasyon at hindi fake news. Dapat tayong makinig sa mga eksperto at hindi sa mga sabi-sabi lamang sa kanto na walang basehan.

Ang video ni Sangkay Janjan ay nagsilbing mitsa para pag-usapan ulit ang kahandaan ng ating bansa. May sapat ba tayong pasilidad? May sapat ba tayong gamot at mga doktor? Ang mga tanong na ito ay dapat sagutin ng ating mga lider bago pa man maging huli ang lahat.

Napakahalaga ng papel ng media at ng mga content creators sa pagpapalaganap ng impormasyon. Sa panahon ngayon, mas mabilis kumalat ang balita sa YouTube at Facebook kaysa sa radyo. Kaya naman ang responsableng pagbabalita ay kailangan para hindi magdulot ng unnecessary panic sa publiko.

Ang Nipah virus outbreak sa India ay isang “wake-up call.” Ipinapaalala nito sa atin na ang mundo ay maliit na lamang dahil sa bilis ng travel. Ang problema ng ibang bansa ay madaling maging problema rin natin. Ang pagtutulungan at pagkakaisa ng bawat bansa ay kailangan para masugpo ang anumang banta sa kalusugan.

Kung iisipin, nakakapagod na ring matakot. Nakakapagod nang mag-alala araw-araw. Pero ito ang reyalidad ng ating mundo ngayon. Ang mga virus ay nag-a-adapt at nag-e-evolve, kaya dapat tayo rin. Hindi pwedeng manatili tayong kampante at umaasa na lang sa swerte. Dapat tayong maging pro-active.

Ang mga health workers natin, ang ating mga “bagong bayani,” ay muli na namang nasa frontline ng panganib kung sakali. Sila ang unang haharap sa banta, at sila rin ang unang tatamaan. Dapat natin silang bigyan ng suporta at proteksyon dahil sila ang ating huling depensa laban sa sakit.

Ang epekto sa mental health ng ganitong mga balita ay hindi rin matatawaran. Marami ang nakakaranas ng anxiety at depression dahil sa takot na magkasakit o mawalan ng mahal sa buhay. Mahalagang magkaroon tayo ng support system at kausap para maibsan ang bigat ng nararamdaman.

Sa huli, ang tanong ay: Ano ang gagawin mo? Hahayaan mo na lang ba na lamunin ka ng takot, o gagawa ka ng paraan para maging handa? Ang pagiging handa ay hindi pagiging paranoid. Ito ay pagpapakita ng pagmamahal sa sarili at sa kapwa. Ang simpleng pagsunod sa health protocols ay malaking tulong na.

Sana naman ay huwag na itong tumuloy. Sana ay maagapan agad doon pa lang sa India. Sana ay hindi na natin kailanganin pang magsuot ng at magkulong sa bahay ng ilang buwan. Ang panalangin ng lahat ay kalusugan at kapayapaan ng isip.

Kaya mga Sangkay, at sa lahat ng nakakabasa nito, maging mapagmatyag. Huwag balewalain ang mga babala. I-share ang impormasyon sa mga kaibigan at pamilya para lahat ay aware. Ang kaalaman ay kapangyarihan. Mas mainam na ang maalam kaysa sa mangmang sa gitna ng krisis.

At huwag kalimutang magdasal. Sa panahon ng kawalan ng katiyakan, ang pananampalataya ang ating nagiging sandigan. Ipagdasal natin ang ating bansa, ang ating mga lider, at ang bawat Pilipino na sana ay ilayo tayo sa anumang kapahamakan.

Ano ang masasabi niyo dito? Kinakabahan ba kayo o tingin niyo ay OA lang ang reaksyon ng iba? Mag-comment sa ibaba at pag-usapan natin ito nang maayos. Huwag kalimutang mag-like at mag-subscribe sa channel para laging updated sa mga ganitong balita. Ingat tayong lahat