KAILANGANG MAGBAYAD NG MALAKING UTANG NG ISANG GINANG SA ISANG MASAMANG LOAN SHARK. NAG-ALOK ANG LOAN SHARK NG ISANG “LARO”: BUBUNOT ANG ANAK NA DALAGA NG MATANDA NG BATO MULA SA ISANG SUPOT

Sa isang maliit na baryo, nakatira ang biyudang si Aling Rosa at ang kanyang anak na dalaga na si Elena.
Bagama’t masipag, nalubog sa utang si Aling Rosa dahil sa pagkakasakit ng kanyang yumaong asawa. Ang kanyang pinagkautangan ay walang iba kundi si Don Tiburcio, ang pinakakinatatakutang loan shark sa kanilang lugar. Matanda na si Don Tiburcio, hukluban, at pangit ang ugali, ngunit siya ang may hawak ng titulo ng lupa ng mag-ina.

Isang hapon, dumating si Don Tiburcio kasama ang dalawang bodyguard.
“Rosa!” sigaw nito. “Tapos na ang palugit. Kung wala kang perang ibabayad ngayon, kukunin ko ang bahay na ito at palalayasin ko kayo!”

Lumuhod si Aling Rosa, umiiyak. “Don Tiburcio, parang awa niyo na. Bigyan niyo pa po ako ng isang buwan.”

Napatingin si Don Tiburcio kay Elena. Matagal na niyang kursunada ang dalaga. Isang masamang ngiti ang gumuhit sa kanyang labi.
“Alam mo, Rosa, pwede nating kalimutan ang utang mo,” sabi ng matanda habang hinihimas ang kanyang bigote. “Sa isang kondisyon: Ipakasal mo sa akin si Elena.”

Nandiri si Elena. Mas gugustuhin pa niyangamatay kaysa mapangasawa ang lalaking ito.
“Ayoko!” sigaw ni Elena.
“Kung ganoon, mag impake na kayo!” banta ni Don Tiburcio.

Pero dahil tuso ang matanda at gusto niyang magmukhang “patas” sa harap ng mga kapitbahay na nanonood, nag-alok siya ng isang laro.
“Ganito na lang,” sabi ni Don Tiburcio. “Idaan natin sa swerte. Kukuha ako ng dalawang bato sa daanang ito. Isang Itim at isang Puti. Ilalagay ko sila sa supot na ito.”

Itinuro niya ang mabatong daanan ng bahay nila na puno ng maliliit na bato (pebbles) na kulay itim at puti.
“Bubunot ka, Elena. Kapag PUTI ang nabunot mo, burado na ang utang niyo at hindi mo ako kailangang pakasalan. Malaya na kayo.”
“Pero kapag ITIM ang nabunot mo,” ngisi ng matanda, “Burado rin ang utang, pero… magiging Misis Tiburcio ka na simula bukas.”

Wala silang choice. Pumayag si Elena.

Yumuko si Don Tiburcio para pumulot ng dalawang bato. Mabilis ang kamay ng matanda, pero mas matalas ang mata ni Elena.
Dahil sa takot at kaba, nakatutok ang paningin ni Elena sa kamay ng Don. Nakita niya nang malinaw ang ginawa nito:
Dumampot si Don Tiburcio ng DALAWANG ITIM na bato.
Walang puting bato sa supot.

Napasandal si Elena. Isa itong patibong. Kahit anong bunutin niya, “Itim” ang lalabas. Talo siya. Ikakasal siya sa demonyo.

Nag-isip nang mabilis si Elena. May tatlo siyang pwedeng gawin:

Tumangging bumunot (pero palalayasin sila).

Ibuking ang pandaraya (pero itatanggi ito ng Don at baka ipapatay pa sila ng mga bodyguard).

Bumunot at tanggapin ang kapalaran.

Lahat ng opsyon ay talo. Kailangan niya ng pang-apat na solusyon.

“Sige na, bunot na,” utos ni Don Tiburcio habang inaalog ang supot na gawa sa pelus (velvet). Kampante ang matanda na sa kanya na ang huling halakhak.

Huminga nang malalim si Elena. Kalmado niyang ipinasok ang kanyang kamay sa loob ng supot.
Kinapa niya ang isa sa mga bato.
Hinugot niya ito nang mabilis. Ngunit bago pa man makita ng kahit sino kung anong kulay ang hawak niya, bigla siyang natalisod kunwari.
“Ay!” sigaw ni Elena.

Dahil sa “pagkataranta,” nabitawan niya ang bato. Nahulog ito sa lupa—sa daanang puno ng libo-libong iba pang bato na kulay itim at puti.
Agad na humalo ang batong nabunot niya sa dami ng bato sa sahig. Imposible na itong makilala.

“Naku! Ang clumsy ko naman!” sabi ni Elena na mukhang hiyang-hiya. “Pasensya na po, Don Tiburcio. Nadulas sa kamay ko ‘yung nabunot ko.”

Namula sa galit si Don Tiburcio. “Tanga! Paano natin malalaman ngayon kung sino ang nanalo?!”

Ngumiti si Elena nang matamis.
“Huwag po kayong mag-alala, Don. Madali lang solusyunan ‘yan,” paliwanag ng dalaga sa malakas na boses para marinig ng mga kapitbahay.
“May dalawang bato lang naman sa loob, ‘di ba? Isang Puti at isang Itim. Kung nahulog ko ‘yung isa…”

Tinuro ni Elena ang supot na hawak pa rin ng matanda.
“…Tignan na lang natin ang natirang bato sa loob ng supot. Kung ano ang kulay ng naiwan diyan, ibig sabihin, ang KABALIGTARAN nun ang nabunot ko at nahulog ko.”

Natigilan si Don Tiburcio. Nanlaki ang kanyang mga mata.
Alam niyang Itim ang natirang bato sa loob, dahil dalawang itim ang inilagay niya.

Kapag inilabas niya ang natirang itim na bato, ang lohikal na konklusyon ng lahat ay Puti ang nabunot ni Elena (dahil ang akala nila ay fair ang laro).

Pinagpawisan nang malapot ang Loan Shark.
Na-corner siya.

Kung tatanggi siyang ipakita ang laman ng supot, maghihinala ang mga tao na nandaya siya.
Kung sasabihin niyang “Hindi! Itim din ang nabunot mo!”, aaminin niya na dalawang itim ang inilagay niya at mabubukong mandaraya siya. Makukulong siya sa fraud.

Wala siyang magawa. Para maisalba ang kanyang pangalan at hindi mabuko ang kanyang pandaraya, kailangan niyang lunukin ang pagkatalo.

Nanginginig ang kamay na dinukot ni Don Tiburcio ang natirang bato.
ITIM.

Naghiyawan ang mga kapitbahay!
“Itim ang natira!” sigaw ng isang tanod. “Ibig sabihin, PUTI ang nabunot ni Elena! Panalo sila! Burado na ang utang!”

“Salamat sa Diyos!” iyak ni Aling Rosa habang niyayakap ang anak.

Wala nang nagawa si Don Tiburcio. Tumingin siya kay Elena nang masama, pero sinuklian lang siya ng dalaga ng isang matalinong ngiti. Alam ng Don na nahanap niya ang kanyang katapat.

Padabog na umalis ang matanda kasama ang kanyang mga tauhan, bitbit ang titulo ng lupa na napilitan niyang ibalik.

Sa araw na iyon, natutunan ni Elena at ng buong baryo ang isang mahalagang leksyon: Kapag ang kalaban mo ay naglalaro nang madumi, hindi mo kailangang maging marumi rin. Minsan, kailangan mo lang baguhin ang pananaw at gamitin ang sarili nilang bitag para mahulog sila.

At ang nawawalang bato? Nanatili iyon sa lupa, isang itim na lihim na nagdala ng pinakamaputing liwanag sa buhay ng mag-ina.