Hiniling ng aking asawa ang “magkahiwalay na account” pagkatapos ng kanyang malaking promosyon… nang hindi alam na ako ang tahimik na nagpopondo sa kanyang tagumpay.

Isang tapik lang sa screen ng kanyang telepono.

Walang sigawan, walang eksena, walang saksi.

Pero iyon ang sandaling nagsimulang gumuho ang kanyang buhay.

Ang dagundong ng makina ng kanyang sasakyan ay sumira sa katahimikan ng hapon na parang isang deklarasyon ng kapangyarihan. Hindi ito ang karaniwang tunog na ginagawa niya kapag umuuwi siya galing sa trabaho; mas malakas ito, mas mayabang, na parang may ipinagdiriwang ang sasakyan mismo. Sinulyapan ko ang orasan na nakasabit sa itaas ng kalan: alas-sais y medya. Hindi umuwi nang ganoon kaaga si Javier.

Pinatuyo ko ang aking mga kamay sa aking apron, ang lumang piraso ng tela na, nang hindi ko namamalayan, ay naging simbolo kung paano niya ako nakikita: simple, maamo, at madaling gastusin. Mula sa pasilyo, narinig ko siyang inihagis ang mga susi sa mesa ng pasukan, isang piraso ng magandang kahoy na ipinagmamalaki niyang binili “sa murang halaga,” nang hindi alam na palihim kong binayaran ang higit sa kalahati para hindi ito maubos ang kanyang badyet.

“Lucía!” sigaw niya.

Hindi iyon pagbati. Isa itong utos.

Lumabas siya sa kusina, nakabusangot ang dibdib, may mapagmalaking ngiti na halos hindi umabot sa kanyang mga mata. May dala siyang bote ng French champagne sa kanyang braso, isa sa mga binubuksan lang namin tuwing mahahalagang anibersaryo.

“Umupo ka,” sabi niya, sabay tapik nito sa marble island.

“Anong nangyari?” mahinahong tanong ko.

“Nakakuha ako ng promosyon,” anunsyo niya. “Regional Finance Director. CFO, Lucía. Sa wakas ay nakilala na nila kung sino ang namamahala sa mga numero sa kumpanyang ito.”

Ngumiti ako. Noong una, may tunay na tuwa. Alam ko kung gaano ko kagusto ang posisyong iyon.

“Binabati kita… karapat-dapat ka rito.”

Itinaas niya ang kanyang kamay, pinahinto ako.

“Oo, karapat-dapat ako rito. Ako ang nagpa-late, ang nagdala ng mga customer, ang humawak sa pressure. At ngayon, ang suweldo ay sumasalamin diyan. Apatnapung porsyento pa, hindi pa kasama ang mga bonus.”

Binuksan niya ang takip ng bote nang may matagumpay na kilos. Nagsalin siya ng dalawang baso, pero bago niya ibigay sa akin ang akin, nagbago ang ekspresyon niya. Ang euphoria ay napalitan ng malamig at mapagkalkulang pakiramdam.

“Lucía, sa bagong estadong ito… magbabago ang mga bagay-bagay.”

“Magbabago?” tanong ko.

“Oo. Sa pinansyal. Maging tapat tayo. Nagtatrabaho ka sa maliit na bookstore sa downtown. Hindi ka gaanong kumikita. Parang libangan lang ‘yan. Ngayon, may kailangan akong pangalagaan.”

Nakaramdam ako ng kirot sa tiyan ko. Hindi dahil sa takot. Dahil sa pagkadismaya.

“Anong sinasabi mo, Javier?”

“Magkahiwalay na account,” bulalas niya. “Hati-hati ang mga gastusin sa limampu’t lima.” Mortgage, mga bayarin, lahat. At para sa lahat ng iba pa, bawat isa sa atin ay nagbabayad ng sarili nating paraan. Ayokong mawala ang pera ko.

Nakabitin sa hangin ang salitang: mawala. Para akong isang hindi kinakailangang gastusin.

“Sigurado ka?” Tiningnan ko siya nang mabuti. “Gusto mo bang mamuhay tayo na parang mga estranghero na nagbabahagi ng bubong?”

“Patas lang. Purong meritokrasya. Kung sino ang mas malaki ang kinikita, mas maganda ang buhay.”

Tiningnan ko ang kusina. Ang pinakabagong modelo ng refrigerator. Ang malinis na hardin. Ang bahay na pinaniniwalaan niyang posible dahil sa kanyang suweldo. Lahat ng tahimik kong tiniis sa loob ng maraming taon.

“Sige,” sa wakas ay sumagot ako. “Limampu’t limampu.”

Ngumiti siya, kuntento.

“Alam kong maiintindihan mo. Makakabuti sa iyo kung mas magsipag ka.”

Hinalikan niya ako nang mabilis sa noo at nanood ng telebisyon.

Ang hindi alam ni Javier ay hindi ako nagtatrabaho sa bookstore dahil sa pangangailangan. Hindi niya alam na ang apelyido ng aking ina noong dalaga ay lumalabas sa buong gusali sa Mexico City. Hindi ko alam na ang kanyang pagsikat ay hindi lamang dahil sa talento, kundi dahil nakipag-ugnayan ako sa isang matandang kaibigan ng aking ama na nakaupo sa board ng kanyang kumpanya.

Nang gabing iyon, binuksan ko ang bank app. Tiningnan ko ang mga awtomatikong paglilipat na sumasaklaw sa halos pitumpung porsyento ng aming aktwal na mga gastos.

At kinansela ko ang mga ito.

Ano ang nangyari nang tumigil ako sa tahimik na pagbabayad para sa buhay na inakala niyang kanya?

Ang sagot ay sumira sa kanyang pagsasama… at sa kanyang pagmamataas.

Bahagi 2…

 

Lumipas ang tatlong linggo.

Tatlong linggo ng tahimik na panonood habang ang mga sinulid ng buhay na pinagtagpi-tagpi ni Javier ay unti-unting natutunaw. Hindi ako gumawa ng anumang eksena. Hindi ako nagpaliwanag. Hayaan ko lang na gumana ang sarili niyang lohika laban sa kanya.

Nagsimula ito sa maliliit na bagay.

Isang umaga, habang naghahanda siya para sa trabaho, napansin kong kinakalikot niya ang kanyang telepono na may bahid ng pagkabahala sa kanyang mukha.

“Lucía, nagkaproblema sa bangko,” sabi niya, nakakunot ang noo. “Hindi pumasok ang auto-pay para sa mortgage.”

“Baka nakalimutan mo lang i-set up,” mahinahong sagot ko, habang hinahalo ang kape ko.

“Ikaw kasi ang nag-aasikaso niyan noon,” he mumbled.

Oo. Ako nga.

Kinabukasan, nakatanggap siya ng tawag mula sa HOA tungkol sa hindi pa nababayarang annual dues. Sa sumunod na araw, biglang tumigil ang serbisyo ng kanilang sasakyan—ang parehong sasakyan na ipinagmamalaki niyang dala-dala—dahil sa hindi nabayarang insurance.

“Lucía, na-check mo ba ang insurance natin?” tanong niya, may inis na sa boses.

“Akala ko hiwalay na accounts na tayo,” tugon ko, nang hindi tumitingin sa libro kong binabasa. “Ikaw na raw ang bahala sa sarili mong gastusin, ‘di ba?”

Natigilan siya. Kitang-kita ko sa mata niya ang sandaling nag-flashback ang eksena sa kusina.

“Oo, pero… paano yung sasakyan? Pareho naman natin itong ginagamit.”

“Oo nga. Limampu’t limampu. Gusto mo bang kalkulahin natin kung magkano ang dapat kong ibigay sa iyo para sa share ko sa insurance?” Ngumiti ako nang matamis.

Tumikhim siya at umalis na lang.

Hindi niya alam na umpisa pa lang iyon.

Dumating ang unang Linggo nang magkasama kaming magbabayad ng mga bill. Umupo siya sa harap ng laptop niya na may kumpiyansa, hawak ang spreadsheet na ginawa niya para “mas maayos ang财务管理.” Inilista niya ang lahat: mortgage, kuryente, tubig, internet, condo fees, gardener, grocery.

“Okay, kalahati tayo rito. I-compute mo na lang ang utang mo sa akin,” sabi niya.

Tiningnan ko siya.

“Sige. I-compute mo rin ang utang mo sa akin.”

“Ano?”

“Sa nakalipas na tatlong taon, Javier. Sino ang nagbabayad ng downpayment para sa bahay na ito? Sino ang nag-cover ng renovation nang kalahati? Yung garden na ‘yan na gustong-gusto mo? Ako ang nagbayad ng landscaper. Yung vacation natin sa Punta Cana? Regalo ko sa iyo ‘yon. Yung bagong kotse mo noong nakaraang taon—”

“Sandali lang,” putol niya, namumutla. “Anong ibig mong sabihin? Galing sa savings natin ‘yon.”

“Hindi. Savings mo ‘yon? Tingnan natin.” Kinuha ko ang phone ko, binuksan ang banking app. “Ilang beses mo na bang sinuri ang account mo nitong mga nakaraang taon? Yung account na pinagsasabihan mong ikaw lang ang may access?”

Bakas sa mukha niya ang pagkalito. Binuksan niya ang sarili niyang app. Nakita kong nag-scroll siya, naghahanap ng mga transactions na wala na.

“Nasaan ang pera ko?” mahina niyang tanong.

“Hindi nawala ang pera mo,” sagot ko. “Hindi lang dumating. Kasi ako ang naglalagay ng pera sa account mo kada buwan. Palihim. Para hindi mo malaman na hindi sapat ang kita mo para sa lifestyle na ‘to.”

Tumayo siya.

“Kasinungalingan ‘yan.”

Kalmado akong tumayo, kinuha ang isang sobre mula sa drawer ng kusina. Inilapag ko ito sa harap niya.

“Eto ang bank statements ng nakalipas na limang taon. Bawat buwan na naglalagay ako ng pera sa account mo. Bawat buwan na sumasalo sa mga pagkukulang mo. Tingnan mo.”

Dahan-dahan niyang binuksan ang sobre. Habang binabasa niya, unti-unting nawawala ang kulay ng kanyang mukha.

“Ilan pa?” tanong niya.

“Bente pesos kada buwan. Minsan trenta. Depende sa gastusin.”

“Pero… saan mo nakuha ‘to? Nagtatrabaho ka lang sa bookstore—”

“Ang bookstore,” unti- kong sagot, “ay pagmamay-ari ng pamilya ko. Hindi ko kailangan ng malaking sahod dahil mayaman ang pamilya ko. Ang totoo, ang mga taong sumusweldo sa iyo? Kaibigan ng tatay ko. Sila ang nag-imbita sa akin sa kasal natin.”

Napaupo siya sa silya.

“Bakit mo ‘to ginawa?”

“Dahil mahal kita,” simple kong sagot. “O mahal ko ang lalaking akala ko makakasama ko habang buhay. Yung lalaking gusto kong makamit ang pangarap niya. Pero hindi ko inaasahang sa tagumpay niya, makakalimutan niya ang taong sumuporta sa kanya.”

 

Lumipas ang isang buwan.

Hindi na kami nag-uusap nang tulad ng dati. May pader na itinayo sa pagitan namin, at hindi ako ang nagtayo nito. Nanatili si Javier sa bahay, pero parang multo na lang siyang dumadaan sa mga corridor. Gumuho ang mundo niya, at sa pagkakataong ito, hindi ko na ito maaayos.

Isang gabi, alas-dos ng madaling araw, nagising ako sa tunog ng pag-iyak. Nanggaling ito sa sala.

Tumayo ako at sinundan ang ingay. Nakaupo siya sa sofa, nakayuko, hawak ang isang lumang photo album. Ang album ng kasal namin.

“Paano nangyari ‘to, Lucía?” tanong niya nang hindi tumitingin sa akin. “Kailan ako naging ganito?”

Umupo ako sa kabilang dulo ng sofa.

“Hindi ko alam,” totoo kong sagot. “Hindi ko napansin kung kailan nagsimula. Pero nang hingin mo ang magkahiwalay na accounts, naramdaman kong hindi mo na ako nakikitang katuwang. Para akong empleyadong binabayaran para tumira sa bahay mo.”

“Pero ikaw pala ang totoong nagbabayad…”

“Hindi ‘yon ang punto,” putol ko. “Hindi ‘yon ang punto, Javier. Kung baligtad ang sitwasyon, kung ako ang nakakuha ng promosyon, hinding-hindi ko hihilingin ‘yan sa iyo. Dahil ang pagpapakasal, para sa akin, ay hindi kontrata ng negosyo. Ito ay pagsasama.”

Lumuhod siya sa harapan ko.

“Bigyan mo ako ng isa pang pagkakataon.”

Tiningnan ko siya nang matagal. Nakita ko ang lalaking pinakasalan ko. Nakita ko rin ang lalaking naging siya.

“Javier, gusto mo bang malaman ang totoo?” mahinang sabi ko. “Hindi kita iiwan. Pero hindi na rin ako mananatiling tahimik. Hindi na ako ang babaeng titingin sa bills at mag-aadjust ng budget para hindi mo malaman na kulang ang pera mo. Hindi na ako ang magpapanggap na masaya sa maliit na suweldo para hindi masaktan ang ego mo.”

“Gagawin ko lahat—”

“I know you will. Pero hindi ngayon. Kailangan mong matutunan kung ano’ng pakiramdam na mabuhay nang wala ang safety net na ‘yon. Kailangan mong malaman kung mahal mo pa ba ako, o mahal mo lang ang buhay na binigay ko sa iyo.”

Tumayo ako at iniwan siya sa sofa.

Kinabukasan, pumunta siya sa bangko at kinansela ang “magkahiwalay na accounts.” Binalik niya ang joint account namin. Hindi ko na kinailangan pang humingi. Hindi ko na kinailangan pang magalit. Kusa niyang ginawa.

Pero hindi ako bumalik agad sa dati kong ginagawa.

Sa loob ng anim na buwan, hinayaan ko siyang maranasan ang “purong meritokrasya” na hiniling niya. Binayaran niya ang kalahati ng lahat. Nakita kong nagbawas siya sa kape. Nakita kong nag-manual siya sa sasakyan niya imbes na ipa-ayos kaagad. Nakita kong tumanggi siyang sumama sa mga kaibigan dahil “may budget siyang sinusunod.”

At isang araw, umuwi siyang may dalawang ticket papuntang Barcelona.

“Ano ‘yan?” tanong ko.

“Pangarap mong makita ang Sagrada Familia, ‘di ba?” mahinang sabi niya. “Hindi ito galing sa credit card. Pinag-ipunan ko ito. Anim na buwan kong inipon. Gusto kitang dalhin doon. Hindi dahil may pera tayo. Kundi dahil gusto kong ipakita sa iyo na… naiintindihan ko na.”

Umiiyak siya nang sabihin ‘yon.

Hindi ko napigilang mapaluha rin.

“Mahal kita, Lucía,” bulong niya. “Hindi dahil sa binigay mo sa akin. Kundi sa kabila ng lahat ng ‘yon. At higit sa lahat, natutunan kong mahalin ka nang walang kondisyon, walang kalkulasyon.”

Yumakap ako sa kanya.

Hindi perpekto ang relasyon namin ngayon. May mga sugat na matagal pang maghilom. Pero sa unang pagkakataon, pantay kaming naglalakad. Hindi dahil sa pera. Kundi dahil sa respeto.

At sa huli, iyon lang naman talaga ang mahalaga.