“HINDI KO INASAHAN ANG MATUTUKLASAN KO NG SUNDAN KO SIYA

Gusto ko lang ilabas ‘tong bigat sa dibdib ko.

Akala ko kasi, sa tatlong taon naming pagkakaibigan, kilala ko na siya.
Akala ko, alam ko na ang takbo ng buhay niya.

Hindi ko alam, habang ako ay nagrereklamo sa aircon naming mahina, siya pala ay hindi na nakakahinga sa tindi ng sikretong dala niya.
Ako si Ben, isang call center agent sa Makati.

Dahil lagi akong night shift, naging malapit ako kay Kuya Rex, ang head security guard sa building namin.
Si Kuya Rex ‘yung tipong tao na hindi mo aakalaing may problema.

Laging plantsado ang uniform, laging amoy panlalaking pabango (yung mumurahin pero malinis), at laging may baon na joke tuwing mag-out ako ng 6:00 AM.
“O, Ben, dahan-dahan sa pag-uwi, baka makatulog ka sa jeep, mapunta ka sa dulo ng mundo,” biro niya sa akin isang umaga.

Lagi siyang maaga. As in, kahit 7:00 AM pa ang shift niya, 5:30 AM pa lang nandoon na siya sa locker room o kaya nagpupunas na ng glass door sa lobby.
Akala ko, sadyang “Employee of the Year” material lang talaga siya.

Akala ko, gusto lang niyang umiwas sa traffic mula sa Bulacan—doon daw kasi siya nakatira, sabi niya.
Hanggang sa isang gabi, nakalimutan ko ang charger ko sa station.

Bumalik ako ng bandang 11:00 PM.
Wala na si Kuya Rex sa post niya kasi day shift siya.

Pero nung dumaan ako sa gilid ng building, malapit sa may basurahan at storage area ng mga maintenance, nakita ko ang isang pamilyar na anino.
Nakasandal sa pader, may hawak na maliit na flashlight, at nagpapalit ng sando.

Si Kuya Rex.
“Kuya Rex? Akala ko nakauwi ka na?” tawag ko.

Halos mapatalon siya sa gulat.
Mabilis niyang isinuot ang jacket niya para itago ang katawan niyang bakas ang pagod.

“Ah, Ben… may inayos lang ako. Pauwi na rin.”
Pero hindi ako naniwala.

Kasi nung lumingon ako sa gilid niya, may nakita akong backpack na sira na ang zipper, at isang plastic ng tinapay na may langgam na.
Doon nagsimulang magbago ang lahat.

Sinubukan kong manmanan siya.
Hindi ko alam kung bakit, siguro dahil nacu-curious ako o dahil may kutob akong hindi maganda.

Isang Sabado, sinundan ko siya pag-out niya.
Hindi siya sumakay ng bus pa-North.

Naglakad siya. Malayo.
Hanggang sa makarating siya sa ilalim ng isang flyover malapit sa riles.

Doon ko nakita ang katotohanan na hindi ko kailanman na-imagine para sa isang taong laging nakangiti sa lobby.
Sa ilalim ng mga naglalakihang semento, may mga tagpi-tagping plywood.

Doon siya pumasok.
Lumapit ako nang bahagya, sapat lang para makita ang loob.

Walang kuryente.
May isang maliit na kandila lang.

At doon, nakita ko siyang hinalikan ang noo ng isang matandang babae na nakahiga sa manipis na banig—ang nanay niya na tila may sakit.
“Nay, heto na po ang gamot. Pasensya na, medyo nahuli ang biyahe,” narinig kong sabi niya.

Gumuho ang mundo ko.
Yung “Bulacan” na sinasabi niya?

Yung “maayos na bahay” na laging ikinukuwento niya sa akin tuwing break?
Lahat ‘yun ay panakip-butas lang sa kahihiyang nararamdam niya.

Kaya pala siya laging maaga sa office.
Hindi dahil masipag siya.

Kundi dahil doon lang siya nakakaligo nang maayos sa shower ng mga guards.
Doon lang siya nakakapag-charge ng cellphone para may pang-emergency.

Doon lang siya nakakahinga mula sa amoy ng imburnal at usok sa ilalim ng tulay.
Mas lalo akong nadurog nung isang gabi na malakas ang ulan.

Alam kong baha sa area na ‘yun.
Hindi ako nakatiis, dinalhan ko siya ng pagkain at kape sa pwesto nila sa ilalim ng tulay.

Nung makita niya ako, hindi siya nagpasalamat agad.
Yumuko siya.

Umiyak siya.
“Ben, huwag mong sasabihin sa office… baka sibakin ako kapag nalaman nilang ganito ang buhay ko.

Baka sabihin nila madumi ako, baka sabihin nila magnanakaw ako dahil sa hirap namin,” pakiusap niya habang nanginginig ang boses.
Doon ko nalaman na dalawang taon na silang pinalayas sa tinitirhan nila.

Ang lahat ng sahod niya, napupunta sa dialysis ng nanay niya at sa utang.
Siya ang sumasalo ng lahat, pero pagsuot niya ng uniporme, kailangang magmukha siyang otoridad.

Kailangang magmukha siyang disente.
Nitong nakaraang linggo, hindi pumasok si Kuya Rex.

Kinabahan ako.
Pinuntahan ko ang ilalim ng tulay.

Wala na ang mga plywood.
Wala na ang banig.

Nilinis na ng clearing operations ng MMDA ang area.
Hanggang ngayon, hinahanap ko siya.

Tinatawagan ko ang phone niya, pero cannot be reached.
Tinanong ko sa admin, ang sabi lang, “Nag-AWOL.”

Sana man lang, bago siya nawala, napaalam ko sa kanya na hindi niya kailangang mahiya.
Na sa mata ko, siya ang pinaka-disenteng lalaki na nakilala ko.

Hanggang ngayon, tinitingnan ko ang bawat guard na nadadaanan ko, umaasang makikita ko ang ngiti ni Kuya Rex.
Kung nasaan ka man, Kuya… sana may maayos ka nang higaan.

Sana hindi na basa ang kumot mo tuwing uulan.
Grabe, hindi ko matanggap na sa likod ng bawat “Good morning, Sir!” na naririnig natin, may mga taong durog na durog na pero kailangan pa ring maging maayos sa paningin ng mundo.

Ano bang dapat kong gawin?
Gusto ko siyang tulungan pero hindi ko alam kung saan na siya dinala pagkatapos ng clearing operation.

May pag-asa pa kayang mahanap ko siya

Tatlong linggo.

Tatlong linggo akong balisang-balisa. Bawat guard na nadadaanan ko sa building, tinatanong ko kung may balita daw ba sila kay Kuya Rex. Yung iba, iwas tingin. Yung iba, nagkibit-balikat. Pero may isang guard, si Manong Eddie, na bumulong sa akin isang gabi.

“Ben, alam mo, hindi lang si Rex ang gan’yan. Marami sa amin, ganyan din. ‘Yung iba, sa terminal ng bus natutulog. ‘Yung iba, sa loob ng kotse ng kliyente nakikisilong kung payag. Basta maganda tingnan sa umaga, okay na,” malungkot na kwento niya.

Nag-alala ako lalo. Kung ganun pala, paano ko siya hahanapin? Saan ako lulugar?

Nagdesisyon akong puntahan ang dating tinitirhan nila sa ilalim ng tulay. Wala na nga. Pero may nakita akong kalapit na tindahan – isang maliit na sari-sari store sa kanto. Lumapit ako at bumili ng tubig.

“Ate, tanong ko lang po, yung mga dating nakatira sa ilalim ng tulay… yung may matandang babae na may sakit, alam niyo po kung saan sila dinala?”

Napailing ang ale. “Anak, ang dami dinala nun. Iba-iba. Yung iba, pinauwi sa probinsya. Yung iba, hinayaan na lang mag-isa. Yung iba, hindi ko na alam. Pasensya na.”

Bigla akong kinabahan. Paano kung may nangyaring masama kay Kuya Rex? Paano kung nagkasakit nanay niya sa gitna ng kalsada? Paano kung… Hindi ko na pinatuloy ang isip ko.

PART 3: ANG PAGTATAPOS NA HINDI INAKALA

Isang gabi, nag-break ako sa 7-Eleven malapit sa building. Tulala lang ako habang umiinom ng kape nang may tumapik sa balikat ko.

“Ben.”

Lumingon ako.

Si Kuya Rex.

Pero iba siya.

Hindi siya naka-uniform. Naka-white T-shirt lang at maong. Pumayat siya. Malalim ang eyebags. Pero naroon pa rin ang ngiti—kahit mahina.

“Kuya! Saan ka galing? Ang tagal mong nawala! OK ka lang ba? Kumusta nanay mo?” sunod-sunod kong tanong.

Umupo siya sa tabi ko. Tahimik. Ilang sandali siyang hindi nagsalita.

“Ben… wala na si Nanay.”

Tumulo ang luha ko bago ko pa man mapigilan.

“Dinala kami sa isang evacuation center nung pinaalis kami. Doon… tumindi yung sakit niya. Hindi na kinaya ng dialysis. Dalawang linggo na siyang wala,” mahina niyang kwento habang nakatingin sa malayo.

Hindi ko alam ang sasabihin ko. Niyakap ko na lang siya. Doon, sa harap ng 7-Eleven, niyakap ko ang isang guard na dating laging nakangiti sa lobby pero ngayo’y basag na basag na.

“Pasensya na, Ben, hindi ako nagpaalam. Nahiya lang ako. Nahiya akong malaman mong tama ka pala—na doon lang pala ako sa ilalim ng tulay nakatira, na doon lang pala ako nakakaligo sa CR ng building, na doon lang pala ako nakakapag-charge ng phone sa lobby,” sunod-sunod niyang sabi.

“Kuya, tumigil ka,” sabi ko sa kanya. “Alam mo, simula nung nawala ka, araw-araw kitang hinahanap. Hindi dahil gusto kong husgahan ka. Kundi dahil gusto kong sabihin na hindi ka nag-iisa.”

Tumingin siya sa akin. Sa unang pagkakataon, nakita ko ang totoo niyang mukha—hindi yung maskarang “Kuya Rex na masayang guard,” kundi yung tao sa likod nun.

Ngayon, nasa maliit na apartment si Kuya Rex. Dalawang linggo na siyang nakatira dito—sa tinutulungan ko siyang mahanap. Maliit lang, isang kwarto, pero may sariling CR at may kuryente. Hindi na siya natutulog sa sahig. Hindi na siya naglalakad nang malayo para lang maligo. Hindi na siya nahihiya.

Sa una, ayaw niyang tanggapin. “Ben, hindi ako sanay na may tumutulong sa akin. Ako kasi lagi tumutulong, hindi ako yung tinutulungan,” sabi niya.

“Kuya, hindi ibig sabihin na tumatanggap ka ng tulong ay mahina ka na. Ibig lang sabihin, tao ka. At hindi mo kailangan pasanin ang mundo mag-isa,” sagot ko.

EPILOGO

Isang taon na ang lumipas.

Si Kuya Rex, nagtatrabaho na ulit bilang guard—sa ibang building naman. Maaga pa rin siya palagi. Plantsado pa rin ang uniform. Pero ngayon, alam ko na ang totoo: hindi siya maaga dahil wala siyang bahay. Maaga siya dahil gusto niyang maging handa—sa sarili niya, at sa kahit anong problema ang dumating.

Sa tuwing nagkikita kami, inaalala namin ang nanay niya, at tinatawanan na lang namin ang hirap na pinagdaanan namin.

“Ben, alam mo ba,” sabi niya isang beses, “hindi ko akalain na sa pinakamadilim na parte ng buhay ko, may makakasalubong pala akong ilaw.”

Natawa ako. “Kuya, hindi ako ang ilaw. Ikaw ‘yun. Kasi kahit madilim ang paligid mo noon, pinili mong ngumiti pa rin.”

Ngayon, hindi na ako natatakot tumingin sa mga guard. Sa halip, tumitigil ako. Kumakaway. Minsan, tinatanong ko kung kumusta sila—hindi yung tipong simpleng “OK lang,” kundi yung totoong kumusta.

Kasi hindi mo alam, ‘di ba? Yung nakangiti sa ‘yo araw-araw, baka nasisilayan lang ang liwanag ng mundo dahil sa dilim ng kanilang gabi.

Para kay Kuya Rex at sa lahat ng guard na katulad niya—hindi kayo invisible. Hindi kayo basura. Hindi kayo taga-absorb ng hirap ng mundong ito.

At kung isa ka sa mga taong may nakatagong pinagdadaanan ngayon—kapit lang.

May makakasalubong ka ring ilaw sa dilim.

At kung wala pa, hayaan mo akong maging iyon—kahit sa kwentong ito lang.

WAKAS