Sino ba naman sa atin ang hindi pamilyar sa malunggay? Sa bawat kanto ng barangay, sa bawat bakuran ni Aling Marites, at sa bawat higop ng mainit na sabaw ng tinola, laging bida ang gulay na ito. Tinagurian itong “superfood” ng marami, ang sagot sa lahat ng karamdaman, at ang sandata ng mga nanay para maging malakas ang resistensya ng buong pamilya. “Kumain ka ng malunggay para humaba ang buhay,” ‘yan ang laging payo sa atin mula pagkabata. Pero paano kung sabihin ko sa inyo na ang paborito nating gulay, ang itinuturing nating tagapagligtas ng kalusugan, ay may tinatago palang sekreto na maaring maglagay sa ilan sa atin sa alanganin? Oo, mga Kapamilya, tama ang nabasa niyo. Hindi lahat ng “natural” ay automatic na ligtas para sa lahat. Sa isang rebelasyon na gumimbal sa social media, ibinahagi ng pambansang doktor na si Doc Willie Ong ang “the good, the bad, and the ugly” na katotohanan tungkol sa ating minamahal na malunggay. Handa na ba kayong malaman kung dapat niyo na bang kalbuhin ang puno ng malunggay sa inyong bakuran o dapat ba itong sambahin lalo? Kapit lang, dahil ang kwentong ito ay siguradong magpapabago sa pananaw niyo sa inyong hapag-kainan.

Ayon kay Doc Willie Ong, isang kilalang eksperto sa kalusugan na sinusubaybayan ng milyon-milyong Pilipino, hindi matatawaran ang husay ng malunggay pagdating sa nutrisyon. Sa katunayan, para itong “multi-vitamin” na tumubo sa lupa. Siksik ito sa Vitamin A na pampalinaw ng mata (para makita mo kung sino ang tunay na kaibigan at sino ang fake), Vitamin B para sa nerves (para hindi ka laging “shookt” sa mga balita), at Vitamin C na pampalakas ng immune system (para iwas sakit lalo na sa panahon ngayon). Dagdag pa diyan ang Calcium para sa matibay na buto at Iron para sa mga anemic na laging namumutla at nahihilo. Isipin niyo na lang, ang isang mangkok ng gulay na ito ay parang isang buong botika na ng benepisyo. Talagang mapapa-wow ka sa dami ng sustansya na kayang ibigay ng simpleng dahon na ito. Kaya naman hindi kataka-taka na marami ang ginagawa itong capsule, tea, o kaya ay powder na inilalagay sa pandesal. Talagang “malunggay is life” para sa karamihan.

Pero teka lang, bago kayo magluto ng isang kalderong purong malunggay, may babala si Doc Willie na dapat nating seryosohin. Dito na papasok ang “plot twist” ng ating kwento. Hindi pala lahat ng parte ng puno ng malunggay ay “friendly” sa ating katawan. Ang tinutukoy nating ligtas at masustansya ay ang mga dahon o leaves lamang. Ulitin ko, dahon lang, mga bes! Ang ibang parte tulad ng ugat (roots), buto (seeds), at bulaklak ay may dalang panganib, lalo na para sa isang partikular na grupo ng tao—ang mga buntis. Ito ang rebelasyon na nagpa-panic ngayon sa mga “momshies-to-be.” Ayon sa paliwanag ng doktor, ang mga ugat, buto, at bulaklak ng malunggay ay ginagamit sa ibang bansa bilang tradisyunal na gamot para pampahilab ng tiyan. Ibig sabihin, nagdudulot ito ng contractions sa matris na maaring maging sanhi ng komplikasyon sa pagbubuntis. Nakakatakot isipin na ang akala nating pampalusog ay maari palang maging sanhi ng hindi magandang pangyayari para sa baby sa sinapupunan.

Kaya naman, mahigpit na paalala sa mga nasa “First Trimester” o unang tatlong buwan ng pagbubuntis: Iwas muna sa malunggay, lalo na sa mga parts na hindi dahon. Kahit na sabihin nating “organic” o “natural” ito, iba ang kemikal na taglay ng ugat at buto kumpara sa dahon. Pagdating naman ng ika-apat na buwan o “Second Trimester,” pwede na raw kumain ng dahon ng malunggay pero “in moderation” pa rin. Huwag yung parang wala nang bukas kung kumain. Tandaan, ang katawan ng buntis ay maselan, at kailangan ng ibayong pag-iingat. Ito ang impormasyon na madalas ay hindi natin naririnig sa mga ordinaryong kwentuhan, kaya naman malaking bagay na nilinaw ito ni Doc Willie. Ang pagiging “wais na nanay” ay nagsisimula sa tamang kaalaman kung ano ang ipinapasok natin sa ating katawan at sa katawan ng ating magiging anak.

Bukod sa mga buntis, may isa pang “side effect” ang malunggay na dapat paghandaan ng lahat, lalo na ng mga may sensitibong tiyan. Naranasan niyo na ba yung biglang sumakit ang tiyan o nag-LBM matapos kumain ng maraming gulay? Posibleng dahil yan sa sobrang dami ng nakain niyong malunggay. Bagamat mataas ito sa fiber na maganda para sa pagdumi at pagbaba ng cholesterol, ang sobra-sobrang fiber ay maaring magdulot ng “digestive upset” o pagwawala ng tiyan. May mga tao rin na hindi hiyang sa lasa nito na medyo “mapakla” o mapait, na maaring maging sanhi ng pagkahilo o pagsusuka. Kaya kung ikaw yung tipong mabilis sikmurain, hinay-hinay lang sa pagpapapak ng malunggay powder o paglaklak ng malunggay juice. Ang “superfood” ay nagiging “super sakit ng tiyan” kapag nasobrahan.

Isang mahalagang punto rin na binanggit ni Doc Willie ay ang interaksyon ng malunggay sa mga gamot. Kung ikaw ay “Lolo” o “Lola” na may maintenance medicine para sa lapot ng dugo tulad ng Warfarin, kailangan mong mag-ingat. Ang mga berdeng gulay tulad ng malunggay ay may Vitamin K na pampalapot ng dugo, na maaring kumontra sa epekto ng iyong gamot. Baka sa kagustuhan mong maging healthy, ay napapahina mo pala ang bisa ng gamot na nire-reseta ng doktor. Gayundin sa mga umiinom ng gamot sa diabetes. Dahil ang malunggay ay natural na nagpapababa ng blood sugar (may study na bumaba ng 13% ang sugar ng mga babaeng kumain nito), baka naman bumagsak ng sobra ang sugar niyo kung sasabayan pa ng matapang na gamot. Ang tawag dito ay “hypoglycemia” at delikado rin ito. Kaya ang payo ng eksperto: “Monitor your sugar” at laging magtanong sa doktor bago baguhin ang diet.

Sa kabila ng mga babalang ito, hindi naman sinasabi ni Doc Willie na itakwil na natin ang malunggay. Sa katunayan, nanatili itong isa sa pinakamagandang regalo ng kalikasan sa atin. Ang kailangan lang ay “tamang kaalaman” at “disiplina.” Ang dahon ng malunggay, kapag hinugasan nang maayos at niluto sa tamang paraan, ay ligtas at siksik sa benepisyo. Ito ay mabisang panlaban sa inflammation o pamamaga ng katawan na sanhi ng arthritis at sakit sa puso. Puno rin ito ng antioxidants na lumalaban sa pagtanda (hello, fountain of youth!) at toxins. Ang susi ay balanse. Huwag kainin ang ugat at buto kung hindi sigurado, at huwag gawing almusal, tanghalian, at hapunan ang malunggay kung hindi naman sanay ang tiyan.

Ang mga netizens, siyempre, ay hindi nagpahuli sa pagbibigay ng reaksyon. Bumaha ng komento sa social media matapos mapanood ang video. Marami ang nagulat, lalo na ang mga buntis. Sabi ng isang netizen na si Mommy Jen, “OMG, buti na lang napanood ko to! Araw-araw pa naman ako nagpapabili ng tinola kay mister. Akala ko safe basta gulay.” May mga nagbiro rin tulad ni Kuya Jobert, “Kaya pala laging nasa banyo si misis nung nakaraan, naparami ang kain namin ng malunggay pandesal! Akala ko detox lang, side effect na pala.” Pero higit sa lahat, marami ang nagpasalamat kay Doc Willie sa walang sawang pagtuturo. Sabi nga ng isang fan, “Doc, salamat po sa malasakit. Akala namin basta nasa bakuran, pwede na agad isahog. May bawal din pala.”

Ang kwentong ito ay paalala sa atin na sa mundo ng kalusugan, “Knowledge is Power.” Hindi sapat na sumunod lang sa uso o sa nakasanayan. Kailangan nating maging mapanuri at mapagmatyag. Ang malunggay ay mananatiling reyna ng mga gulay sa Pilipinas, pero tulad ng isang tunay na reyna, kailangan itong respetuhin at kilalanin nang lubusan—ang kanyang ganda at ang kanyang batas. Sa susunod na maghahain kayo ng tinola, tingnan mabuti ang sahog. Dahon lang ba? Good. May kasama bang ugat o bulaklak? Ops, teka lang. At kung may buntis sa hapag-kainan, maging extra careful.

Kaya mga Kapamilya, Kapatid, at Ka-barangay, huwag solohin ang impormasyong ito. I-tag na si Mare, si Pare, at lalo na si Ate na naglilihi. I-share ang artikulong ito para malaman nila na ang malunggay ay “Friend” pero pwede ring maging “Frenemy” kung hindi gagamitin nang tama. Ang kalusugan ng pamilya ay nasa ating mga kamay (at sa ating mga sandok). Maging wais, maging healthy, at higit sa lahat, maging ligtas. Kayo, anong kwentong malunggay niyo? May naramdaman din ba kayong kakaiba nung naparami ang kain niyo? I-comment na sa ibaba at pag-usapan natin ‘yan! Dahil dito, bida ang may alam!