Sa pusod ng Binondo, Maynila, nakatayo ang “Casa de Piedra,” isang gusaling itinayo pa noong panahon ng Kastila. Ang istrukturang ito, na saksi sa daan-daang taon ng kasaysayan, ay nakatakda nang gibain upang bigyang-daan ang isang dambuhalang shopping mall.

Tanghaling tapat. Ang alikabok ng semento at ingay ng mga jackhammer ay bumabalot sa paligid. Si Mang Tibo, ang 50-anyos na foreman, ay pinapangunahan ang kanyang grupo sa pagtibag ng huling pader sa basement. Kasama niya ang mga batang trabahador na sina Caloy at Enteng.

“Dahan-dahan lang sa parteng ‘yan,” utos ni Mang Tibo habang pinupunasan ang pawis sa noo gamit ang kanyang bimpo. “Matibay ang pundasyon ng mga luma. Baka bumagsak ang kisame.”

Pumukpok si Caloy gamit ang maso sa isang makapal na haligi.

PAK! PAK! CLANG!

Natigilan sila. Iba ang tunog ng huling pukpok. Hindi ito tunog ng bato o semento. Tunog ito ng bakal na may laman sa loob.

“Boss Tibo, may natamaan ako,” sabi ni Caloy.

Agad silang lumapit. Gamit ang crowbar, dahan-dahan nilang tinibag ang semento sa paligid. Sa loob ng haligi, nakabaon ang isang kahong bakal na kinakalawang na, tinatayang kasing-laki ng kahon ng sapatos. Nakaukit sa ibabaw nito ang isang pamilyar na simbolo: ang KKK at isang araw na may walong sinag.

“Ano ‘yan?” tanong ni Enteng, nanlalaki ang mata. “Ginto ba ‘yan? Yaman ni Yamashita?”

Nanginginig ang kamay na binuhat ni Mang Tibo ang kahon. Mabigat ito. Gamit ang dulo ng paet, pinuwersa nilang buksan ang lock na kinalawang na sa tagal ng panahon.

Creeeeaaak.

Bumukas ang kahon.

Hindi ginto ang bumungad sa kanila. Sa halip, tumambad ang mga lumang papel, parchment, at isang nakarolyong mapa na gawa sa balat ng hayop. Ang mga papel ay naninilaw na at malutong, pero nababasa pa rin ang tinta.

Kinuha ni Mang Tibo ang pinaka-ibabaw na sulat. Ang petsa: Agosto 1896.

Binasa niya ito nang malakas:

“Sa aking mga kapatid sa Katipunan… Ang yamang ito ay inipon mula sa dugo at pawis ng ating mga kababayan upang ibili ng armas laban sa mga mananakop. Kung sakaling ako ay mamatay, sundan niyo ang mapang ito. Huwag hayaang makuha ito ng mga Kastila. – Heneral Mateo ‘Kidlat’ Guevarra.”

Page: SAY – Story Around You | Original story.

“Diyos ko…” bulong ni Mang Tibo. “Mga orihinal na dokumento ito ng Katipunan. At itong mapa… ito ang lokasyon ng War Chest o pondo ng rebolusyon na hindi na nahanap kailanman.”

Biglang nagningning ang mata ni Enteng. Hinablot niya ang braso ni Mang Tibo.

“Boss! Mayaman na tayo!” bulong ni Enteng, palinga-linga sa paligid baka may makarinig. “Alam niyo ba kung magkano ang collectors’ item na ‘yan?! Yung mapa pa lang, milyon na ‘yan sa black market! Tapos kung mahanap natin yung yaman, tayo na ang hari ng Binondo! Huwag na nating ireport sa engineer! Hati-hati na lang tayo!”

Napaisip si Caloy. Kailangan niya ng pera para sa operasyon ng nanay niya. Ang tukso ay napakatindi. Isang benta lang nito sa mga antiques smuggler, solve na ang problema nila.

Pero tinignan ni Mang Tibo ang mga mata ni Enteng nang seryoso. Ibinaba niya ang kahon at isinara ito nang maigi.

“Hindi, Enteng,” matigas na sabi ni Mang Tibo.

“Boss naman! Minsan lang tayo swertihin!” apela ni Enteng. “Gigibain na ‘tong building! Walang makakaalam!”

“Ang mga papel na ‘to…” turo ni Mang Tibo sa kahon, “…hindi ito sa atin. Sa bayan ito. Ang mga ninuno natin, nagbuwis ng buhay para sa kalayaan. Itinago nila ito para sa kinabukasan ng Pilipinas. Kung ibebenta natin ‘to para sa pansariling ginhawa, para na rin nating dinuraan ang libingan ng mga bayani.”

Humarap si Mang Tibo kay Caloy.

“Caloy, ikaw ang magdesisyon. Sasama ka ba sa kanya o gagawin natin ang tama?”

Tumingin si Caloy sa kanyang mga kamay na puno ng kalyo. Naalala niya ang turo ng tatay niya na kahit mahirap sila, huwag na huwag magnanakaw.

“Kay Boss Tibo ako,” sagot ni Caloy. “Dalhin natin ‘to sa Museo.”

Napakamot na lang ng ulo si Enteng, pero dahil respeto niya kay Mang Tibo, sumunod na rin siya.

Dinala nila ang kahon sa National Museum of the Philippines. Sinalubong sila ni Dr. Rosario “Rio” Manansala, ang Head Curator.

Nang makita ni Dr. Rio ang laman ng kahon, halos himatayin siya sa gulat. Isinuot niya ang kanyang white gloves at maingat na sinuri ang mga dokumento gamit ang magnifying glass.

“Ito ang Holy Grail ng Philippine History…” naiiyak na sabi ni Dr. Rio. “Matagal nang pinagtatalunan ng mga historyador kung totoo ba ang Guevarra Funds. Ito ang patunay! At ang mapang ito… itinuturo nito ang isang kweba sa Biak-na-Bato na hindi pa nadidiskubre!”

Dahil sa katapatan nina Mang Tibo, Caloy, at Enteng, naging headline sila sa buong bansa.

“MGA CONSTRUCTION WORKER, ISINOLI ANG YAMAN NG KATIPUNAN!”

Ang mapa ay ginamit ng gobyerno at natagpuan nga ang mga lumang barya at ginto na nakalaan sana para sa rebolusyon. Ang halaga nito ay bilyon-bilyon, pero dahil “National Treasure”, inilagak ito sa Bangko Sentral at Museo.

Bilang parangal, ipinatawag sila sa Malacañang. Ang Presidente mismo ang nag-abot sa kanila ng “Dangal ng Bayan Award”.

Pero hindi lang medalya ang natanggap nila. Dahil sa batas, may porsyento ang sinumang makakahanap ng hidden treasure ng gobyerno.

Inabot sa kanila ang pabuya: Tig-sasampung milyong piso para kay Mang Tibo, Caloy, at Enteng. Higit pa sa kikitain nila kung ibinenta nila ito sa black market.

“Salamat, Mang Tibo,” iyak ni Caloy habang hawak ang cheke. “Maooperahan na si Nanay. At makakapag-aral na ako.”

“Sabi ko sa’yo eh,” ngiti ni Mang Tibo habang inaakbayan ang dalawa. “Ang tunay na yaman, hindi nakukuha sa dilim. Kapag tapat ka, ang kasaysayan mismo ang magpapala sa’yo.”

Ang lumang pader na kanilang giniba ay nagbigay-daan hindi sa isang mall, kundi sa pagbabalik ng dangal at yaman ng nakaraan, salamat sa tatlong simpleng manggagawa na may pusong kasing-tibay ng bakal