GINAMIT KO YUNG NAG IISANG TOOTHPICK SA MESA NILA GF. HABANG NAGTI TINGA AKO NABALI ITO, SABAY SABI NI GF “SA TAGAL NA NAMING GINAGAMIT YAN, IKAW LANG NAKABALI NIYAN.” PARANG GUSTO KONG MASUKA SA SINABI NIYA SHUTTAAA ISANG TOOTHPICK PAMPAMILYA AT MATAGAL NA NILANG GINAGAMIT. WALA NG EXPLANATION NAKIPAG BREAK AKO SABAY WALK OUT SA BAHAY NILA

Paborito ko ang niluto ng nanay ni GF. Iyong Menudo nila, siksik sa sahog. Ang problema, may isang makulit na piraso ng karne na pumuwesto sa pagitan ng bagang ko.

Alam mo ‘yung feeling na hindi ka makapag-isip nang tama hangga’t hindi mo natatanggal ‘yung nakasingit? Iyon ang nararamdaman ko.

​Lumingon ako sa paligid. Sa gitna ng hapag, sa tabi ng lalagyan ng asin, may isang lonely na toothpick. Nakatayo siya nang buong giting sa loob ng isang maliit na baso.

​”Ma, Pa, love… akin na lang tong nag iisang natirang toothpick, may sumabit sa ngipin ko,” paalam ko bago ko kinuha ang sandata.

​Pinasok ko ang toothpick. Ramdam ko ang relief. Konting kiliti pa… konting ungkat pa…

​CRACK.

​Nabali. Kalahati na lang ang hawak ko, ang kalahati naiwan sa loob ng bibig ko. “Ay, sorry po,” sabi ko habang dinudura ang kaputol na kahoy. “Medyo marupok na siguro, nabali ko.”

​Tumahimik ang buong lamesa. Parang tumigil ang pag-ikot ng mundo. Tumingin sa akin si GF, hindi sa gulat, kundi sa hinanakit.

​”Bakit mo binali?” mahinang tanong ni GF. Nanlalamig ang boses niya.

​”Ha? Aksidente lang naman, bibili na lang ako ng isang pack sa labas—”

​”James,” pagputol niya sa akin. Nilapag niya ang kutsara’t tinidor. “Sa tagal na naming ginagamit ‘yan… ikaw lang ang nakabali niyan.”

​Napatigil ako. Sandali. Re-process. Buffer… buffer…

​”Anong… anong ‘sa tagal niyo nang ginagamit’?” tanong ko. “Ibig mong sabihin, itong toothpick na ‘to, ginagamit niyo na dati pa?”

​”Oo!” sagot ng tatay niya habang umiiling. “Pamana pa ‘yan ng lolo ni Shaira (GF ko). Matibay ‘yan. Hugas lang ang katapat niyan pagkatapos gamitin, parang bago ulit. Pero James… winasak mo ang kasaysayan.”
​
​Biglang nag-slow motion ang paligid. Tumingin ako sa toothpick na nabali. May mga microscopic scratches ito na parang marka ng digmaan.

Ibig sabihin Ginamit ng Lolo. Hinugasan. Ginamit ng Tatay. Hinugasan. Ginamit ng sampung kapatid. Hinugasan. Ginamit ni GF hinugasan.. at….
Ginamit… KO.

​Suka. Gusto kong sumuka. ‘Yung kinain kong Menudo, parang gustong makipag-reunion sa labas ng lalamunan ko.

Iyong laway ng tatlong henerasyon, pumasok sa bibig ko sa pamamagitan ng isang capillary action ng kahoy.

​”James, okay ka lang?” hawak ni GF sa braso ko.

“Huwag kang mag-alala, pwede pa naman sigurong idikit ng Mighty Glue ‘yung dulo—”

​”WAG MO KONG HAWAKAN!” sigaw ko. Tumayo ako nang mabilis. “Shaira, tapos na tayo.”

​”Dahil lang sa toothpick?!” gulat na tanong niya.

​”Hindi lang ‘to toothpick, Shaira! Biohazard ‘to! Museum exhibit ‘to na pinasok ko sa bunganga ko!”

​Hindi na ako nagpaliwanag. Hindi ko na hinintay ang ‘paliwanag’ nila kung paano nila nililinis ‘yun gamit ang Joy Antibacterial. Tumakbo ako palabas, bitbit ang trauma at ang panunuyo ng lalamunan.
​
​Habang naglalakad ako palayo, dinuraan ko ang bawat kanto ng kalsada. Pagdating ko sa bahay, magmumog ako ng isang bote ng Listerine at tatlong shot ng Zonrox Joke lang ‘yung Zonrox, pero muntik na.

​Single na ako. At least, ang toothpick ko sa bahay, galing sa selyadong plastic at direkta sa basurahan pagkatapos. Kakaibang pamilya ang pamilya ni GF hindi ko masikmura

Dumiretso ako sa CR pag-uwi. Hindi lang dahil sa gusto kong magmumog, kundi dahil kailangan kong harapin ang sarili ko sa salamin. Binuksan ko ang ilaw. Nakatitig sa akin ang isang lalaking ang bibig ay nagsilbing huling hantungan ng isang heritage toothpick.

Binuksan ko ang cabinet. Hinugot ko ang isang bote ng Listerine—yung blue, yung Cool Mint, yung parang nagbabalat ang dila mo sa lamig. Nagbuhos ako ng kalahating baso. Isang lagok. Hawak ko ang lababo, hinayaan kong umikot ang chemical warfare sa loob ng bibig ko ng isang minuto. Dumura.

Hindi pa rin ako payapa.

Kumuha ako ng toothbrush. Nilagyan ko ng toothpaste na kasindami ng ice cream sa sundaes. Sinipilyo ko nang paulit-ulit: ngipin, dila, ngalangala, loob ng pisngi. Dumudugo na ang gilagid ko, pero parang may naiwan pa ring multo ng kahoy sa panlasa ko.

“Tangina,” bulong ko sa salamin. “Pumasok sa bibig mo ang DNA ng buong angkan nila.”

Kumuha ako ng alcohol. 70% Isopropyl. Nagbuhos ako sa cotton. Pinahid ko sa labi. Sa dila. Sa ngipin. Nasunog ang tissue ko, pero mas nasunog ang dignidad ko nang maalala ko ang sinabi ng tatay niya.

“Hugas lang ang katapat niyan.”

Hugas lang?! Hindi ba nila alam na ang kahoy ay porous? Na ang bawat hibla ng toothpick na iyon ay sumisipsip ng laway ng bawat user nito sa nakalipas na… ilang dekada? Hindi lang pamana ‘yan. Bio-archaeological artifact ‘yan!

Umupo ako sa sahig ng banyo. Nakatalikod sa pinto. Hawak ang bote ng alcohol. At doon, sa gitna ng kalungkutan at pandidiri, napaisip ako: Bakit ako ang unang nakabali?

Sa loob ng ilang henerasyon, hindi ito nabali. Ibig sabihin, maingat silang gumamit. Marahan. May respeto. At ako, isang bisita, isang tagalabas, sinungkit ko lang nang walang paalam (kahit nagpaalam naman ako), at sa isang pihit, winasak ko ang mahigit tatlumpung taon ng kasaysayan.

Ako ang kontrabida sa nobela ng pamilya nila.

Dumating ang tawag ni Shaira pagkaraan ng tatlumpung minuto. Hindi ko sinagot. Sumunod, text.

Shaira: “Umuwi ka nga dito. Nag-away lang tayo sa toothpick, ganun na?”

Hindi ako sumagot.

Shaira: “Nagalit si Papa. Pero kasi, sentimental value kasi talaga. Baka pwedeng umamin ka lang na nag-sorry ka, okay na.”

Sentimental value. Oo, naiintindihan ko. May kumot ako noong bata ako na ayaw kong ipahiram kahit kanino. Pero hindi ko iyon ipinanghahain sa mga bisita. At hindi ko iyon dinidilaan pagkatapos kong kumain ng Menudo.

Ako: “Shaira, may COVID kayo?”

Shaira: “Ha? Wala naman. Bakit?”

Ako: “Nagpapa-swab test ba kayo bago gamitin ulit ang toothpick?”

Shaira: “Ano bang pinagsasabi mo?? Nililinis naman namin.”

Ako: “Nililinis? Anong klaseng linis? Banlaw sa tubig? Sabon? Eh ‘di sana sa loob ng thirty years na yan, may naipon na bacteria na kaya nang magtayo ng sariling gobyerno sa dulo ng toothpick na yan!”

Shaira: “Grabe ka naman! Matagal na naming ginagawa ‘to, hindi naman kami nagkakasakit!”

Ako: “KASI SANAY NA KAYO! Nag-build up na kayo ng immunity sa isa’t isa! Ako, biglang sasalang sa immune system ng buong pamilya niyo?! Sa tingin mo, kaya kong lumaban sa bacterial warfare na ipinasa ng lolo mo sa tatay mo, sa mga kapatid mo, sa’yo, at ngayon sa akin?!”

Hindi na siya nag-reply.

Kinaumagahan, nagising akong may apat na text mula kay Shaira. Sunod-sunod.

Shaira (1:23 AM): “Naiintindihan ko, grabe yung nangyari. Pero pwedeng pag-usapan natin ng maayos.”

Shaira (1:24 AM): “Nag-alok si Mama, baka daw pwedeng ipa-repair. May kakilala daw siyang gumagawa ng maliliit na kahoy.”

Shaira (1:25 AM): “Minamaliit mo kasi ang pamilya ko. Hindi lang ‘to toothpick. Ito na yata ang sign.”

Shaira (1:26 AM): “Sige. Kung ayaw mo, edi ayaw mo. Pero tandaan mo, hindi lang toothpick ang sinira mo. Sinira mo rin ang tiwala namin.”

Tiningnan ko ang huling text. At sa hindi malamang dahilan, sa kabila ng lahat, nakaramdam ako ng… guilt? Oo, guilty. Hindi dahil sa break-up. Kundi dahil sa isang segundo ng kawalang-ingat, nawasak ko ang isang bagay na mahalaga sa kanila.

Pero teka. Bakit ako ang may kasalanan? Bakit hindi sila ang may kasalanan sa pag-iingat ng isang communal toothpick na parang holy relic? Bakit hindi sila nahiya na ipagamit sa bisita ang bagay na dumaan na sa mga bibig ng kanilang mga ninuno?

Napabuntong-hininga ako. Binuksan ko ang messenger. Chineck ko kung may bagong post si Shaira. Wala pa. Pero alam kong darating ang araw na magpo-post siya ng “hugot” tungkol sa lalaking sumira sa pamana ng pamilya nila.

At ako? Ako’y magiging kontrabida magpakailanman.

Pero alam mo ba ang mas masakit? Sa lahat ng nangyari, sa lahat ng trauma, sa lahat ng breakup… ang tanging tumatak sa isipan ko ay ang linya ng tatay niya:

“Hugas lang ang katapat niyan.”

Hanggang ngayon, tuwing nakakakita ako ng toothpick sa restaurant, natatae ako sa takot.

Lumipas ang tatlong buwan.

Oo, tatlong buwan akong nag-mourning. Hindi dahil kay Shaira, kundi dahil sa katotohanang may mga taong kayang panatilihing buhay ang isang toothpick sa loob ng tatlumpung taon. Tatlumpung taon! ‘Yung ibang relasyon, hindi umaabot ng ganoon katagal, ‘yung toothpick nila, oo.

Isang gabi, nag-grocery ako. Nasa aisle ng mga kusina, may hinahanap na pang-scrape ng mantika. At doon ko sila nakita.

Nasa harap ako ng shelf ng mga toothpick. Nakatayo, tahimik, nakapila. May mga de-kahon, may mga naka-plastic, may mga “Extra Strong,” may mga “Bamboo,” may mga “Flavored.”

At sa hindi malamang dahilan, nanlamig ang buong katawan ko.

Parang may multong biglang dumaan sa harap ko.

Napatingin ako sa isang partikular na brand. “Johnson’s Toothpick – Family Size.” Family Size. Napalunok ako. Sa isip ko, biglang bumalik ang gabing iyon. Ang Menudo. Ang baso sa tabi ng asin. Ang nag-iisang toothpick na nakatayong parang sundalo.

Bigla ak nakaramdam ng… pangungulila? Hindi para kay Shaira. Kundi para sa katotohanang may mga bagay pala sa mundo na hindi mo kayang ipaliwanag. Tulad ng kung bakit may pamilyang ipinagmamalaki ang isang toothpick.

Naisip ko: Sana pala hindi ko na lang binasag. Sana hinugasan ko na lang din at ibinalik sa lalagyan. Para sa susunod na bisita.

Napailing ako. Hindi. Hindi ako papayag na maging bahagi ng siklong iyon. Ang toothpick ay hindi pamana. Ito ay gamit. Isang gamit na itatapon pagkatapos. ‘Yun dapat ang normal.

Kumuha ako ng isang pack. Bago. Selyado. Tatlumpung piraso. Babayaran ko, dadalhin sa bahay, gagamitin nang isang beses, at itatapon.

Yun ang aking advocacy.

Pag-uwi ko, nagluto ako ng menudo. Resipe ng nanay ko—hindi kasing-sarap ng sa nanay ni Shaira, pero at least walang halong historical artifact. Pagkatapos kumain, may sumabit sa ngipin ko.

Binuksan ko ang pack ng toothpick. Kumuha ng isa. Bago. Makinis. Walang history. Walang trauma.

Tiningnan ko ito sa ilaw.

“Hindi kita ipapamana sa magiging anak ko,” bulong ko dito. “Itatapon kita pagkatapos. Sorry, ganito lang tayo.”

Tapos, sinipit ko sa ngipin. Inungkat ang pagkain. Pagkatapos, deretso sa basurahan.

Yun ang dapat.

Nang matapos ako, may text akong natanggap. Galing sa unknown number.

Unknown: *”James? Ako ito, Shaira. Nagkataon lang, nabasa ko ‘yung article mo sa wattpad tungkol sa amin. Grabe ka, ginawa mo kaming meme? Anyway, gusto ko lang sabihin, nag-sorry naman na si Papa. At oo, inamin niya, ‘yung toothpick na ‘yun, napalitan na raw nung 2010. ‘Yung totoo daw, nalaglag sa kanal. Basta. Mag-usap tayo?”*

Natigilan ako.

Ano?

2010 pa lang, napalitan na?

Ibig sabihin, ‘yung binali ko, hindi na ‘yung original? Ilang taon lang ‘yun? At pinagmukha nila akong kontrabida sa loob ng tatlong buwan dahil sa isang pekeng heritage toothpick?!

Tumawa ako. Hindi masaya. ‘Yung tawang parang gusto mong manapak. ‘Yung tawang may kasamang “sabi na, eh.”

Tiningnan ko ang basurahan. Nandoon ang bagong toothpick ko. Walang arte. Walang drama. Walang kasinungalingan.

At sa wakas, alam ko na kung bakit ako lang ang nakabali.

Hindi dahil matibay ‘yung toothpick. Kundi dahil sa loob ng mahigit sampung taon, walang ibang bisitang nagkaroon ng lakas ng loob na kainin ang menudo nila.

Ako lang.

Tapos