Noon pa man, Ms. Nhie ay madalas na talagang umuuwi ng bahay namin ang mga alaga naming h@yop… pusa o aso na may b@nli ng ininit na tubig sa katawan dahil sa m4sungit na ay mad4mot pa naming kapit-bahay na si Inang Sela— matandang dalaga.

Ayaw na ayaw talaga nya, author na tataeh@n o iihi@n man lang ng h@yop ang bakuran nya !!!

Pero hindi ko akalain na isang araw… ang anak ko namang bunso ang uuwi ng bahay na may p@slot ang balat dahil sa matandang yun !

Grabeh ang galit ko author dahil hindi naman pusa o aso ang anak ko para s@buyan nya ng kumukulong tubig… !!!

Dahil lang ‘yun sa n@nguha ng bayabas ang anak ko sa bakuran nya huh !!!

Wagas talaga ang kad@mutan ng matandang yun, ms. Nhie dahil mas gugustuhin pa nyang mabulok nalang at mahulog sa lupa ang mga bungang-kahoy sa paligid ng bahay nya kaysa ipamigay at pakinab4ngan ng iba !!!

“Magtanim kayo hindi ‘yung aasa kayo sa kapitbahay !!!” palagi nyang bukang-bibig habang naka pamewang at nakair4p pa sa mga batang humihingi sa kanya !”

Aaminin ko, author na may kapilyuh@n at kalikut4n talaga ang anak ko… pero hindi naman sapat na dahilan ‘yun para ganunin nya ‘yung bata !”

Sa g4lit ko nga ay sinu*god ko sya ng it@k at hin4mong lumabas ng bahay— pero hindi naman nagpakalabas labas… t4kot din pala ang bruh@ng matanda !!!

Pero kinabukasan… ako pa ang ipinatawag nya sa barangay at inirekl4mo !!!

Iginigiit din nya na kaya nya lang ‘yun nagawa sa anak ko dahil inakala nyang aso na nagtago sa halamanan. Isa pa ay tressp@sing daw ang ginawa ng anak ko !!!

Ako pa nga ang pinalalabas nya… na hindi ko raw tinuruan ng magandang asal ang anak ko dahil kinukun*sinti kong magn@kaw !!!

Dios ko, author… bayabas lang ay ipinagdad@mot pa talaga nya !!!

Buti nalang talaga at hindi naman masyadong malala ang p@so ng anak ko… kaya hindi naospital— sa mga braso at kamay lang, at may panot na konti dahil sin@lag daw nya ng kamay nya ang kumukulong tubig sabay takbo !!!

Sa huli ay pinagkasundo na lang kami ni kapitan…

Pero nagngingit*ngit pa rin talaga ako, author— gusto kong makag@nti ???

Anu kaya ang mabuting gawin sa mad4mot na matandang ‘yun para maturuan ng leksyon… ??

Hindi pa rin ako mapakali kahit ilang araw na ang lumipas mula nang magharap kami sa barangay. Tahimik na ulit ang paligid, pero sa loob ko… parang may kumukulong tubig din na ayaw lumamig.

Araw-araw kong tinitingnan ang mga peklat sa braso ng bunso ko habang pinapahiran ng gamot. Hindi na siya umiiyak… pero hindi na rin siya kasing kulit ng dati. Kapag dumadaan sa tapat ng bahay ni Inang Sela, napapahigpit ang hawak niya sa kamay ko.

Doon ko naramdaman… hindi lang balat ang napaso. Pati loob ng bata.

Isang hapon, napansin kong may kaguluhan sa may kanto. May mga tao sa tapat ng bahay ni Inang Sela. Narinig kong nadulas daw siya sa bakuran niya habang nagdidilig at hindi makabangon.

Hindi ko alam kung anong mararamdaman ko noon. Bahagi ng puso ko ang nagsabing… “Bahala siya.”
Pero may bahagi ring nagsabi… “Tao pa rin siya.”

Hindi ko napigilan ang sarili ko. Lumapit ako.

Nakaupo siya sa semento, nanginginig, basang-basa ang saya niya, at hirap na hirap tumayo. Walang gustong lumapit dahil kilala siya sa pagiging masungit. Lahat nakatingin lang.

Hindi ko namalayang ako na pala ang lumuhod sa tabi niya.

“Kayang tumayo, Inang?” mahina kong tanong.

Hindi siya sumagot agad. Nakatingin lang siya sa akin… parang hindi makapaniwala.

Tinulungan ko siyang makapasok sa bahay. Nilinisan ko ang sugat sa tuhod niya. Tahimik lang siya buong oras.

Bago ako umalis… mahina siyang nagsalita.

“Hindi ko sinasadyang mapaso ang bata.”

Hindi pa rin ako lumingon.

“Tahimik ang bahay ko… buong buhay ko mag-isa ako… ang daming kumukuha… pumapasok… nang walang paalam…” nanginginig ang boses niya.
“Natakot lang ako… nasanay akong ipagtanggol ang lahat ng meron ako.”

Hindi iyon paghingi ng tawad.

Pero iyon ang unang beses na narinig ko siyang magsalita… na parang hindi siya galit… kundi pagod.

Umuwi akong mas magulo ang isip kaysa dati.

PHẦN 3 — Ang Init na Natunaw

Ilang linggo ang lumipas.

Isang umaga, may kumatok sa pintuan namin. Pagbukas ko… nandoon si Inang Sela. May hawak siyang maliit na bayong.

Tahimik kaming nagkatinginan.

Inabot niya ang bayong. Puno ng bayabas.

“Para sa bata,” sabi niya. “Hinog na… sayang kung malaglag lang.”

Hindi ko alam ang sasabihin ko. Hindi rin siya sanay magsalita nang maayos, halata sa bigat ng bawat salita niya.

Lumabas ang bunso ko mula sa likod ko. Tumigil siya… nakatingin sa matanda.

Sandaling katahimikan.

Pagkatapos… dahan-dahan siyang lumapit at tinanggap ang bayabas.

“Salamat po,” mahina niyang sabi.

Parang may nabasag na matagal nang nakatayo sa pagitan namin.

Mula noon… unti-unti nagbago ang lahat.

Nilagyan namin ng maliit na bakod ang hangganan ng bakuran niya para hindi na basta makapasok ang mga hayop o bata. Siya mismo ang nagbigay ng kawayan.

Paminsan-minsan, nag-iiwan siya ng prutas sa may gate namin. Hindi pa rin siya palangiti… pero hindi na rin siya sumisigaw.

Ang bunso ko naman… natutong kumatok muna bago pumasok kahit saan.

At ako?

Natuto akong may mga pusong matigas hindi dahil masama… kundi dahil matagal nang nag-iisa.

Isang hapon, nakita ko silang dalawa sa bakuran. Ang anak ko… tinuturuan siya kung paano magpitas ng bayabas nang hindi nasisira ang sanga.

Tahimik akong nakatingin mula sa malayo.

Naalala ko kung paanong gusto kong gumanti noon. Gusto kong magturo ng leksyon.

Pero ngayon… napagtanto ko—

Mas mabigat ang leksyon na natutunan naming lahat… nang walang dugo, walang sigaw, walang galit.

Minsan… ang init na kayang tumunaw ng galit… hindi kumukulong tubig.

Kundi kabutihan na hindi mo inaasahan