Madaling araw pa lamang ginigising na ng amoy ng tambutso at bulok na basura si Mang Kardin. Sa maliit nilang barong-barong sa tabi ng estero, dinig ang mahinang pag-agos ng maruming tubig at ang dagung ng mga truck sa kalye. Tahimik siyang bumangon. Marahang nagsuot ng kupas na kamiseta at pinagtagpi-tagping pantalon.

Nilapitan niya ang natutulog na anak sa lumang banig. Biboy, tulog ka lang ha. Si tatay magbabasura lang muna. Mahina niyang bulong sabay halik sa noon ang bata. Sa dilim, humaplos sa kanyang dibdib ang liwanag ng munting garapon na nakatago sa ilalim ng kanilang lumang lamesa. Luma na itong bote ng kape.

Puno ng kalawang sa takip. Ngunit doon niya iniipon ang mga baryang galing sa kanyang pagbabasura. Sa bawat kalansing ng barya may kasamang pangarap ang munting handaan sa ikapitong kaarawan ni Biboy. Lumabas siya dala ang karito na gawa sa pinagtagpi-tagping kahoy at yero. Sa kanto, sinalubong siya ng mga kasamahan sa basura.

Mga mukhang pagod pero nakangiti. Garding, tara na. Baka maunahan tayo ng iba sa truck ng Jollibee. Sigaw ng isa. Ngumiti lamang siya. Sige una na kayo. Sa kabila ako. Sa bawat plastic na kanyang pinupulot, bawat bote na sinusuri naroon ng pag-asa. Minsan ay nakakakita siya ng barya sa ilalim ng mga karton. Minsan ay sarang laruan.

Lahat ay kanya pa ring kinukuha. Barya pa rin yan. Pambili ng kandila o posporo. Wika niya sa sarili. Samantala si Aling Bet naman ay abala sa kalsada. May bitbit na walis tingting na timba. Ang araw ay unti-unting sumisilip at kasabay ng init nito ang pawis na dumadaloy sa kanyang noo. Isang batang tindero ang tumawa.

Tignan niyo si Aling Bit oh. Walis Queen. Sabay tawan ng iba. Ngunit ngumiti lamang siya kahit may kirot. Mas mabuti ng nagwawalis kaya mango. Sagot niya. Marahan pero matatag. Sa tanghali sabay silang tatlong kumakain ng pagpag, karne at kaning galing sa isang karindiyang itinapon. Pinakuluan ni Aling Beth at inihain sa lumang plato.

Ang sarap, Nay. Masayang sabi ni Biboy habang subo-subo ang pagkain. Ngumiti si Aling Beth. Ngunit sa likod ng ngiti merroong lungkot at iha. Napatingin si Mang Karding sa anak at iniabot ang kamay nito. Paglaki mo anak, sana hindi mo maranasan ang hirap natin. Ngumiti si Biboy. Ayos lang po itay.

Masaya naman po tayo, hindi ba? Pagkatapos kumain, sabay silang nagdasal. Tahimik, tapat at puno ng pagpapakumbaba. Bago sila matulog, inilabas ni Mang Karting ang garapon. at ipinakita ito sa kanyang magina. “Naku, konti na lang at may pangpansit na tayo sa birthday ni Biboy.” Napaluha si Aling Beth pero ngumiti. “Kahit pansit kanton lang po, tay, masaya na po ako.” Sabi naman ng bata.

Sa tabi ng ilaw ng gasera, nakatulog si Biboy na mayiti sa labi. Habang si Mang Karding naman sa katahimikan ng gabi ay muling bumulong sa sarili. Basura ba ng pinupulot ko pero ang buhay namin hindi kailan man naging basura. Muling sumapit ang umaga sa barong-barong nila Mang Kartin. Ang araw ay sumisilip sa pagitan ng mga yero at kartong bubong.

Maingay na ang paligid. May batang naglalaro sa kanal. May nag-aaway ng mga pusa at may amoy na nagsasanib ng putik, usok at pati na rin basura. Ngunit para sa pamilya de yun na ang amoy ng tahanan. Habang nagkakape si Mang Karteng, kape na hinaluan ng asukal ngunit walang gatas. Tahimik niyang binuksan ang garapon na ipon.

Kumikinang sa liwanag ng umaga ang ilang barya. Isinuksok niya ang dalawang piso na galing sa bote ng mineral water na kanyang nabenta kagabi. Ayan, nadagdagan na kahit papaano. Bulong niya sa sarili bago tinakpan muli ang garapon at itinago sa ilalim ng lumang aparador. Pumasok si Aling Betht.

pawisan kaagad galing sa maagang pagwawali sa kanto. “Mukhang masaya ka ata ngayon, mahal.” ngiti niyang sabi. Napansin kasi niya angiti sa labi ng kanyang asawa. “Oo, mahal, kahit konti lang ang naiipon pero dadami rin yan.” Sagot ni Mang Cardin. Para kay Biboy to. Kahit maliit lang, gusto kong maging espesyal ang kanyang kaarawan.

Pero hindi mo kailangang pilitin Ricardo. Sabi ni Aling Beth sabay punas ng pawis. Ang importante buo tayong magkakasama. Tumango si Cardin pero sa loob niya alam niyang gusto niyang ibigay kahit ang kaunting luho sa anak na kailan man ay hindi nagreklamo sa kanila. Sa labas ay naglalaro si Biboy gamit ang tansan at lumang gulong na kanyang nakuha doon sa may kanto.

May mga batang tumaraan na nakabihis ng maayos. May dalang mga bagong laruan. Sandali siyang tumigil. Pinagmasdan ang mga ito at pagkatapos ay napangiti. Paglapit ni Mang Cardin, tinanong siya, “Anak, gusto mo ba ng ganitong laruan?” Umiling si Biboy. “Ayoko po, tay, basta’t kasama ko po kayo ni nanay. Mas na po ako.

” Kinagabihan, naglatag si Aling Beth ng pinagtagpi-tagping kumot. Naghapunan sila ng sinangag at tuyo. Ang sarap naman po nitong pagkain natin. Ngumiti si Karting ngunit sa isip niya iniisip na kung saan pa siya makakakuha ng pagdagdag sa kanilang pangangailangan. Marami pa siyang kailangang bayaran. Ilaw, tubig at utang kay Aling Coras sa tindahan.

Kinabukasan, pinasok ni Karding ang mas malalayong tambakan. Dito na siya sumuong sa mabahong tambak ng mga tira-tirang pagkain at sirang mga gamit. Mainit, mabaho pero pinilit niyang tiisin. Isang matandang lalaki ang nagsabi, “Garding, bakit hindi ka na lang magpahinga muna? Mukhang namamayat ka na ata.” Ngumiti lamang siya.

“May pinag-iipunan lang ako, Mang Domeng. Para saan ako? Sa bawat barya na isinusuksok niya sa garapon, nakikita niya ang mukha ni Biboy. Nakangiti. Umaasang kahit minsan sa buhay, maranasan niyang mag-birthday na may kandila at pansit. At tuwing gabi bago sila matulog, maririnig sa loob ng barong-baro ang mahinang tunog ng garapon. Tila musika ng pag-asa.

Si Biboy naman sa kanyang murang isipan ay nangangarap. Balang araw ako naman ang mag-iipon para hindi na kayo magtrabaho, tatay at nanay. Mainit ang araw at ang silid aralan ay parang pugon. Nakaupo si Biboy sa hulihan. Tahimik habang pinagmamasdan ng mga kaklase niyang may bagong bag at sapatos. Siya bitbit pa rin niya ang sirang backpack na ibinigay ng anak ni Aling Cora.

May butas ito sa gilid kaya tinahi ni Aling Beth gamit ang sinulid na galing sa lumang punda. “Uy, anak ng basurero.” sigaw ni Baste habang tinitignan si Biboy mula sa harapan. Amoy na naman dito. Tumawa ang ilang mga bata. Yumuko si Biboy. Pilit na itinatago ang luha. Nilapitan siya ng guro at marahang tinapik ang balikat. “Huwag mo silang pansinin, Biboy ha.

Ang mahalaga’y nag-aaral ka.” Ngunit kahit anong paliwanag ng guro, tumatak sa puso niya ang salitang basurero. “Dindi bilang trabaho, kung hindi tila isang sumpa na kinakahiya ng iba. Pag-uwi niya, dadatnan niyang kumakain ang kanyang mga magulang. Amoy pritong karne ang paligid. Masayang sinalubong siya ni Aling Beth.

Anak, may espesyal tayong ulam ngayon. Ngumiti si Biboy kahit merroong lungkot sa kanyang mga mata. Umupo siya at nakita niyang ang ulam ay pagpag na galing sa restaurant sa kabilang kanto. Mga tirang manok at pati na rin kanin. Pinakuluan ulit at ininit ni Aling Bet para siguradong ligtas kainin. “Masarap po, nay.” sabi ni Biboy.

Pilit na masigla. Ngunit sa isip niya, bumabalik ang tawa ni Baste. ang mistero. Nang gabi ring iyon, habang naglilinis si Mang Karding ng kanyang kareton, tumampot siya ng laruan. Isang maliit na truck na sira ang gulong. Tinala niya yon sa bahay. Nilinis at inayos. Para sao anak, sabi niya. Inbot kay Biboy.

Kahit galing sa basura basta’t maayos naman, nagiging maganda pa rin ulit. Tumingin si Biboy sama. Tay, bakit po may mga taong natatawa sa trabaho niyo? Tahimik si Mang Karteng. Matagal bago siya sumagot. Anak, hindi lahat marunong tumingin sa puso. Yung iba tingin lang ng tingin sa panlabas. Pero tandaan mo anak ha, ang tatay mo. Kahit pa nagbabasura lang, marangal ang trabaho at hanap buhay.

Lumingon si Aling Beth. Pinunasan niya ang kamay at umupo sa tabi nila. Oo anak. Sabat niya. Ang mahalaga wala tayong inaabakan. Hindi kahian ang pagiging mahirap. Ang kahian ay yung mayaman pero marumi ang konsensya. Tumango si Biboy ngunit sa loob niya ramdam pa rin ang kirot ng pangungutya. Kinabukasan bago pumasok sa paaralan, nakita niyang si Mang Karding ay muling nagbabasura sa tabi ng Eskinila.

Pawis na pawis ito ngunit merong ngiti. Isang batang dumaan at nagtakip ng ilong. Yak! Amoy basurero.” Sabi nito. Ngunit imbes na mainis, ngumiti lamang si Mang Kartin. “Mas mabuti ng amoy basura kaysa amoy kayabangan.” Napangiti si Biboy. Sa unang pagkakataon, hindi siya nahiya. Sa halip ay tinuwid niya ang likod habang naglalakad.

Habang papasok sa paaralan, hawak niya ang laruan na inayos ng ama at sa isip niya’y buo ang pangako. “Palang araw, tatay at nanay, ako naman po ang magpapasigat sa trabaho niyo. Hindi bilang basurero, kung hindi bilang anak na ipinagmamalaki kayo.” Lumipas ang ilang linggo at tatlong araw na lamang bago ang ikaitong kaarawan ni Biboy.

Si Mang Kardin kahit pagod ay masigla. Maaga siyang bumangon. Sabik na makahanap ng mas maraming galak. Habang hinila ang kariton, dinig ang pagkalansing ng mga bote. Parang musika ng kanyang pangarap. “Bet!” sabi niya bago umalis. Baka mamayang gabi madagdagan na naman ang garapon.

Konti na lang at mabibili ko na yung pampansit at panghanda ng anak natin. Ngumiti si Aling Beth. Inaplos ang braso ng asawa. Mag-ingat ka mahal ha. Huwag mong kalimutang magpahinga kahit sandali. Oo, mahal. Bukas ay may surpresa tayo para kay Biboy. Pulong ni Karding sabay kindat. Sa kabila ng gutom at pagod, walang araw na hindi iniisip ni Mang Kartin kung papaanong magiging espesyal ang araw na yon.

Sa isip niya makikita niya si Biboy na may maliit na cake, may kandilang iniihipan at mayingiting puno ng tuwa. Kinahapunan habang si Aling Bet naman ay nagwawalis sa kalye. Biglang bumuhos ang malakas na ulan. Basang-basa siya ngunit hindi tumitigil. Sayang ang oras. Sabi niya sa sarili. Kailangan may maibigay ako bukas.

Sa isip niya, plano niyang bumili ng pagkain mula sa naipong sukli. Hindi man marangya pero mula sa puso. Kinagabihan, nagsama-sama silang tatlo sa hapag. “Tay,” sabi ni Biboy, “Hindi ko na po kailangan ng handa sa birthday ko. Ang gusto ko lang po’y kumain tayong sabay-sabay.” Ngumiti si Mang Cardin.

Pinisil ang kamay ng anak. Hindi pwede anak. Minsan lang maging pito. Dapat may surpresa si tatay. Natawa si Biboy. Hindi niya alam na totoo ang binabalak ng ama. Kinabukasan, 4:00 pa lamang ng umaga umalis na si Mang Kartin. Sumikat ang araw at pawis na pawis na siya sa paglalakad. Sa isang tambakan, may nahulog na supot ng mga laruan.

Puro sirang manika, kutsara at pinggan. Ngunit may nakita siyang isang maliit na tinapay na may hugis bilog. Para itong cake, maingat niya itong inilagay sa plastic. “Pwede pa ‘to sabi niya.” Humihinga ng malalim. Malinis pa at maayos. Bumili rin siya ng mumurahing kandila sa tindahan ni Aling Cora at dalawang pirasong itlog.

Bago siya umuwi, dumaan muna siya sa simbahan. Salamat po Panginoon. Bulong niya. Kahit hirap kami sa buhay ay binibigyan mo pa rin kami ng pagkakataong makapaghanda. Nang marating niya ang kanilang barong-barong, dala-dala ang supot may ngiti sa labi. “Bet! Biboy, tawag niya.” Tahimik. Walang sumasagot. Iniikot niya ang mga mata. Bukas ang pinto.

Kalat-kalat ang mga gamit dahil doon ay kinabahan siya. Bet bet! Sigaw niyang muli. Biboy. Sa kalayuan, may lumapit na bata at hingal na hingal. Mang Karding, si Biboy po nasa simbahan. Dali-daling tumakbo si Karding. Basang-basa si Mang Karding ng pawis at ulan nang marating ang kapilya. Sa harap ng lumang altar, nakita niya si Biboy. Nakaupo sa bangkong kahoy.

May hawak na kapon ang baryang pinag-iipunan nila. Nakatitig ito sa imain ng Birheng Maria. Mahigpit na yakap ang garapon na para bang kayamanang ayaw pakawalan. “Anak!” Pulong ni Karding. Nanginginig ang tinig. Lumingon si Biboy at pagkatapos ay ngumiti. Isang ngiting payapa. Walang bakas ng hiya o lungkot. Tay, pasensya na po ha.

Tinala ko po yung ipon niyo. Sabi ni Biboy halos pabulong. Pero hindi ko po ninakaw. Inalay ko lang po muna. Lumapit naman si Aling Bet. Humahaos. Basang-basa rin. Anak, akala namin kung saan ka nagpunta. Halosay na kami sa kakahanap. Ngumiti si Biboy. Pinanasan ang luha ng ina. Nay, gusto ko lang po sanang magpasalamat kay Lord kasi kahit mahirap po tayo, lagi po tayong buo. Lagi tayong magkakasama.

Lumuhat si Mang Karding sa tabi ng anak. Pinis silang maliit nitong kamay. Anak, para sa’yo ang mga bariang yyan. para sa birthday mo sana para mapasaya ka namin ni nanay mo. Ngunit umiling si Biboy. Hindi po tay. Gusto ko pong gamitin ong ipon para makakain tayo ng maayos araw-araw. Ayoko po ng handa kung bukas gutom ulit tayo.

Tumulo ang luha ni Cardin ni hindi niya alam kung matatawa o maiiyak. Nakatingin siya sa garapon na pinaghirapan niyang punuin. At ngayon nasa harap niya ang batang dahilan kung bakit siya nagsisikap. Sa edad nitong pito, marunong ng magbigay at marunong ng mag-alay. “Anak, sabi ni Bet. Nanginginig ang tinil.

Bakit mo naman naisip ‘yan, tay? Nay, sagot ni Biboy. Tuwing nakikita ko kayong pagod. Sinisisi ko po ang sarili ko kasi hindi ko po kayo matulungan. Kaya nag-ipon din po ako. Yung mga binibigay na barya ni Aling Cora, tinago ko po. Yung mga plastic na napupulot ko, binebenta ko rin po para sana makatulong ako. Binuksan niya ang kanyang palad.

May mga baryang maitim halatang galing sa lupa. O po yung ipon ko. Gamitin niyo po para sa pagkain natin. Birthday ko naman po araw-araw eh. Basta’t kasama ko po kayo. Nag-iyakan ng mag-asawa. Nihakap nila ang anak na mahigpit na para bang ayaw na nilang bitawan pa. N sandaling iyon hindi na mahalaga ang kahirapan, ang pagpag o ang pangungutya ng mundo.

Ang mahalaga, may anak silang marunong magmahal ng lubos, masikit pa kaysa sa kaya nilang ibigay. Kinabukasan, imbes na maganda ng pansit, nagluto si Aling Beth ng sinangag at pritong itlog. Simple lamang pero puno ng saya. Habang kumakain, tinanong ni Biboy. Tay, nay, masaya po ba kayo? Ngumiti si Kardin. Pinisil ang ulo ng anak. Basta anak, kasi sa araw na to ikaw ang nagbigay ng pinakamagandang regalo at yun ay ang puso mo.

Habang kumakain silang tatlo sa ilalim ng lumang bubong, napatingin si Mang Kardeng sa langit. Tahimik siyang nagdasal. Salamat po Diyos sa anak na tulad ni Tiboy. Ang regalo niya hindi kayamanan kung hindi pagmamahal. Makalipas ang ilang linggo mula ng kaarawan ni Biboy. Dumating ang mga ulap na tila may dalang galit ng kalikasan. Mula pa noong umaga, madilim na ang langit.

Ang mga alon sa estero ay nagsisimula ng umakyat sa gilid ng kanilang barong-barong. Samantala, sa radyo ni Aling Cora ay paulit-ulit ang babala. Signal number 3 daw sa Metro Manila inaasahan ang matinding pag-ulan at pagbaha. Habang si Mang Carding ay nag-aayos ng bubong, yakap ni Aling Bet si Biboy. Ricardo, tama na yan baka mahulog ka pa.

Pabayaan mo na lang ang tulo. Pagsusumamo ni Aling Beth. Sandali na lang to Bet. Baka pasukin tayo ng tubig. Kailangan kong ayusin ‘to. Sagot ni Cardin habang pinipigilan ang pagtaas ng ulan sa loob. Ngunit sa tindi ng hangin tila isang higanteng kamay ang pumunit sa bubong. Nag-crack ito at tumunog ang yero atay ng hangin.

Ricardo! sigaw ni Bet. Huwag kang lalapit mahal. Balik na sigaw ni Cardin. Ngunit huli na. Sabay silang nabasa ng rumaragas ang ulan. Lalong lumakas ang hangin. Ang ilaw ng gasera ay namatay at ang dilim ay lumamon sa maliit nilang tahanan. Ang tubig sa estero ay umakyat unti-unting pumapasok sa loob ng bahay. Anak hali ka rito. Sigaw ni Aling Bet.

Kinuha si Biboy at itinayo sa mesa. Tayong garapon. sigaw ng bata sabay turo sa ilalim ng aparador. Nilingon ito ni Kardin. Ang garapon ng ipon ay inalod na ng tubig. Dali-dali niya itong dinampot. Ngunit sa halip na iligtas ang sarili, itinago niya ang garapon sa dibdib niya. Mahigpit na yakap. Ayokong mawala ang pangarap natin.

Mas mahalaga ang buhay natin, mahal. iyak ni Aling Betht. Ang buhay natin ang iligtas mo. Ngunit si Biboy sa kabila ng takot ay biglang sumigaw. Tay ako na po. Tumalon siya mula sa mesa. Tumakbo sa gitna ng baha at tinulungan ng ama. Magkasama nilang itinulak papalabas ang pinto na halos hindi na mabuksan sa lakas ng agos.

Sa labas rumaragasa ang tubig. Lumubog ang kanilang barong-barong. Sa gitna ng kaguluhan, isang boses ang sumigaw. “Tito, tito kayo.” Si Aling Corayon. Nakasilong sa tindahan. May hawak na flashlight. Hinila niya ang mag-ina. Kasunod si Mang Karding na hawak pa rin ng garapon. Pagkapasok nila sa tindahan, halos bumigay si Bet sa pagod.

“Salamat, Cora ha.” humahagulgol na sabi niya. Akala ko katapusan na namin. Mumiti si Aling Cora. Pinahiran ng tuwalya si Biboy. Wala yun. Basta po kayo. May pag-asa pa. Lumipas ang buong gabi sa ulan at sigaw ng hangin. Ngunit sa gitna ng dilim magkakasama silang nananalangin. Habang yakap ni Mang Karting ang garapon, bumulong siya.

Hindi pa tapos ang laban natin. Tumingin si Biboy sa kanya. at mahina ngunit matatag ang sabi tayo kahit wala po ang lahat basta’t kayo po ni nanay nandito po sa tabi ko. Buo pa rin po tayo. Pagtila ng ulan kinabukasan, wala na ang kanilang tahanan. Basura, yero at putik ang naiwan. Ngunit sa ibabaw ng mga basurang iyon, nakatayo si Biboy.

Nakahawak sa kamay ng kanyang mga magulang at sa pagitan nila ang garapon na puno ng baryang hindi kailan man inalod ng bagyo. Lumipas nga ang maraming taon. Mga taon ng paghihirap, sakripisyo, pero punong-puno ng pangarap. Ngayon ang dating tambakan na pinagtatrabahuhan ni Mang Cardin ay kinawang recycling center. Ang dating barong-barong sa tabi ng Estero ay napalitan ng isang maliit ngunit maayos na bahay gawa sa matibay na bato, kahoy at pati na rin semento.

Sa harap ng bahay, nakapaskilang karatol ang gawa sa kahoy. De la Peenya Junk and Recycling. Linis sa basura, linis sa buhay. Si Biboy o si Albert de Peñ ay 2 taong gulang na. Nakapagtapos ng kolehiyo bilang guro sa edukasyon. Ang batang dating tinutuks na anak ng basurero ngayon ay nagtuturo sa mga batang lansangan.

Mga batang tulad niya noon. Sir, kayo po ba si Biboy na lumaki sa basura? Tanong ng isang guro sa paaralan. Ngumiti siya. Opo, ma’am. Pero doon din po ako natutong mangarap. Bago siya umalis ng bahay tuwing umaga, lagi niyang hina-aplos ang lumang garapon na nakalagay sa kanilang estante. Ang parehong garapon ng baryang pinag-ipunan ng kanyang mga magulang.

Hindi na ito puno ng pera ngayon kung hindi na mga papel na may nakasulat na salita ng pasasalamat mula sa mga batang tinuruan niya. Si Mang Karding naman ay hindi na namamasura. Siya na ang namumunos sa maliit na grupo ng mga dating basurero na tinuruan niyang maglinis, mag-recycle at magnegosyo ng marangal.

Habang nakasakay siya sa lumang karito na ginawang delivery cart, napatingin siya sa anak na palabas ng bahay. “Baboy,” tawag niya. “Mag-iingat ka, anak ha.” Ngumiti si Biboy. “Tay, Nay, mamaya babalik po ako. May seminar po akong pupuntahan patungkol sa edukasyon ng mahihirap.” Si Aling Beth na ngayon ay nagtitinda ng kakanin sa tapat ng eskwelahan ay madalas marinig ng mga estudyante.

Ang sir Biboy niyo, anak ko yan. Proud niyang sabi. Sabay punas ng pawis. Anak ng dating basurero at tagawalis pero ngayon guro na ng pag-asa. Minsan tinanong ni Biboy ang mga magulang habang kumakain sila ng hapunan. Tay, nay, naalala niyo pa po ba nung kumakain tayo ng pagpag noon? Tumawa si Mang Kardin ngunit may luas sa gilid ng mga mata.

Oo naman anak, pero yun ang pinakamasarap na pagkain sa buhay ko. Bakit putay? Tanong ni Biboy. Sapagkat yung pagpag na yon sagot ni Mang Karting. Galing sa hirap pero puno ng pagmamahal. Kaya’t kahit anong pagod masarap pa rin sa puso. Tumango si Biboy sabay ngiti. Tay, nay, kung hindi po dahil sa inyo, wala po ako rito.

Ang bawat paryang inipon niyo naging puhunan ko po sa mga pangarap ko. Kinabukasan, inimbitahan si Biboy sa isang paaralan upang magsalita. Sa harap ng daanda estudyante, nagsimula siya sa mga salitang tago sa puso. Ako nga pala si Biboy, dating anak ng basurero at tagawalis. Lumaki ako sa pagkain ng pagpag, sa putik at sa basura. Pero hindi ko hinayaang maging basura ang mga pangarap ko.

Ang maruming kamay ng aking ama’t ina, yun ang nagtulak sa akin para linisin ang mundo sa abot ng kaya ko. Tahimik ang buong bulwagan hanggang sa sumunod ang palakpakan. Sa gilid ng entablado, nakaupo si Amang Karding at Alingbeth. Magkahawak kamay. umiiyak habang nakangiti. Sa pagtatapos ng kanyang talumpati, sabay silang tatlo na tumingala sa langit at sa ilalim ng liwanag, tila maririnig ang mahinang tinig ni Biboy.

Ang basura naging biyaya. Ang barya naging daan at ang pamilya ko sila ang tunay na kayamanan. Lumipas pa ang mga taon at ang maliit na komunidad na dating amoy basura at putik ay unti-unting nagbago. Sa tulong ni Biboy na ngayon ay kilala bilang guro ng pag-asa, natuto ang mga bata sa tambakan ng mangarap at maniwala na may pag-asa pa sa likod ng kahirapan.

Si Mang Karding ay naging halik ng pagbabago sa kanilang barangay. Ang dating garag sa pagbabasura ay ginawa niyang simbolo ng marangal na hanapbuhay. Naka-display ito sa harap ng kanilang bahay at may karato lang nakasulat. Dito nagsimula ang pangarap. Si Aling Betht naman sa kabila ng edad masigla pa rin.

Araw-araw maagang gumigising upang magtinda ng kakanin sa tapat ng paaralan. Sa bawat bata nabibili sa kanya, lagi niyang sinasabi, “Mag-aaral kayong mabuti ha. Tignan niyo sa Sir Biboy niyo. Dati wala kaming makain pero ngayon nakakatulong na siya sa iba.” At tuwing gabi, sabay-sabay pa rin silang kumakain sa maliit na apag.

Hindi napagpag kung hindi mainit na kanin at ulam na may sabaw. Ngunit sa tuwing matitikman nila ang karaniwang pagkain, sinasabi pa rin ni Karding, “Alam mo bet, masarap pa rin yung sinangag natin noon sa ilalim ng ulan.” Sumasagot naman si Aling Betht. Nakangiti. Oo, kasi may halong luha, pagod at pagmamahalan. Hindi na sila bumalik sa dating pagbabasura.

Pero si Biboy, madalas pa rin siyang magpunta roon. Hindi para mamulot kung hindi para magturo. Ang mga batang minsang nilibak ng lipunan. Tinuturuan niyang magsulat, magbasa at mangap. Hindi kasalanan ang maging mahirap. Lagi niyang paalala. Ang kasalanan ay yung sumuko ka kahit may pagkakataon pang bumangon.

Dumating ang araw na pinarangalan siya ng lokal na pamahalaan bilang guro ng taon. Sa entablado habang tumatanggap ng plaki, tumingin siya sa mga magulang na nakaupo sa unang hanay. Magkahawak kamay at parehong luaan. Para sa inyo po ito. Sabi ni Biboy habang tinuturo sila. Kung hindi dahil sa dalawang kamay na marumi ngunit mapagmahal hindi ako aabot dito.

Nang umuwi sila sa bahay, inilagay ni Biboy ang plak sa tabi ng garapon ng baryang pinaghirapan noon ang kanyang ama. Tahimik silang tatlong nakatingin dito sa garapoon na simbolo ng sakripisyo at sa plak na bunga ng pangarap at sa pamilyang naging haligi ng pag-asa. Sa labas, maririnig ang halakhakan ng mga batang naglalaro sa daan.

Mga batang hindi natakot na mangarap. Ang amoy ng basura noon ay napalitan ng halimuyak na bagong simula. Habang papalubog ang araw, hinawakan ni Mang Karding ang balikat ng anak. “Anak!” Sabi niya, “Natupad mo na ang pangarap mo na ipinaglaban natin.” Ngumiti si Biboy sabay sagot. Hindi lang po ako ang nakatupad tay.

Tayong tatlo po kasi sabay nating itinapon ang kahirapan at pinulot po ang pag-asa. At sa katahimikan ng dapit hapon, maririnig ang mahinang dasal ni Aling Beth. Salamat po Panginoon sa basurang naging biyaya, sa baryang naging pangarap at sa anak na naging ilaw ng aming buhay. Sa huling silais ng araw, makikita ang tatlong aninong magkakahawa kamay.

Ang mag-asawang dating basurero at tagawalis at ang anak na minsang tumira sa tambakan. Ngunit ngayon ay nagbibigay ng liwanag sa daigdig. Ang tunay na kayamanan ay hindi nasusukat sa ginto at sa lapi kung hindi sa puso ng mga taong marunong magmahal, magsakripisyo at mangap kahit sa gitna ng putig. Dito na po nagtatapos ang ating miksing kwento sa araw na ito.

Sana po ay nagustuhan niyo at sana po ay kinapulutan niyo ng maraming aral. Kayo mga kbarangay, ano po ang masasabi niyo sa ating kwento? Comment niyo naman po sa baba ang inyong mga reaksyon at babasahin natin ang lahat ng yan. I-comment niyo na rin kung taga saan kayo para naman malaman ko kung hanggang saan nakaabot ang video na ito.

Paki-like and share na rin ang ating kwento para mapakinggan rin ang iba. At kung bago ka pa lamang sa ating channel, baka naman pwedeng pakitang subscribe button at bell notification button para palagi kang updated sa mga bago nating upload na katulad nito. So paano mga kabarangay? Hanggang sa muli.

Thank you so much and peace out