Hindi ko akalaing darating ang araw na tatayo ako sa harap ng bahay na ako mismo ang nagpagawa… pero hindi ako papasukin.
Mas masakit pa doon, sariling kapatid ko ang nagsabi sa’kin na lumayas na lang ako.

Ako si Dominic, 34. Construction worker ako.
Dalawang taon akong nagtrabaho sa Saudi. Hindi madali ang buhay doon. Init, pagod, homesick, at minsan gutom pa kapag kinapos ang sahod.
Pero tiniis ko lahat.
Hindi para sa luho.
Hindi para sa sarili ko.
Para makapagpatayo ng bahay para sa pamilya namin sa Nueva Ecija.
Lumaki kaming mahirap. Yung bahay namin dati gawa lang sa kahoy at yero. Tuwing bagyo, kinakabahan kami kung tatagal pa ba ang bubong.
Kaya nang magkaroon ako ng pagkakataong makapag-abroad, isang pangarap lang ang nasa isip ko.
Magkaroon kami ng matinong bahay.

Halos lahat ng sahod ko pinapadala ko sa bunso naming kapatid na babae na si Emalyn. Siya ang inutusan kong magbantay sa pagpapagawa.
“Kuya, ang ganda na ng foundation,” sabi niya sa video call noon.
“Kuya, may bubong na!”
“Kuya, malapit na matapos.”
Sa bawat update niya, parang nababawasan ang pagod ko sa trabaho.
Dalawang palapag ang bahay. May maliit na sala, kusina, at tatlong kwarto. Hindi mansyon, pero para sa amin na galing sa hirap…
Para na siyang palasyo.
Nang matapos ang bahay, sabi ni Emalyn:
“Kuya, dito na muna kami tumira habang wala ka. Sayang naman kung walang tao.”
Pumayag ako.
Pamilya ko naman sila.
Dalawang taon matapos ang kontrata ko sa Saudi, nakauwi rin ako sa wakas.
Excited akong makita ang bahay.
Habang nasa tricycle ako papunta sa amin, halos hindi ako mapakali. Iniimagine ko na yung moment na papasok ako sa bahay na pinaghirapan ko.
Pero pagdating ko sa gate…
Napansin kong iba na ang aura ng bahay.
May mga bagong halaman sa harap. May motor na hindi ko kilala.
Kumatok ako sa gate.
Lumabas ang kuya kong si Ricardo.
Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.
Parang hindi niya ako kilala.
“Kuya… ako ‘to. Si Dominic.”
Sandaling katahimikan.
Tapos sabi niya, malamig ang boses.
“O… umuwi ka na pala.”
Ngumiti ako kahit medyo awkward.
“Pwede na ba akong pumasok?”
Hindi siya gumalaw.
“Bakit?”
Napakunot noo ko.
“Anong bakit?”
Bigla siyang bumuntong-hininga.
“Dominic… may pag-uusapan tayo.”

Lumabas din si Emalyn at yung isa pa naming kapatid. Halatang seryoso ang mga mukha nila.
Biglang kinabahan ang dibdib ko.
“Anong problema?”
Si Ricardo ang nagsalita.
“Dominic… hindi ka na pwedeng tumira dito.”
Parang may sumuntok sa sikmura ko.
“Ano?”
“Hindi mo naman pangalan ang nasa titulo ng lupa.”
Hindi ako makapaniwala.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Sumagot si Emalyn.
“Kay mama kasi nakapangalan yung lupa. Tapos nung namatay siya… technically hati-hati na sa ating magkakapatid.”
Parang umiikot ang mundo ko.
“Pero ako ang nagpagawa ng bahay na ‘to.”
Tahimik lang sila.
Tuloy ko, nanginginig ang boses ko.
“Dalawang taon akong nagpakahirap sa Saudi para dito.”
Sumagot si Ricardo.
“Hindi naman namin sinabi na ikaw lang ang may karapatan dito.”
“Pero ako ang gumastos!”
“Eh desisyon mo ‘yon.”
Parang may pumutok sa dibdib ko.
Hindi ako galit.
Mas nangingibabaw yung sakit.
Tiningnan ko yung bahay.
Yung pader na pinili ko ang kulay.
Yung bintanang ako ang nagdesign.
Yung balcony na pangarap kong tambayan pag uwi ko ng Pilipinas.
Ngayon…
Parang hindi na akin.
“Saan niyo ako gustong pumunta?” tanong ko.
Nagkatinginan sila.
Tapos sabi ni Ricardo, diretso.
“Humanap ka na lang ng ibang matitirhan.”
Tahimik akong tumango.
Wala na akong lakas makipagtalo.
Lumabas ako ng gate na parang bisita lang.
Sa totoo lang, hindi ko alam kung saan ako pupunta.
Nag-check in ako sa maliit na lodge sa bayan.
Doon ko unang naramdaman yung bigat.
Hindi dahil sa bahay.
Kundi dahil sa pamilya.
Akala ko kasi pareho kami ng pangarap.
Pagkalipas ng ilang linggo, nagpasya akong magtrabaho ulit.
Pero sa pagkakataong ito, hindi na abroad.
Sa isang construction company sa Pampanga.
Doon ko nakilala ang supervisor namin na si Lix.
Isang tahimik pero mabait na babae.
Isang gabi, habang nagkakape kami pagkatapos ng trabaho, naikwento ko sa kanya ang nangyari.
Tahimik siyang nakinig.
Tapos sabi niya:
“Dominic… alam mo ba kung bakit masakit?”
“Bakit?”
“Hindi dahil sa bahay.”
“Dahil sa expectation mo sa pamilya mo.”
Napaisip ako.
Tama siya.
Hindi ko hinanap yung pera.
Hindi ko hinanap yung bahay.
Ang hinanap ko…
yung pakiramdam na may pamilya akong uuwian.

Pagkalipas ng isang taon, nakaipon ulit ako.
Hindi kasing laki ng dati.
Pero sapat para makapagpatayo ng maliit na bahay.
Sa ibang bayan.
Sa lupa na ako mismo ang bumili.
At sa tabi ko habang ginagawa ang bahay…
Si Lix.
Hindi ko akalaing sa pagkawala ng unang bahay…
May darating palang bagong tahanan.
At mas lalong hindi ko inasahan na isang araw, may kumatok sa gate.
Si Emalyn.
Naiiyak.
“Kuya… pwede ba kaming humingi ng tulong?”
Hindi ko sila pinagalitan.
Hindi ko sila sinumbatan.
Ngumiti lang ako.
At saka ko sinabi ang matagal ko nang natutunang aral.
Minsan, hindi ka tinataboy ng mundo.
Tinatahak mo lang ang daan papunta sa lugar na talagang para sa’yo.
At kung may bahay mang mawawala sa’yo…
Siguraduhin mong hindi mo rin mawawala ang respeto mo sa sarili mo