ISANG MATIGAS NA MAY-ARI NG APARTMENT ANG WALANG AWANG PINALAYAS ANG ISANG NAGHIHIRAP NA NURSING STUDENT DAHIL SA ILANG BUWANG HINDI PAGBABAYAD NG UPA UPANG IBIGAY ANG KWARTO SA IBA

Sa puso ng Cebu City, walang hindi nakakakilala kay Don Tino. Siya ang may-ari ng “Villa Tino Apartments,” isang malaking compound na inuupahan ng mga mag-aaral at mga ordinaryong manggagawa. Kilala siya bilang isang negosyanteng may pusong bato at kamay na bakal. Bawal ang late magbayad sa kanyang pamamalakad. Kapag pumalya ang sinuman sa araw ng singilan, kinabukasan ay nasa labas na agad ang mga gamit nito sa kalsada. Wala siyang pinapakinggang rason, dahilan, o pakiusap. Para sa kanya, ang negosyo ay negosyo at walang puwang ang awa sa pagpapalaki ng yaman.

Isang maulan na Biyernes ng gabi, umalingawngaw ang malakas na sigaw ni Don Tino sa buong hallway ng second floor ng gusali. Kaharap niya si Elena, isang dalawampu’t isang taong gulang na nursing student na namumutla at nanginginig sa matinding takot habang nakayuko.

“Tatlong buwan, Elena! Tatlong buwan ka nang hindi nagbabayad ng upa sa apartment ko!” dumadagundong na bulyaw ni Don Tino habang walang awang inihahagis ang mga damit, unan, at makakapal na libro ng dalaga palabas ng pinto patungo sa basang semento. “Puro ka pangako na magbabayad! Ang sabi mo kukuha ka ng part-time job para makabawi, pero araw-araw kitang nakikitang umuuwi nang madaling araw na may mga bitbit pang plastic bag mula sa labas! Kung may pera kang pambili ng kung anu-ano para sa sarili mo, bakit ni isang kusing ay wala kang pambayad sa akin?!”

“Sir Tino, nakikiusap po ako, parang awa niyo na,” umiiyak na lumuhod si Elena sa malamig na pasilyo, pilit na pinupulot ang kanyang mga nagkalat na gamit sa ilalim ng ulan na pumapasok mula sa bintana. “Kailangan ko lang po ng isang linggo pa para makahanap ng pera. Huwag niyo po akong palayasin ngayong gabi, napakalakas po ng ulan. Wala po akong ibang mapupuntahan dito sa siyudad.”

“Hindi ko problema ang buhay mo!” padabog na isinara ni Don Tino ang pinto at mabilis na nilagyan ito ng isang dambuhalang padlock. “Kunin mo na ang mga basura mo at umalis ka na dito ngayon din bago pa ako tumawag ng mga pulis para ipakaladkad ka sa labas ng compound ko!”

Wala nang nagawa si Elena. Basang-basa sa malakas na ulan at nanginginig sa ginaw, binuhat niya ang kanyang mabigat na maleta at dahan-dahang naglakad palayo sa lugar. Mula sa itaas na bintana, pinanood lamang siya ni Don Tino nang walang kahit anong bahid ng awa o pagsisisi sa kanyang mukha.

Ang katigasan ng puso ni Don Tino ay nagmula sa isang napakalalim at lumang sugat. Limang taon na ang nakalipas nang maglayas ang kanyang nag-iisang anak na si Rosa matapos nilang mag-away nang matindi. Ipinagtabuyan niya ito dahil sa pagsuway sa kanyang mga mahigpit na utos. Mula noon, binalot na niya ng matigas na yelo ang kanyang emosyon at itinuon ang buong buhay at atensyon sa pagpapalaki ng kanyang pera.

Lumipas ang dalawang araw matapos palayasin si Elena. Abala si Don Tino sa pagbibilang ng mga nakolektang libu-libong piso mula sa mga umuupa nang biglang tumunog ang kanyang cellphone. Isang hindi pamilyar na landline number ang lumabas sa screen. Nang sagutin niya ito, isang malamig at mabilis na boses ang nagsalita mula sa kabilang linya.


“Hello, ito po ba si Mr. Tino Villanueva?” tanong ng isang nars mula sa Vicente Sotto Memorial Medical Center. “Kailangan po kayong pumunta sa emergency room ngayon din. Ang pangalan niyo po kasi ang nakalagay na emergency contact ng isang pasyenteng dinala rito kagabi na nagngangalang Rosa Villanueva. Nasa kritikal na kondisyon po siya ngayon dahil sa matinding kidney failure at nag-aagaw buhay.”

Parang binuhusan ng kumukulong tubig si Don Tino. Nabitawan niya ang hawak niyang bungkos ng pera sa sahig. Ang kanyang anak. Ang kaisa-isang anak na limang taon na niyang lihim na iniiyakan at hinahanap. Wala siyang inaksayang segundo. Mabilis siyang sumakay sa kanyang sasakyan at pinaharurot ito papunta sa ospital nang walang pakialam sa mga traffic lights.

Pagdating niya sa emergency room, halos madapa siya sa pagmamadali at pilit na hinanap ang doktor. Sinalubong siya ng attending physician na may malungkot na ekspresyon.

“Doc, buhay ba ang anak ko? Ibibigay ko ang lahat ng yaman ko, iligtas niyo lang siya!” nanginginig na pakiusap ng matanda.

Bumuntong-hininga ang doktor. “Stable na po siya ngayon, Don Tino. Ngunit isang malaking himala na umabot pa siya nang ganito katagal. Tatlong buwan na pong malala ang kidney failure niya at kailangan niya ng napakamamahaling gamot at injections araw-araw. Mabuti na lamang at may isang mabuting tao na hindi sumuko at araw-araw siyang binibilhan ng mga gamot na iyon. Ang mga iniksyon na binili ng taong iyon ang nagdugtong sa buhay ng anak ninyo hanggang sa madala siya rito.”

Kumunot ang noo ni Don Tino. “Sino po ang bumibili ng gamot niya? Sino ang nagdala sa kanya rito sa ospital?”

Itinuro ng doktor ang dulo ng malamig na pasilyo malapit sa waiting area. “Iyong bata po na natutulog sa upuan dahil sa sobrang pagod. Siya po ang nagbayad ng paunang deposito at walang tulog na nagbantay sa anak ninyo simula kagabi.”

Dahan-dahang naglakad si Don Tino papunta sa itinuro ng doktor. Nang makalapit siya at makita ang mukha ng natutulog, tila tumigil ang pag-ikot ng kanyang mundo. Nanlamig ang kanyang buong katawan.

Ang taong nakahiga sa malamig na silya ng ospital, yakap-yakap ang sarili dahil sa lamig, ay walang iba kundi si Elena. Ang nursing student na pinalayas niya sa ulan. Sa tabi ni Elena ay ang kanyang basang maleta. Sa ibabaw ng maleta ay mga resibo at walang laman na pharmacy bags—ang mga “plastic bag” na laging bitbit ng dalaga pauwi na inakala niyang luho.

Ayon sa mga nars na nakakwentuhan ni Elena, magkatrabaho pala sila ni Rosa sa isang karinderya. Nang magkasakit si Rosa at hindi na makapagtrabaho, walang ibang maaasahan ang babae kundi si Elena dahil takot itong humingi ng tulong sa ama. Ginamit ni Elena ang lahat ng kanyang ipon, at maging ang perang pambayad sana sa upa upang bilhin ang mga gamot ni Rosa araw-araw. Nagtiis siyang murahin at palayasin ni Don Tino, huwag lamang mamatay ang anak nito.

Bumagsak ang mga tuhod ni Don Tino sa malamig na sahig ng ospital. Humagulgol siya nang napakalakas na umalingawngaw sa buong pasilyo. Gumapang siya palapit kay Elena at nanginginig na hinawakan ang kamay ng dalaga. Ang tatlong buwan na hindi pagbabayad ng upa na kinagalit niya ay ang mismong halaga na bumili sa buhay ng kanyang sariling anak.