Inakala na mga kaklase ng binata na isang kubo lamang ang bahay niya. Subalit napahiya talaga sila noong ipakita niya ang kanyang mansyon. Magandang araw sa inyo mga kaserye. Ngayon ay buklatin natin ang panibagong pahina na naglalaman ng paksang lihim ng [Musika] Probinsyano. Mataas ang araw ng bumaba si Sean mula sa mamahaling kotse ng kanilang pamilya.

Suot niya ang isang branded na polo shirt at sapatos na halata ang presyo. Tila ba siya ang hari ng kalsadang dinadaanan niya. Ang bawat hakbang puno ng kumpyansa at kayabangan. “Shan, bilisan mo naman!” sigaw ni Mommy Carol mula sa driver seat ng kanilang sports car. “Wait lang ma, baka madumihan ‘tong sapatos ko eh.” Reklamo niya habang umiiwas sa putik.

Napangiti si Mommy Carol habang umiling. Anak, masyado kang maarte. Tumawa si Shan sabay sabing, “Eh kasi naman ma baka mapagkamalan akong isa sa mga trabahador dito.” Binitawan niya iyon ng hindi iniisip kung gaano kasakit marinig iyon na mga naroroon. Para sa kanya, normal lang ang magbida ng kayamanan.

Normal lang ang pagtingin sa sarili na mas mataas kaysa sa iba. Nasanay na si Shan sa buhay ng karangyaan kung saan habang tumatagal ay mas tumataas ang tingin niya sa sarili na dumarating sa punto na lahat ng kanyang nakakasalamuha ay walang pag-aalinlangan niyang inaapakan ng pagkatao. Madalas naman siyang pagsabihan ng mga magulang niya tungkol dito pero balewala lang ito kay Sian.

Pagdating nila sa loob ng opisina ng kumpanya ng pamilya nila, lumapit si Daddy Henry. “Anak, kailangan nating mag-usap.” Seryoso nitong sabi. Kumunot ang noon ni Shan. About what, dad? Tahimik silang pumasok sa opisina habang naroon si Mommy Carol nagmamasid sa kanila. Tila may mabigat na bagay na gustong sabihin.

Pagkaupo ni Shan sa sofa, dumiretso na si daddy Henry sa punto. Sian, napagdesisyunan namin ng mommy mo na kailangan mong lumayo muna rito. Napataas ang kilay ni Shan. What do you mean lumayo? Masyado ka ng nasasanay sa buhay na puro layaw anak. Paliwanag ni Daddy Henry. Ayaw naming lumaki kang walang respeto sa ibang tao. Nagpantig ang tenga ni Shan.

So ano nga yun? Gusto niyo akong itapot sa bundok ko kung saan. Tinignan siya ni Mommy Carol. May pag-aalala sa mga mata. Hindi naman ganoon anak. Gusto lang naming matutunan mo ang halaga ng simpleng pamumuhay. Sa isang taon maninirahan ka muna kay Lola Selli sa baryo. Lola Sally? Halos sumigaw si Shan. Yung lola daw internet, walang mall.

Tumango si daddy Henry. Tama. Nababaliw na ba kayo? Hindi ako nababagay doon. Hindi ko kakayanin yon. Tumayo si Shan. Galit na galit. Ngunit hinawakan siya ni Mommy Carol sa kamay. Anak, para ito sa’yo. Hindi namin gustong pahirapan ka. Gusto naming matutunan mong pahalagahan ng mga bagay na hindi nasusukat sa pera. Nanghina si Shan.

Hindi niya alam kung ano ang nararamdaman niya. Galit, takot o pagtanggi makapaniwala. Siya nasanay sa aircon, mamahaling pagkain at gadgets. Ngayon ay itatapon sa baryo na walang kahit signal ng cellphone. Pagkalipas ng ilang araw, dumating na ang araw ng kanyang pag-alis. Bitbit ang isang maleta na puno ng mamahaling damit at gadgets.

Nakasimangot siyang sumakay sa van papunta sa probinsya. Shan, huwag kang mag-alala. Babalikan ka namin pagkatapos ng isang taon. Sabi ni Mommy Carol habang yakap siya. Hindi ko na kailangan yan, ma. Malamig niyang tugon. Sa loob ng sasakyan halos mabingi si Shan sa katahimikan. Walang malalaking billboard, walang Starbucks, walang mga mamahaling tindahan.

Puro taniman ng palay at punong kahoy ang makikita. Anong klaseng mundo ‘to?” bulong niya sa sarili. Maya-maya, huminto ang sasakyan sa harap ng isang maliit na bahay kubo. May bakuran itong puno ng gulay, isang lumang duyan at ilang manok na malayang naglalakad sa paligid. Lumabas si ng van. Nakakunot pa rin ng noo. Sian, maslang bati ni Lola Selly, isang matandang babae na may puting buhok at naka-duster.

Lumapit ito at niyakap siya ng mahigpit. Apo! Ang laki-laki mo na?” sabi ni Lola Selly habang pinipisil-pisil ang pisngi niya. Hindi kumibo si Sian. Tinignan niya ang paligid. May mga batang naglalaro sa putikan. Mga lalaking nagbabanat ng boto sa bukid. Napabuntong hininga siya. Anong kasalanan ko para danasin ‘to? Sa pagkainan ng bahay kubo, tinikman ni siya ang inihain ni Lola Selly.

Pritong isda, kanin at kamote. “Anak, kumain ka na oh. Mainit-init pa.” Yaya ni Lola. Inamoy ni siya ng pagkain. Hindi mabango sa panlasa niya. Hindi tulad ng gourm food na nakasanayan niya. Ah napangiwi siya. Wala bang burger o pasta dito? Tumawa lang si Lola Selly. Apo dito sa baro ang burger namin itlog na niluto sa dahon ng saging.

Natawa ang mga batang nakaupo sa kabilang mesa. Narinig niya ang bulungan nila. Arte naman ong bagong dating. Siguro anak ng mayaman yan kaya hindi sanay. Napayo si Shan. Ramdam niyang siya ang pinagtatawanan. Hindi ako nababagay dito.” Sabi niya sa sarili habang pinipilit nguyain ang isda. Ngunit sa likod ng bawat kagat, daman niya ang sipa ng realidad na walang kahit isang credit card o yaman ang makapagliligtas sa kanya ngayon.

Matapos ang hapunan, tinuro ni Lola Celly ang isang maliit na kwarto. “And diyan ka matutulog, apo?” Pumasok si Shan. Isang banig ang nakalatag sa sahig. Isang lumang electric fan ang humuhugong sa tabi at may isang ilaw na kumikislap-kislap sa kisame. Umupo siya sa banig. Hinawakan ang kanyang ulo. Hindi niya alam kung maiak siya o matatawa sa sitwasyon niya.

Mula sa king size bed, ngayon ay isang manipis na banig. Mula sa mamahaling hotel room, ngayon ay isang simpleng kubo. Bago siya matulog, sumulyap siya sa bintana. Tahimik ang gabi. Maririnig lang ang kuliglig, palaka at huning ng mga gamo-gamo. Walang ingay ng mga sasakyan. Walang tunog na mga sirena. Walang ilaw ng billboard.

Dahil sa katahimikan, biglang nagsalita ang kanyang puso. Isang tinig na hindi niya inaasahan. Sian, dito mo maririnig ang sarili mo. Maagang nagising si Shan dahil sa kakaibang tulog ng paligid. Imbes na alarm clock ng cellphone, ang narinig niya ay tila sya ng mga tandang kuliglig at palaka. Napabangon siya mula sa banig na parang wala sa sarili.

Ano ‘to? Saan na nga ba ako? Bulong niya habang pinupunasan ng mata. Pagtayo niya, naramdaman niya ang malamig at medyo malansang simoy ng hangin mula sa bintana. Lumabas siya ng kwarto. Nakasuot lang ng simpleng sando at shorts. Mga damit na pinilit isalpak ni Mommy Carol sa maleta niya sa kusina. Nakita niya si Lola Sell na abala sa pagluluto.

Amoy na amoy niya ang pritong tuyo na agad nagpaubo sa kanya. Good morning, apo. Bati ng matanda na may ngiti sa labi. Good morning. Tipid niyang sagot habang kinakaway ang kamay para paalisin ang amoy. Halika, kain na tayo. Iinihanda ko ‘tong paborito ko. Sinangag at tuyo. Napalunok si Sian. Tuyo ni minsan sa buhay niya ay hindi niya iyon kinain. Pero wala siyang pagpipilian.

Umupo siya sa bangkong gawa sa kahoy habang pinagmamasdan ang simpleng hapagkainan. Isang lamesa na may gasgas gasgas na ibabaw, mga pinggang plastic at isang basong may bitak sa gilid. Tinignan niya si Lola Selly nakangiti habang nagsasalin ng kanin sa kanyang plato. “Alam mo, apo?” bungad ni Lola habang naglalagay ng tuyo sa kanyang plato.

Ang bawat butil ng bigas dito pinaghihirapan. “Hindi basta-basta.” Nakangisi lang si Shan pilit na ngumiti. “Oo nga po, lola.” sagot niya kahit hindi niya talaga maunawaan. Pinilit niyang tikman ang tuyo. Sa unang subo pa lang na pangwi siya. Maalat, malutong at may kakaibang lasa na hindi niya matanggap. Pero nakita niya ang saya sa mukha ni lola habang kumakain kaya hindi niya na lang pinahalata ang pagkainis.

Kain lang ako para lumakas ka. Sabi ni Lola habang binibigyan pa siya ng dagdag na kanin. Matapos kumain, naglakad-lakad si Sean sa paligid ng bahay. Nakita niyang mga kapitbahay, mga batang naglalaro ng luksong tinik, mga matatandang nagtatanim sa bukid at mga inang naglalaba sa poso.

Isang matandang lalaki ang lumapit sa kanya. Oy, ikaw ang apo ni Sell ano? Bati ng matanda. Opo. Nahihiyang sagot ni Shan. Aba gwapo ha. Pero mukhang maselan. Sabay tawa ng matanda. Tumawa ang mga batang naroon. Siguro hindi marunong mag-arao. Sigaw ng isang bata. Ini hindi nga marunong mag-igib ng tubig. Sabat ng isa pa. Namula si Shan sa hiya.

Hindi niya alam kung paano sasagot. Hindi siya sanay na pagtawanan. Sanay siya sa paghangaan. Pagbalik niya sa bahay, natatnan niya si Lola Selli na naghahanda ng mga kahon. Apo, tulungan mo naman si Lola maghakot ng mga kahoy doon sa likod. Wika nito. Napailing si Shan. Kahoy. Magbubuhat siya ng kahoy.

Hala, hindi ba dapat may magtatrabaho para sa atin? Yung mga trabahador? Napangiti si Lola. Wala tayong katulong dito, apo. Tayong dalawa lang. Lahat ng meron tayo pinaghihirapan natin. Napabuntong hininga si Shan. Kahit ayaw niya, napilitan siyang sumunod. Sumama siya sa likod ng bahay kung saan may tambak na mga pinutol na kahoy. Bawat buhat niya ng isang piraso, pakiramdam niya ay mababali ang likod niya.

Ang bigat. Reklamo niya. Apo, kung araw-araw ka magbubuhat, masasanay ka rin. Sabi ni Lola habang walang kahirap-hirap na binubuhat ang mga kahoy. Napailing si Shan habang pinapahid ang pawi sa noon niya. Kung sa Maynila, may gym at aircon pa yan, bulong niya sa sarili. Pagkatapos ng trabaho, umupo siya sa lilim ng puno. Humihingal.

Nilapitan siya ni Lola dala ang dalawang baso na malamig na salabat. Uminom ka muna apo. Pampalakas yan. Inabot ni Shan ng baso. Ngunit nang malasahan niya ang maanghang na linamnam ng salabat, napapikit siya. Lasang gamot. Reklamo niya. Tumawa si lola. Yan ang tunay na pampalakas. Hindi energy drink. Sa hapon, napilitan si Shan na sumama kay Lola sa palengke.

Habang naglalakad sila sa daan na mabato at maalikabok, pinagtitinginan sila ng mga tao. Ano kaya iniisip nila? Tanong ni Shan sa sarili. Sa palengke, naamoy niya ang sari-saring halo ng isda, karne at gulay. Isang amoy na halos ikasuka niya ngunit ang mga tao roon magiliw. Magaan ang loob at simple lang ang pamumuhay.

May isang babae na nagtitinda ng prutas ang napatingin sa kanila. Selly, kamusta ka? Aba, sino yang gwapong kasama mo? Tanong nito. Apo ko si Shan. Sagot ni Lola. Proud na proud. Gwapo nga. Pero parang hindi sanay sa palengke ha. Biro ng babae tumawa ang mga tindera. Napalunok si Shan. Para siyang isdang inalis sa tubig.

Pag-uwi nila, natatnan nila sa bakuran ang ilang kabataan. Nagkukumpulan sila sa isang sulok. Naglalaro ng sungka. Niyaya si Shan ng isang batang babae na medyo kaedad niya. “Kuya, laro ka!” Umiling si Sian. Hindi ako marunong. Naku kuya tito hindi uso ang hindi marunong dapat sumubok sabay hatak sa kanya napilitan siyang umupo sa tabi ng mga bata habang naglalaro, napansin niya ang saya sa mukha ng mga batang ito.

Wala silang gadgets, wala silang branded clothes pero puno sila ng tawanan. “Paano sila nagiging masaya ng ganito?” tanong niya sa sarili. Pagsapit ng gabi, pagod na pagod si Shan. Habang nakahiga siya sa banig, tinitignan niya ang kisamin ng kubo kung saan nakisilip ang ilang bituwin mula sa butas ng bubong. Walang aircon, walang Netflix, walang malamig na unan.

Pero para sa unang pagkakataon, nakaramdam siya ng kakaibang katahimikan. Isang katahimikang hindi natatakot. kundi magaan sa pakiramdam. Huminga siya ng malalim. Siguro may matututunan ako dito. Bulong niya sa sarili bago pumikit. At sa unang gabi ng kanyang bagong buhay, nakatulog sian. Pagod ang katawan ngunit unti-unti ng nagigising ang kanyang puso.

Isang linggo na ang lumipas mula ng dumating si Shan sa baryo. Pero pakiramdam niya ay parang isang buwan na ang nakalipas. Hindi siya sanay sa simpleng buhay, sa kawalan ng luho at sa pakikitungo sa mga tao na walang ibang hangad kundi simpleng pamumuhay. Tuwing umaga, sinasalubong siya ng masakit na likod dahil sa pagtulog sa matigas na banig.

Ang dati niyang malambot at malamig na kama sa mansyon ay napalitan ng malamig at magaspang na sahig ng kubo. Isang umaga habang nagwawalis siya ng bakuran gamit ang walis tingting, isang bagay na noon ay hindi niya kailan man hinawakan. Nilapitan siya ni Lola Selly. Apo, pagkatapos mo Dian, samahan mo ako sa bayan ha.

Mag-e-enroll ka sa unibersidad natin dito.” Nakangiting sabi ni Lola habang nag-aayos ng basket na gawa sa Ratan. Natigilan si Shan. “Unibersidad dito.” Hindi niya maitago ang alinlangan sa boses niya. “Oo naman. Maganda din ang edukasyon dito, apo. Hindi mo kailangang nasa Maynila para matuto. Sagot ni Lola habang hinahaplos ang balikat niya.

Wala na siyang nagawa kundi sumunod. Habang nakasakay sila sa tricycle papunta sa unibersidad, pinagmamasda ni siya ng paligid. Mababang bahay, malalawak na bukirin, mga batang nagtatampisaw sa ilog. Ibang-iba ito sa mundo ng mga skyscraper at mamahaling kotse na nakagisnan niya. Pagtapak nila sa maliit na kampus ng unibersidad, naramdaman agad ni Shan ang tensyon sa paligid.

Halos lahat ng estudyante ay magkakakilala. Tila isang malaking barkadahan ang buong eskwelahan. Habang naglalakad siya kasama si Lola Selly, ramdam niya ang mga matang nakatitig sa kanya. Mga matang puno ng pagtataka at pag-uusa, “Siguro mayaman to.” Narinig niyang bulong ng isang estudyanteng lalaki. “Ang puti, parang hindi sanay sa araw.

” Sabi pa ng isa, pinilit niyang huwag pansinin ang mga bulung-bulungan. Pagkatapos ng enrollment, pinagpasyahan nilang dumaan sa karenderya malapit sa eskwelahan para kumain. Habang kumakain sila ng adobong manok at pritong talong, pinagmamasdan siya ng mga estudyanteng nagdaraan. Magagaang ang kilos, nagtatawanan. Walang pakialam sa mundo.

Anak, sa Lunes papasok ka na ha. Paalala ni Lola habang nag-aabot ng isang platong kanin sa kanya. Tumango siya ngunit hindi niya maitago ang kaba sa dibdib niya. Dumating ang unang araw ng klase. Nakatayo siya sa labas ng isang maliit na sisilid aralan na may nakasulat na BSBA 1- Hinugot niya ang malalim na hininga bago pumasok.

Pagpasok niya, napalingon sa kanya ang lahat. Tahimik ang buong klase habang sinusukat siya ng mga tingin. Umupo siya sa pinakadulo. Nagbabakas sakaling hindi mapansin. Ngunit isang grupo ng mga lalaki sa harap ang nagsimula ng magbulungan. Bagong salta yan. An ng isa. Siguro probinsyano rin pero mukhang sosyal-sosyal pa eh. dagdag pa ng isa.

Hindi niya mapigilan ng mapailing. Hindi pa man siya nagsisimula ay may mga hatol na agad. Sa kalagitnaan ng klase, ipinakilala sila ng kanilang profesor sa isa’t isa. Ikaw bagong mukha. Pangalan mo? Tanong ng professor kay Shan. Nag-angat siya ng ulo. Sian po maikli niyang sagot. Sian. Apelyido? Hindi niya pwedeng gamitin ang kilalang apelyido nila sa Maynila.

Sian dela Cruz po. Pagsisinungaling niya. Tumango ang propesor. Bagong lipat ka dito? Opo. Tapos na ang tanong pero ramdam pa rin niya ang mga matang nakatitig sa kanya. Paglabas ng klase, habang bitbit niya ang kanyang lumang bag, biglang tumapon ang tubig sa gilid ng kuror at tumama sa kanyang sapatos. “Os! Sorry! sarkast kong sabi ng isang lalaki na kilala sa klase bilang si Fred.

Tawa ng tawa ang barkada nito.” Naginit ang tenga ni Shan. Kung noon iyon sa Maynila, baka sinugod na niya si Fred. Pero naalala niya ang bilin ng kanyang mommy at daddy magpakumbaba. Pilit siyang ngumiti at tumalikod na lamang. Habang naglalakad siya pauwi, may lumapit na isang babae na may dalang notebook.

“Mukhang bago ka dito,” bungad ng boses. Pag-angat niya ng tingin, nakita niya ang isang maamong mukha. Mabungay ang mata. Nakangiti ng totoo. Walang bahid ng pangungutya. Ako si Hannah. Pakilala nito sabay abot ng kamay. Nagdalawang isip si Shan pero tinanggap niya ang kamay nito. Sian sagot niya. Ano ka pala dito? Business administration din.

Tanong ni Hannah habang naglalakad sila sabay. Oh. Oo. tugon niya. Kung gusto mo pwede kitang tulungan. Mahirap kapag bago ka sa lugar eh. Alok ni Hannah na may kabaitan sa boses. Napangiti si Shan. Hindi niya inaasahan na sa lugar kung saan ramdam niya ang pag-iisa, may isang taong mag-aalok ng pagkakaibigan. “Salamat,” sabi niya.

At sa unang pagkakataon, sinseridad ang naramdaman niya sa loob ng mahabang panahon. Mula noon, palagi na silang magkasabay ni Hannah. Tinuturuan siya nito kung saan ang mga silid aralan, saan masarap kumain ng mura, at kung paano makipagkapwa sa mga tao sa baryo. Sa tuwing pinagtatawanan siya ng ibang estudyante, si Hannah ang unang lumalapit sa kanya at nagsasabing, “Hayaan mo na sila.

Hindi mahalaga ang iniisip nila.” Sa simpleng mga salita ni Hannah, ramdam ni Shan ng pagkalma sa puso niya. Isang hapon habang magkasabay silang naglalakad pauwi, natanong ni Hannah, “Alam mo Sian, minsan iniisip ko parang hindi ka bagay dito.” Napahinto si Sian. “Bakit mo naman nasabi?” “Ewan ko.” “Makaiba sa’yo eh.

Para kang hindi talaga taga rito. Sagot ni Hannah. Tinitigan siya ng diretso sa mata. Napangiti si Shan. Pilit itinatago ang katotohanan. Siguro dahil hindi ako sanay sa buhay dito. Sagot niya. Tumawa si Hannah. makakasanayan mo rin basta bukas ang puso mo. Pagsapit ng gabi habang nakahiga siya sa banig, napapaisip si.

Ang simpleng kabutihan ni Hannah ay unti-unting binabasag ang pader ng kayabangan at pagiging makasarili sa puso niya. Hindi niya akalaing sa simpleng baryo, sa isang maliit na unibersidad at sa piling ng isang simpleng babae tulad ni Hannah. makakaramdam siya ng isang bagay na noon ay hindi niya lubos maintindihan. Tunay na koneksyon at kababa ang loob.

Sa mga sumunod na araw, nagpasya siya. Hindi niya sasayangin ang pagkakataong ito. Kahit mahirap, kahit mapait, kakayanin niya para sa sarili niya at para kay Lola Selly. at marahil para rin kay Hannah. Dumaan ang mga araw na puno ng mga maliliit na pagsubok na para kay Sian ay tila napakalaki. Isang araw habang nagmamadali siyang pumasok sa klase, inabutan niyang puno na ang silid.

Wala ng maupuan. Nakatayo siyang parang estatwa sa may pintuan. Ramdam ang mga matang nakatuon sa kanya. Bagong salta. Tito ka. Sigaw ng isang estudyanteng lalaki sabay turo sa isang lumang upuan sa gilid. Sira ang isang paa. Nanginginig na parang bibigay na. Napakagatlabi si Sian. Hindi niya pwedeng ipakita na naiinis siya.

Tahimik siyang lumapit at naupo doon. Kahit pa umiindayog ang upuan sa bawat galaw niya. Pagkatapos ng klase, nilapitan siya ng isang grupo. Sina Fred at mga barkada nito. “Uy, sosyal! Saan ka natutong maglakad na parang hari?” Sabay tawa ni Fred. Kasunod ang halakhakan ng barkada niya. Hindi umiimik si Shan.

Gusto na niyang pagsabihan si Fred pero pinipigilan niya ang sarili. Napansin iyon ni Hannah na noon ay nakatayo sa di kalayuan. Lumapit siya buo ang tapang sa boses. Kung hindi niyo siyang kayang respetuhin, mas mabuti pang manahimik na lang kayo. Madiing sabi ni Hannah. Natameme ang grupo. Saka nagkibit balikat bago naglakad palayo.

Lumapit si Hannah kay Sian. Ayos ka lang? Tanong niya. May pag-aalala sa mga mata. Tumango si pilit n nginitian si Hannah. Sanay na ako. Mahina niyang tugon. Kahit sa loob-loob niya, naninikip ang dibdib niya sa sakit. Pagdating sa bahay, natatnan niya si Lola Sell na abala sa paghahanda ng hapunan.

Apo, kamusta ang araw mo? Tanong ni Lola habang hinihiwa ang gulay. Umupo si Sian sa bangko. Ibinagsak ang bag sa gilid. Okay lang po,” maikli niyang sagot. Napansin ni Lola ang lungkot sa boses niya. Lumapit ito sa kanya at hinaplos ang likod niya. “Alam ko mahirap anak. Hindi madaling mag-adjust.” Pero tandaan mo, bawat hirap may kapalit na ginhawa. Malumanay na wika ni lola.

Napayo si Sian. Parang ang hirap po. Parang hindi ako kabilang dito. Mahina niyang sabi. Ngumiti si lola. Puno ng pag-unawa. Ikaw ang magpapasya kung saan ka kabilang. Hindi ang mundo ang huhubog sao Sian. Ikaw ang huhubog sa sarili mo. Kinabukasan, bagong pagsubok na naman ang humarap kay Sian. May palarong bayan para sa foundation day ng baryo at bahagi ng unibersidad ang mga estudyante.

Hindi siya makatanggi ng pilitan siya ni Hannah na sumali sa sakrace. “Sige na Sian! Masaya ‘to.” Paglalambing ni Hannah. Nakangiti ng pagkatamis-tamis. Napabuntong hininga si Sian. Paano siya makikisama kung palagi siyang umaatras? Sige na nga. sagot niya kahit kabado. Na magsimula ang laro, halos madapa siya sa loob ng sako.

Hindi siya marunong. Hindi siya sanay sa mga ganitong laro. Isa, dalawa, tatlo, “Go!” sigaw ng announcer. Nagsitakbuhan ng lahat habang si Sian ay halos gumapang na sa sako. “Naku, baka mabalian ‘yan. Narinig niyang sigaw ng isang manonood. Halakhakan sa paligid. Namilog ang mata ni Sian sa hiya. Lalo na madapa siya at kumalat ang putik sa puting polo niya. Tumayo siya.

Nanginginig sa inis at kahihian pero hindi siya sumuko. Bumangon siya. Nagpatuloy sa pagtalon at kahit siya ang huling nakarating sa finish line, sinalubong siya ng palakpakan. Pinangunahan ni Hannah. Yey! Hindi ka sumuko!” sigaw ni Hannah habang tumatakbo palapit sa kanya. Hindi niya napigilan na mapangiti.

Sa unang pagkakataon, kahit talunan, parang panalo pa rin siya. Pagkauwi nila, habang nililinis din siya ng putik sa sapatos niya, nagtanong si Lola Selly. “Anong naramdaman mo, Apo?” napangiti siya kahit pagod. As po kahit nakakahiya. Sagot niya. Tumawa si Lola. Ganun talaga. Sa simula puro pagkadapa. Pero darating ang araw tatayo ka ng hindi na natatakot matumba. Tumango si Shan.

Sa kanyang puso, may mumunting pag-asa na unti-unting tumutubo. Hindi naglaon. Naimbitahan siya ng student council para tumulong sa paghahanda ng stage decoration para sa school event. Hindi siya marunong maggupit ng mga disenyo pero nagpresenta siyang tumulong magbitbit ng mga kahon. “Shan, pakidala nga to sa stage.

” Utos ng isang babae sa council habang abala sa pag-aayos. Buong lakas niyang binuhat ang mabibigat na kahon kahit pawisan. Sa bawat pagod, sa bawat sakit ng katawan, pakiramdam niya ay nagiging parte siya ng mundong ito. Minsan habang nagbubuhat siya ng kahon, nakasalubong niya si Fred. “Aba, sosyal.

Nagtatrabaho na pala ngayon.” biro ni Fred. Ngunit sa halip na magalit, ngumiti lang si Shan. “Oo nga eh. Masaya pala ‘to.” Sagot niya ng walang bahid ng galit. Napatigil si Fred. Tila nagulat. Dahan-dahan naramdaman ni Sibabago sa sarili niya. Mula sa isang batang laging pinagsisilbihan, unti-unti siyang natutong magbanat ng buto, magpakumbaba at higit sa lahat, magpahalaga sa maliliit na bagay.

Isang gabi habang nakaupo siya sa balkonahe ng kubo, katabi si Lola Selli na nagpapaypay gamit ang abaniko, natanong niya, “Lola, sa tingin niyo po ba kaya kong magbago?” Tumingin si Lola sa kanya at sa liwanag ng buwan, nakita niya ang kislap sa mga mata nito. “Apo, hindi ko kailan man pinagdudahan yan. Narito ka na sa tamang daan.

Kahit mabagal, kahit padapa ka pa minsan. Ang mahalaga hindi ka sumusuko. Nakangiti si Shan. May kaunting luha sa gilid ng mata niya. Sa kabila ng mga pinagdadaanan ni Shan, patuloy ang mga pagsubok na humuhubog sa kanya. Minsan iniisip niyang hindi na kaya ng kanyang puso ang mga bagong hamon na dulot ng probinsya. Ngunit sa bawat araw na lumilipas, mas napapalakas siya ng mga maliliit na hakbang.

Ngayong linggo, ipinatawag siya ng guro nilang si Ginoong Navaro upang magbigay ng kontribusyon sa isang proyekto ng unibersidad. Matapos ang ilang linggong pagtatrabaho sa mga handog na proyekto, nagkaroon sila ng pagkakataon na lumabas ng mga estudyante sa isang outreach program sa baryo. Sean, bilang leader ng grupo, ikaw ang mamamahala sa lahat ng gawain natin sa outreach program na ito.

Ha? Kailangan natin ng mga kamay na magtatrabaho sa mga batang mahihirap at mga matatandang nangangailangan ng tulong.” wika ni Ginoong Nabaro. Tumango si Shan kahit hindi pa niya alam kung paano niya aayusin ang mga bagay bagay. Bagam’t napakabigat ng responsibilidad, ramdam niya ang pag-aalala ng guro. Okay po, Ginoong Nabaro.

Gagawin ko pong makakaya ko. Sagot ni siya ng may kaba sa puso. Ang outreach program ay itinakda sa isang maliit na komunidad sa tabi ng bundok. Makikita sa lugar ang mga kabahay na yari sa mga sanga ng kahoy at nipahat. Walang mga materyales na malalakas ang kalidad. Makikita ang mga bata sa kalsada.

Naglalaro habang ang mga matatanda naman ay nag-aalaga ng mga halaman at alagang hayop. Tanging ang simpleng kaligayahan at pagtutulungan ang makikita sa kanilang mga mata. Pagdating nila sa baryo, napansin agad ni siya ng mga batang nakatambay sa kanto, mga batang naglalakad ng walang sapatos at ang mga kababaihan na naglalaba sa ilog.

Ang amoy ng putik at ng mga halaman sa paligid ay tumimo sa kanyang ilong. Hindi siya sanay sa ganitong buhay pero isang bahagi ng kanya ang nagsasabi na nararapat na matutunan niyang tanggapin ito. Habang naglalakad papunta sa isang maliit na community hall, narinig ni siya ang tawanan ng mga kabataan. Ang ilan sa mga bata ay napansin siya at nagtakbuhan upang makipagkilala.

Ay ate kuya. Ano ‘yun? Tanong ng isang batang lalaki na may buhok na magulo at maruming mga paa. Napangiti si at lumapit. Ito ay proyekto po namin para makatulong sa mga bata at matatanda dito sa inyong baryo. Wika ni Sihan. Tinuturo ang mga dala nilang kagamitan. Dito po kami para magtulungan. Sabi ni Hannah.

Sabay lingon kay Sian. Sa kabila ng lahat ng nangyayari, napansin ni siya na may isang batang babae na tila malungkot at nag-iisa sa isang sulok. Ang kanyang mga mata ay malungkot at puno ng takot. Lumapit si Shan sa kanya at nagtanong, “Hey, bakit ka malungkot?” tanong ni Sian. Nag-atubili muna ang bata bago sumagot.

Wala po akong magulang. Tinutulungan ko lang po ang lola ko. Puno ng awa ang puso ni Shan. Wala kang magulang? Saan na sila? Yung mama ko po umalis po at hindi na po bumalik. Si papa ko naman po nagpunta sa ibang bayan. Sagot ng bata habang pinapahid ang luha sa mata. Ramdam ni siya ng bigat ng nararamdaman ng batang iyon.

At sa kabila ng mga nararanasang pagsubok, naisip niyang may iba pang uri ng sakit kaysa sa kanyang mga personal na problema. Lumuhod siya sa harap ng bata at nagsalita, “Alam mo hindi ka nag-iisa.” Nandito kami para magtulungan.” wika ni Shan na may kalakip na tapang sa boses. Pagkatapos ng outreach program, naging mas madalas ang pakikipag-ugnayan ni Shan kay Hannah.

Madalas silang magkasama sa pag-aasikaso ng mga gawain at nagkakaroon din ng pagkakataon na magkwentuhan tungkol sa kanilang buhay. Isang araw habang naglalakad sila pabalik sa kubo ni Lola Sally, napansin ni siya ng isang bagay na hindi pa niya nakikita sa buhay ni Hannah. Hannah, ikaw ba meron bang pangarap para sa iyong sarili? Tanong ni Sian ng seryoso.

Tumigil si Hannah at humarap kay Sian. Oo. Gusto ko sanang makapagtapos at matulungan ng pamilya ko. May mga kapatid akong mahirap at ako lang ang inaasahan nila. Sagot ni Hannah. May halong lungkot sa boses. Eh ikaw Sian? Tanong ni Hannah. Bakit ba ang tagal mong matutong magbago? Napayo si Shan. Nag-iisip ng sagot. Siguro kasi masyado akong nakakulong sa mga bagay na hindi ko naman talagang kailangan. Sagot niya.

Dati hindi ko nakikita ang halaga ng tunay na pamilya’t mga tao. Hindi ko nakikita mga mahalagang bagay. Nagulat si Hannah. Anong ibig mong sabihin? Sumulyap si Sean kay Hannah. Kasi Hannah, ikaw ang nagturo sa akin na hindi palaging materyal na bagay ang kailangan. Kaya kung may pagkakataon, gusto ko ring matulungan ka.

Ngumiti si Hannah at tinapik ang balikat ni Sian. Wala na akong hihiningin pa Sian. Salamat. Sabi niya ng tapat. Nasa kalagitnaan ng kanyang pagbabagong buhay, patuloy si Shan sa pagtutulungan kay Hannah at sa iba pang mga tao sa baryo. Minsan pakiramdam niya ay hindi siya matututo ng mabilis ngunit alam niyang kailangan niyang magpatuloy.

Kahit pa may mga pagsubok, masaya siya dahil alam niyang unti-unti niyang natutunan kung ano ang tunay na halaga ng buhay. Naghapon na lang ay nililingon ni Shan ang buhay sa probinsya. Habang naglalakad siya patungo sa paaralan, dala ang mga kamote na lagi niyang baon. Nararamdaman niyang tila may matalim na mga mata sa kanyang likod.

Si Fred, ang matalik na kaibigan ng mga kabarkada ay hindi nawawalan ng pagkakataon na gawing biro ang kanyang sitwasyon. Kamote na naman Sian. Sigurado ka bang hindi mo pa kaya magdala ng ibang pagkain? Sabi ni Fred. sabay tawa. Natawarin ang ilang mga kaklase habang nakatingin kay Sian. Ang kanilang mga mata na puno ng pangi-insulto at panunuya.

Alam ni Shan na hindi nila alam ang buong kwento ng buhay niya kaya ipinagpatuloy na lang niya ang pagbabalot ng kamote sa kanyang sako kahit na halos magdikit ang pisngi sa hiya at sakit ng mga salitang iyon. Si Sean ay laging tinutukso, pinagtatawanan at ginugol ang bawat araw sa ilalim ng mga malupit na biro. Para sa kanila, siya lamang ay isang batang hindi kayang magtagumpay.

Inisip nila na ang mga kamote niya at ang simpleng buhay sa probinsya ay ang tanging tadhanaan na makakamtan niya. Ngunit hindi nila alam, hindi nila alam ang tunay na kwento ni Sian. Sa tuwing naririnig din siya ng mga biro ni Fred, hindi niya na kayang sagutin pa ito. Ang sakit ay hindi na lamang nanggagaling sa mga salita kundi sa bawat patibong na mga kabarkada na hindi niya kayang itulak palayo.

May mga pagkakataon na gusto niyang sumigaw ngunit hindi siya makapagsalita. Ano ang silbi ng pagpapaliwanag kung hindi naman sila makikinig? Sa isang pagkakataon, habang ang mga barkada ay nag-uusap at nagbibiruan sa ilalim ng puno, muling bumangon ng isang biro kay Sian. Wala talagang silbi si Sian. Sigurado akong habang buhay na lang siya dito.

Walang ibang mangyayari. Sigaw ni Fred na may kasamang malakas na tawanan mula sa mga kabarkada. Laking gulat ni siya nang biglang lumapit si Hannah. Anong ginagawa niyo? Galit na tanong ni Hannah. Alam niyang hindi na ito ang unang beses na tinutukso si Shan at ayaw niyang maranasan pa ito ng kaibigan. Eh bakit? Pati ba naman si Shan? Si Shan na mukhang walang pag-asa. Sagot ni Fred.

Tinutukso pa si Shan ng may malupit na tawa. Ngunit hindi tinanggap ni Hannah ang mga biro na iyon. Hindi mo alam ang pinagdadaanan ni Sian. Hindi mo alam kung anong sakripisyo ang ginugol niya para lang magpatuloy. Walang karapatan ng sino man para pagtawanan siya. Nagulat ang mga kaklase nila sa lakas ng boses ni Hannah.

Mayroon siyang tapang na hindi iniiwasan ng anumang pagsubok na dumating sa kanilang daan. Lumingon si Shan kay Hannah at nakita niyang may luha sa mga mata nito. Hannah, salamat. Mahinang wika ni Shan. Ang puso niya ay puno ng pasasalamat. Hindi matitinag si Shan kahit na ang mga salitang paulit-ulit at tinutukso siya ng mga kabarkada.

Ngunit ang pagkakaroon ng isang taong magsisilbing tagapagtanggol sa kanya gaya ni Hannah ay isang bagay na hindi niya matatawaran. Sa bawat pagtulong at pag-alalay na ibinibigay nito sa kanya, natutunan ni Shan kung gaano kahalaga ang pagkakaroon ng kaibigan sa mga pinakamadilim na bahagi ng buhay. “Hann, salamat ha.” “Hindi ko alam kung ano magiging kalagayan ko kung wala ka.” Sabi ni Shan.

Nakatingin sa mata ni Hannah na may pagsisisi sa bawat salitang kanyang binanggit. “Pinangako ko na hindi kita iiwan.” Sian. Sagot ni Hannah. na hindi na pinapansin ang mga pangihiulto na patuloy na ibinabato ng iba. Kung ano man ang mangyari, nandiyan lang ako. Ngunit sa kabila ng lahat, ipinangako ni Shan sa kanyang sarili na darating ang araw na magbabago ang lahat.

Hindi siya papayag na habang buhay siyang mananatili sa probinsya at pagiging mahirap. Pagamat’t piniling huwag ipaalam sa iba ang tunay niyang pagkatao. Ang puso ni Si ay puno ng lakas ng loob. Isang araw, magtatagumpay siya hindi lang para sa kanyang sarili kundi para kay Hannah. Alam niyang kapag dumating ang tamang panahon, tutulungan niya ito upang makabawi at maipakita na may mas maganda pang hinaharap sa buhay nila.

Pagkatapos ng klase, naglakad si Shan at Hannah patungo sa kanilang paboritong lugar sa tabing ilog. Alam mo Sian, ikaw ang dahilan kung bakit ako naniniwala na may magandang bukas para sa mga katulad natin. Hindi lang basta kaibigan kundi inspirasyon. Wika ni Hannah habang pinagmamasda ng mga alon ng ilog.

Ngumiti si Sian ngunit may halong lungkot sa mga mata. Anna. Kung hindi ka nandiyan baka hindi ko na kaya magpatuloy. Isang araw tutulungan kita. Yun ang pinapangako ko sa sarili ko. Sumandal si Hannah sa isang puno at sinabing hindi mo kailangan magbigay ng pangako. Sian nandiyan ako para sao. Muling nanahimik sian.

Ngunit ang puso niya ay puno ng pasasalamat at pangarap. Alam niyang mayang hinaharap sa kabila ng lahat ng paghihirap. Pinili niyang itaguyod ang kanyang pangarap hindi lamang para sa sarili kundi para sa mga taong tumulong at magbahal sa kanya. Sa kabila ng kanyang kalagayan, lumipas ang mga buwan sa bawat araw na dumaraan, paulit-ulit ang hirap ni Shan sa pagharap sa mga pagsubok.

Hindi naging madali ang pakikipagsabayan sa mga estudyanteng ang tingin sa kanya ay isang hamak, isang palaboy na aksidenteng nakapasok sa unibersidad. Bawat tawa, bawat bulungan, bawat irap nina Fred at ng barkada nito ay parang kutsilyong sumasaksak sa kanyang puso. Ngunit kahit pa masakit, pinipili niyang manahimik. Pinipili niyang mangarap.

Isang hapon habang pauwi sila ni Hannah mula sa klase, binasag ng dalaga ang katahimikan. “San,” sabi niya habang tinatapik-tapik ang hawak na bag sa balikat. “Hindi. Habang buhay ganito ka, naniniwala akong malayo ang mararating mo.” Tumingin si Sian kay Hannah sa mga mata nitong puno ng pag-asa at tiwala sa kanya.

Kahit pa halos wala siyang maipagmalaki. “Sana nga, Hannah. Sana nga. Mahinang sagot ni Shan. Pilit na pinipigilan ang paminsang pagdududa sa sarili. Tahimik silang naglakad sa makitid na daan pauwi. Habang sa paligid nila, ang mga kuliglig ay tila uma ng marahang himig ng gabi. Ang mga bituwin ay nagsisimula ng kumislap sa langit at ang malamig na hangin ng probinsya ay nagdadala ng amoy ng basang lupa.

Hindi kayang ikwento ni Sian kay Hann ang tunay niyang pagkatao. Ang barangyang buhay na iniwan niya sa Maynila. Ang yaman na ngayo’y parang isang panaginip na malayo na sa abot ng kanyang kamay. Ngunit sa puso niya gumuhit ang isang pangako. Balang araw babawi siya. Balang araw ibibigay niya kay Hannah ang buhay na higit pa sa simpleng kamote at nilagang itlog.

Balang araw hindi na siya hahamakin ninuman. Sa mga gabing walang ilaw at tanging gasera lang ang nagbibigay liwanag, madalas niyang kausap ang sarili. Hindi ka pwedeng sumukousan.” bulong niya habang nakatitig sa sarili sa basag-basag na salamin sa sulok ng kubo. “Para kay Lola, para kay Hannah, para sa sarili mo.

” At dumating ang araw na matagal nilang hinintay, ang araw ng pagtatapos. Sa ilalim ng mainit na sikat ng araw, nakasuot sila ng simpleng toga, mapurol ang kulay at may ilang sinulid na nakalaylay. Ngunit para kay Sian, ito ang pinakamatimyas na kasuotan na kanyang nasuot. Hindi ito mamahalin ngunit ito’y bunga ng pawis, tiyaga at matinding determinasyon.

Sa gitna ng makulay na seremonya habang isa-isang tinatawag ang mga pangalan ng mga estudyante hindi maiwasang mangiti si Shan. Hindi dahil sa medalya, hindi dahil sa pagkilala, kundi dahil alam niyang nalampasan niya ang unang malaking laban ng kanyang buhay. “Grabe Sian, graduate na tayo.” sigaw ni Hannah.

Tumatalon-talon pa sa tuwa bago siya biglang niyakap ng mahigpit. Salamat Hannah. Kung hindi dahil sa’yo, baka sumuko na ako noon pa. Sagot ni Shan. Bahagyang naiiyak. Aba, huwag mong iaasa sa akin yan ha. Ginawa mo yan Sian dahil malakas ka. Dahil may pangarap ka. Sagot ni Hannah. pinapadyakan pa siya sa balikat ng pabiro.

Habang nagkakagulo ang mga estudyante abala sa pagkuha ng mga litrato at pagsisigawan. Napatingin si Shan sa kalsada sa tapat ng unibersidad. Isang magarang itim na SUV ang dahan-dahang huminto. Nagkatinginan ng mga tao. Nagbulungan. Bumaba mula rito ang dalawang pamilyar na pigura. Sina Mommy Carol nakaayos na parang pupunta siya sa isang sosyal na party at si daddy Henry na nakaamerikana kahit tirik ang araw.

Sian! Masayang tawag ng kanyang ina habang mabilis na lumapit at agad siyang niyakap ng mahigpit. Ipinagmamalaki ka namin anak. Dagdag pa ni Daddy Henry sabay tapik sa kanyang balikat. Namilog ang mga mata ng lahat ng estudyante. Si Fred na kanina’y nagkukwento ng kayabangan niya sa barkada ay naputol sa pagsasalita at natulala.

Sino ‘yun? Kamukha ng mga artista? Bulong ng isa sa mga kaklase. Ano to? Anak ng mayaman. Ani pa ng isa. Hindi makapaniwala. Hindi nagtagal. Lumapit ang kanyang mga magulang kay Sian. Bitbit ang masaya. ngunit mag-arboing balita. “Shan, anak, masayang-masaya kami dahil alam namin na nagbago ka na. Binabati ka namin at proud kami sa’yo.

Dahil kahit mahirap ang pinagdaanan mo dito ay nagawa mo pa din makapagtapos.” “Naghanda kami ng enggrandeng selebrasyon para sao sa mansyon.” wikan ng kanyang ina. Nangingislap ang mga mata. Maaari mong isama lahat ng gusto mong imbitahin. Gusto naming ipagdiwang ang tagumpay mo. Deserve mo ‘to anak dahil malaki na talaga ang pinagbago mo mula n pumunta ka dito.

Dagdag pa ng kanyang ama. Nakangiti. Hindi makapaniwala si Sian. Parang nananaginip. Ang mga naririnig niya ay tila bumabalot sa kanyang buong pagkatao. Ang musika ng tagumpay. Ang tunog ng pag-angat na matagal niyang pinangarap. Dilingon niya si Hannah na nakatayo lang sa gilid. May ngiti ngunit may bahagyang pagtataka sa mga mata.

Sian, sino sila? Magulang mo ba talaga ang mga yon? Mahina at waring hindi makapaniwalang tanong ni Hannah. Tumingin si Sean sa kanya at sa puso niya isang bagay ang malinaw. Hindi niya maaaring kalimutan ang mga taong naniwala sa kanya. Bago pa man niya mabawi ang mundo na iniwan niya.

Han! Sambit niya habang papalapit sa dalaga. Gusto ko, gusto kong ikaw ang una kong makasama sa pagdiriwang ko.” Nagkatinginan sila. Isang titig na puno ng pangako ng bagong simula n pag-asang magkasabay silang aakyat sa hagdan ng mga pangarap. At sa araw ng pagtatapos, hindi lang diploma ang nakuha ni Shan kundi ang matibay na paninindigan na kahit saan man siya dalhin ng kanyang kapalaran, hinding-hindi niya iiwan ang mga taong nagbigay sa kanya ng pag-asa noong wala ng natira sa kanya kundi tapang at pangarap.

Pagkatapos ng seremonya ng pagtatapos, nagsimula ng mag-uwian ng mga estudyante. Dala-dala ang kanilang mga toga at diploma habang nagkukwentuhan at nagtatawanan. Sa gitna ng masiglang eksena, dahan-dahang lumapit si Shan sa grupo ng kanyang mga kaklase. “Pwede ba kayong makausap?” Sandali? Magalang nabati ni Shan.

Napalingon sina Fred at ang kanyang mga barkada. Sabay tumaas ang kilay. Si Hann naman ay ngumiti agad at naghintay ng sasabihin ni Shan, “Gusto ko kayong imbitahan sa isang selebrasyon.” Pagpapatuloy ni Shan. May halong ka ba sa boses? Selebrasyon? Saan? Sa palengke. Mabilis na singit ni Fred sabay tawanan ng barkada niya.

Napalunok si Shan ngunit pinilit niyang hindi magpadala sa tukso. Sa halip, ngumiti siya. Hindi sa palengke Fred. Sa bahay namin, sina Mommy at daddy ang naghanda. Malaki yung party, maraming pagkain at may mga banda pa nga. Nagtawanan pa rin ang iba hindi makapaniwala. Loko to ah. Banda? Baka banda ng mga kuliglig. hirit pa ng isa.

Tumingin si Hannah kay Sean at nakita niya ang kaseryosuhan sa mukha nito. Hinawakan niya si Shan sa braso. Sihan, seryoso ka ba? Tanong niya. May ngiti ngunit puno ng respeto. Tumango si Sian. Oo, seryoso ako. Kaya ko kayo inimbitahan dahil gusto kong makasama kayong lahat sa mahalagang araw na ‘to. Hindi ko naman kayo pipilitin eh.

Pero sana pumunta kayo. Mula sa kanyang bulsa, inilabas niya ang ilang pirasong papel kung saan nakasulat ang address ng kanilang mansyon. Oh, ito ang address. Kung gusto niyo, sumunod kayo mamaya ha. May mga maghahatid na sasakyan para sa inyo. Nagkatinginan ng mga kaklase niya. Kita ang pagdududa sa mukha nila, ngunit kasabay nito ang kuryosidad.

Sa totoo lang, kahit paano gusto rin nilang makita kung hanggang saan ang kayang gawin ni Shan. Kung niloloko ba sila o may tinatago siyang lihim. Si Fred na laging bida-bida ang unang nagsalita. Bahala na. Libre naman pagkain eh. Kung wala eh ‘di ba? Sabay tawa. Sumang-ayon ng karamihan. Sige Sian, pupunta kami.

Hindi namin palalampasin ‘to ah. Biro pa ng isang kaklase. Pupunta din ako. Sabi ni Hannah. Nakatingin kay ng buong tiwala. Ngumiti si Shan. Sa wakas isang hakbang na lang at malalaman na nila ang buong katotohanan. Makalipas ang ilang oras, sinundo ng magagarang van ang mga estudyante mula sa unibersidad. Isang-isa silang sumakay.

Habang ang iba ay patuloy pa rin ang pagbibiro. “Naku, baka pagdating natin singil tayo sa pamasahe ah.” Natatawang sabi ni Fred. “O naman abutan tayo ng kamote sa plato.” Dagdag pa ng isa. Si Hannah tahimik lamang sa tabi ni Sian. Ramdam niya ang kaba sa hangin pero damarin niya na isang bagay na espesyal ang mangyayari.

Habang tumatakbo ang van, unti-unti na nilang nilalampasan ng mga bukirin ang mga baryo at pumasok sa isang matayog at pribadong subdivisyon. Huminto ang van sa harap ng isang napakalaking tarangkahan. “Anong lugar to?” tanong ni Fred. Lumalaki ang mata. “Parang hindi na ‘ probinsya.” Dagdag pa ng isa, bumukas ang tarangkahan at sa loob bumungad ang isang malawak na bakuran na puno ng taniman ng mga imported na bulaklak, mga mini fountain at isang malaking mansyon na kulay puti at ginto.

Grabe, parang palas. Halos bulalas ng lahat. Nagulat si Fred. Halos mabitawan ang kanyang backpack. Bahay mo ‘to Sian? Hindi ka nagbibiro.” Halos nanginginig niyang tanong. Tumawa si Shan. Unang beses sa matagal na panahon na walang halong sakit ang kanyang tawa. “Oo, bahay namin ‘to. Tara, pasok tayo.” Nag-aantay na sina mommy at daddy.

Hindi pa rin makapaniwala ang iba. Para silang nananaginip. Ang dating pinagtatawanan nilang si Shan, ang may baon na kamote at laging nakapuruntong na pantalon ay isang tunay na mayaman pala. Pagpasok nila sa malawak na buluwagan, sinalubong sila ng malamig na aircon, mamahaling chandelier at mga masasarap na pagkain na nakaayos sa mahahabang lamesa.

May mga waiter pang naka-amerikana na nag-aalok ng juice at wine. “Grabe, akala ko pang pelikula lang to.” bulong ni Hannah. Hawak ang braso ni Sian. Lumapit ang mga magulang ni Sian. Parehong nakangiti. Welcome mga anak. Salamat at sinamahan ninyo si Sean sa mahalagang araw na ito. Masayang bati ni Mommy Carol.

Walang anhuman po nanginginig sagot ng mga kaklase lalo na si Fred na parang nalulunod sa hiya. Tinapik ni Sian si Fred sa balikat. Oh Fred, tara kain ka na. Hindi kamote ‘yan. Imported lahat ng pagkain dito. Biro niya sabay tawa. Namula si Fred pero ngumiti rin. Sa gitna ng tawanan at saya, tumayo si Shan sa harap ng lahat.

Gusto ko sanang magpakatotoo sa inyo ngayon. Maraming beses akong pinagtawanan, minaliit at tinawanan dahil sa itsura at estado ko sa school. Hindi ko kayo masisisi kasi hindi ko rin naman ipinaalam ang tunay kong pagkatao. Huminga siya ng malalim. Sinadya ko pong mamuhay ng simple para matutunan ang kahalagahan ng kababaang loob, pagtitiis at tunay na kaibigan.

Gusto kong maranasan kung paano maging tao hindi base sa pera o ari-arian. Tahimik ang buong buluwagan. Maging ang mga waiter ay tumigil sandali upang makinig. Gusto ko ring magpasalamat lalo na kay Hannah. Sa lahat ng naging kaibigan ko, siya lang ang hindi tinignan ng palabas kong anyo. Siya ang nagturo sa akin kung anong ibig sabihin ng tunay na pagkakaibigan.

Napatingin si Hannah kay Sian. Namumula ang pisngi. Si Fred hindi na nakatiis. Lumapit siya kay Shan. Hawak ang dibdib. Si bro, sorry talaga ang sama namin sa’yo. Hindi namin naisip na ganun pala ang totoo. Patawad Sian. Kung alam lang namin, sabi pa ng isa. Isa-isa silang lumapit, nagsisisi, humihingi ng kapatawaran. Ngumiti si Shan at isa-isang niyakap ang mga dating nangaapi sa kanya.

Tapos na yon. Ang mahalaga, natututo tayong lahat. At sa gabing iyon, hindi lamang selebrasyon ng pagtatapos ang kanilang ipinagdiwang kundi ang selebrasyon ng pagkakaibigan, pag-unawa at bagong simula. Makalipas ang ilang araw matapos ang enggrandeng selebrasyon. Tahimik na nakaupo si Shan sa kanilang malawak na mansyon.

Sa harap niya ang malawak na hardin na puno ng makukulay na bulaklak at sa di kalayuan ang mga alagang kabayo nila sa ranch. Hindi pa rin siya makapaniwala sa bilis ng mga pangyayari. Parang kahapon lang nakaupo siya sa ilalim ng puno, ngumangat-ngat ng kamote habang pinagtatawanan ng mga kaklase, ngayon heta, binabalikan ang lahat ng nangyari habang tinatanaw ang maliwanag na langit.

Lumapit si Mommy Carol dala ang isang tray ng kape at mga biskuit. “Anak, anong iniisip mo?” tanong niya. Nakangiti habang inilalapag ang Treay sa mesa. Mommy, iniisip ko lang kung gaano ako pinalad. Ang dami kong natutunan sa probinsya. Hindi ko ‘to mararanasan kung hindi ako napunta doon. Hinaploss ni Mommy Carol ang buhok niya tulad ng ginagawa nito noong bata pa siya.

Alam mo anak, pinayagan ka namin ng daddy mo na maranasan yan dahil gusto naming matuto ka ng tunay na halaga ng buhay. Hindi lahat ng bagay nakukuha sa pera, Sian. Ang mga totoong kayamanan hindi mo makikita sa mamahaling gamit kundi sa mga pusong marunong magmahal at umunawa. Napangiti si Sian at sa kauna-unahang pagkakataon, naramdaman niya ang kabuuang pasasalamat sa mga magulang niya.

Kinabukasan, maagang nagising si Shan. Sa isip niya, may isang bagay siyang gustong gawin. Isang pangarap na nabuo sa loob ng kanyang puso habang siya ay nasa probinsya. Pagbaba niya sa malaking hagdanan, natatnan niya si Daddy Henry na nagbabasa ng diyaryo sa salas. “Dad, pwede ba kitang makausap?” tanong niya.

puno ng determinasyon sa boses. Ibinaba ni Daddy Henry ang diyaro at ngumiti, “Syempre anak, anong maitutulong ko say’yo?” Umupo si Shan sa tapat ng kanyang ama. “Gusto ko pong tulungan si Hannah, diretsong sabi niya. Siya po ang isa sa mga dahilan kung bakit hindi ako sumuko doon. Siya ang naging kaibigan ko kahit iniinsulto ako ng iba.

Gusto kong suklian ng kabutihan niya. Anak, anong naiisip mong gawin para sa kanya? Tanong ni Daddy Henry. Nakikinig ng mabuti. Gusto ko po sanang siyang i-offeran ng trabaho sa isa sa mga kampanya natin. Kahit ano clerical job muna o kahit anong posisyon na makakatulong sa kanya na makapagsimula.

Nagkatinginan sina Mommy Carol at daddy Henry. Kita sa kanilang mga mata ang pagmamalaki sa anak nila. Kung yan ang gusto mo Sian, susuportahan ka namin.” Sagot ni Mommy Carol sabay hawak sa kamay niya. “Sabihin mo lang sa kanya kami na ang bahala sa proseso.” Dagdag pa ni Daddy Henry. Nag-umapaw ang tuwa sa puso ni Sian.

Wala siyang inaksay ang oras. Kinuha niya agad ang kanyang cellphone at tinawagan si Hannah. Hello Hannah. May sasabihin ako say’yo. Pwede ba tayong magkita mamaya sa cafe? Sure Sian. Anong oras? Sagot ng boses sa kabilang linya. Puro ng pagtataka. 2:00 ng hapon. Treat ko. Sige kita tayo mamaya. Sagot ni Hannah. May bahid ang tuwa sa kanyang tinig.

Dumating ang sa isang eleganteng cafe malapit sa sentro ng bayan, nagkita sina Shan at Hannah. Suot ni Hannah ang simpleng bestida na bagay sa kanya habang si Sean naman ay naka-casual at lang malayo sa dati niyang mamahaling estilo. “Wow, Sian, ang ganda ng lugar na ‘to ah.” Sabi ni Hannah habang nauupo. “Para sao talaga ‘yan.

Hindi ko makakalimutan ang kabutihan mo sa akin noon eh. Seryosong sagot ni Shan. Namula si Hannah. Halatang naiilang. Ano ba ‘y sinasabi mo? Ngumiti si at inilapag sa mesa ang isang envelope. Ayan, application form para sa kumpanya namin. Sinabi ko na sa mga magulang ko, “Gusto naming bigyan ka ng trabaho. Hindi dahil naaawa kami kundi dahil alam ko kung gaano ka kasipag at kabait.

Gusto naming makita kang umasenso.” Natulala si Hannah. Hindi makapaniwala. Sian, seryoso ka ba? Ako trabaho sa kumpanya niyo. Tumango si oo. Hindi mo kailangan magbago. Ang pagiging totoo mo ang pinakamahalaga. Pumikit si Hannah sandali. Tila pinipigilan ang luhang gustong pumatak. Sian, salamat. Hindi ko alam kung paano ko susuklihan ‘to. Huwag mo ng isipin yon.

Basta mangarap ka lang ha. Ipagpatuloy mo lang yung kabutihang loob mo at sana ako rin bigyan mo ng pagkakataon. Napatingin si Hannah kay Sian. Nagtataka. Anong ibig mong sabihin? Napakamot sa batok si Shan. ngumiti ng nahihiya. Gusto rin sana kitang ligawan, Han dahil sa utang loob kundi dahil gusto kita. Matagal na. Hindi agad nakasagot si Hannah.

Kita sa mukha niya ang pagkamangha. Pero kasabay din ito ang unti-unting pagsibol ng matamis na ngiti. Sian, hindi ko inaasahan ‘to pero hindi rin naman ako magpapaligoy-ligoy eh. Gusto rin kita. Noon pa parang tumigil ang mundo ni Sian sa sagot na iyon. Hindi niya napigilan ang sarili at hinawakan ang kamay ni Hannah sa ibabaw ng mesa. “Salamat, Hannah.

Pangako, iingatan kita.” Nagkatinginan sila mata sa mata, puso sa puso at sa simpleng cafe na iyon sa gitna ng aroma ng kape at pagaspas ng hangin, nagsimula ang isang pag-iibigan na nakaugat sa kabutihan, pag-asa at tunay na pagmamahal. Mula ng opisyal na maging magkasintahan sina Shan at Hannah, lalo pang naging makulay ang bawat araw nila.

Hindi man kasing ang grande ng ibang kwento ng pag-iibigan, ang kanila ay puno ng tunay na pagmamalasakit at simpleng kaligayahan. Tuwing umaga, sinasalubong ni Shan si Hann sa opisina. Kahit abala si Shan bilang anak ng CEO, hindi niya pinalalagpas ang kahit isang pagkakataon na makita at maalagaan si Hannah.

Good morning, Hannah. Bati ni Sian isang umaga habang iniaabot ang isang tasa ng mainit na kape. Good morning din boss. Biro ni Hannah sabay kind. Hindi ako boss mo dito. Boyfriend mo ako ‘ ba? Sagot ni Shan sabay abot ng isang rosas na pulang bulaklak. Grabe ka Sian. Araw-araw na lang may bulaklak. Natatawang sabi ni Hannah habang tinatanggap ang rosas.

Araw-araw kitang mamahalin kaya araw-araw may paalala. Bulong ni Shan sa kanya. Namula si Hannah at mabilis na tumalikod para itago ang pamumula ng kanyang pisngi. Habang lumilipas ang mga buan, nakita ni Hannah ang tunay na ugali ni Shan. Mapagpakumbaba, maalalahanin at puno ng pagmamahal. Hindi siya ang siy na nakilala ng karamihan noon sa lungsod.

Ang binatang mayabang at maluho. Siya ngayon ay isang lalaking marunong umunawa at magpahalaga. Isang Sabado, nag-aya si na mamasyal sila sa isang malapit na park. Hindi mamahaling resort o hotel ang pinili niya kundi isang simpleng lugar na puno ng mga puno at damuhan. Bakit? Dito mo ako dinala Sian?” tanong ni Hannah habang naglalakad sila sa ilalim ng mga punong akasya. Gusto ko kasi yung simple lang.

Parang sa probinsya noon. “Naalala mo pa ba yung mga panahon na kamote lang baon natin?” sabay tawa ni Shan. “Syempre naman yung baong kamote na pinagtripan pa tayo ni Fred at ang barkada niya.” Sagot ni Hannah. Nagtatawanan din. Ayoko ng bumalik sa ganong buhay pero hindi ko rin kakakalimutan yung mga aral na dala non. Seryoso ng sabi ni Shan.

Tumigil sila sa isang maliit na clearing. Hinugot ni Shan ang isang maliit na pikt basket at isang kumot mula sa kotse. Nagbaon ako. Hindi kamote promise. Biro niya. Nagtawanan silang dalawa habang inilalatag ang kumot. Sa loob ng basket ay may simpleng sandwich, prutas at isang termos ng kape. Habang kumakain, napansin ni Hannah na malalim ang iniisip ni Sian.

Anong iniisip mo? Tanong niya. Ngumiti habang sumisilay ang araw sa kanyang mukha. Iniisip ko lang paano kaya kung habang buhay tayong ganito, simple, masaya at magkasama. Sabi ni Shan, malumanay ang boses. Hindi ko kailangan ng enggrandeng buhay, Sian. Ang mahalaga sa akin, ikaw. Sagot ni Hannah sabay hawak sa kamay niya. Hindi na napigilan ni ng sarili.

Inilapit niya ang mukha kay Hannah. at marahang hinalikaan ito sa noo. Salamat Hannah sa lahat. Kung hindi dahil sa’yo, baka hanggang ngayon wala pa rin akong natutunan. Bulong niya. Ilang araw ang lumipas, nagpasya si Shan na ipakilala si Hannah sa kanyang mga magulang ng pormal. Pagama’t kabado si Hannah, pinangako ni siya na magiging maayos ang lahat.

Sa malaking hapag ng kanilang bahay, sabay-sabay silang kumain. So ikaw pala si Hannah. Bungad ni Mommy Carol. Nakangiting inabot ang kamay ni Hannah. Opo ma’am. Mayhin ang sagot ni Hannah. Nanginginig pa ang kamay. Hindi na ma’am. Mommy na lang. At alam mo ba matagal ka ng ikinikwento ni Sian sa amin.

Kami naman, gustong-gusto ka na naming makilala. Sabi ni Mommy Carol. puno ng lambing. Sumunod namang nagsalita si Daddy Henry. Anak, ngayon ko lang nakita na ganito ka kasaya. Salamat sa’yo, Hannah, dahil tinuruan mo si Shan ng tunay na halaga ng buhay. Hindi na pigilan ni Hannah ang mapaiyak sa tuwa. Humawak siya sa kamay ni Shan sa ilalim ng mesa.

Hindi ko naman po sinasadya. Gusto ko lang po siyang maging kaibigan noon. umiiyak ngunit nakangiting tugon ni Hannah at yun ang totoong pagmamahal hindi sinasadya hindi inaasahan basta kusa siyang dumarat dagdag pa ni Mommy Carol Mula noon tinanggap ng buong puso ng pamilya ni Shan si Hannah tinuring nila itong parang sariling anak kasama siya sa mga Sunday branch family gatherings at maging sa mga out of town trips. Hindi nagtagal.

Isang espesyal na gabi, dinala ni Shan si Hannah sa paborito nilang park kung saan sila unang nag-piknik. Sa ilalim ng maliwanag na buan, may hawak si Shan na maliit na kahon. “Hann!” bulong niya. Lumuhod sa harap nung dalaga. “Oh my gosh, Sian!” Gulat na gulat si Hannah. Halos maiyak na naman. Hannah, hindi ko alam kung ano pang kaya kong hilingin sa buhay ko.

Ang gusto ko lang ikaw. Kasama kita habang buhay. Will you marry me? Tumulo ang luha sa mga mata ni Hannah. Nanginginig ang kamay habang tumango. Sian! Oo. Oo, Sian. Tuwang-tuwa si. Inilagay niya ang singsing sa daliri ni Hannah at biyakap siya ng mahigpit. At doon sa ilalim ng mga bituwin, pinangako nila sa isa’t isa na ang pagmamahalan nila ay hindi na kabase sa yaman, sa materyal na bagay kundi sa pagmamahal na itinanim sa panahon ng kahirapan at pinatibay na mga pagsubok.

Isang pagmamahal na walang hanggan. [Musika] Makalipas ang ilang buwan matapos ang engandeng kasal nina Shan at Hannah, mas lalo pang tumibay ang kanilang pagmamahalan. Hindi naging madali ang lahat ngunit dahil sa pundasyon ng tiwala, pag-unawa at tunay na pagmamahal, napagtagumpayan nila ang bawat hamon.

Nagpatuloy si Shan sa pamumuno sa kumpanya ng kanilang pamilya ngunit iba na siya ngayon. Hindi na siya ang lalaking naghahanap ng atensyon sa pamamagitan ng kayamanan. Siya ngayon ay isang mapagkumbabang lider. Bukas ang puso para sa mga nangangailangan. Samantala, si Hann naman ay mabilis na umasenso sa kumpanya.

Mula sa pagiging assistant, siya ay naging head ng corporate social responsibility program. Isang proyektong pinasimulan ni Shan upang tulungan ang mga kabataang nangangailangan ng edukasyon sa mga probinsya. Isang hapon habang nakaupo sila sa balkonahe ng kanilang bahay, nakatanaw sa taniman ng mga bulaklak na alaga ni Hannah, nag-uusap sila tungkol sa kanilang mga plano.

“San,” bulong ni Hannah habang nakasandal sa balikat niya. “Salamat. Kung hindi mo ako tinulungan noon, baka hanggang ngayon nangangarap pa rin ako. Ikaw ang dapat kong pasalamatan, Hannah. Sagot ni Si habang hinahaplos ang buhok niya. Dahil sa’yo, natutunan kong ang totoong yaman ay hindi nasusukat sa pera kundi sa mga taong minamahal mo at nagmamahal sao ang kwento ninahan at Hannah ay nagtuturo sa atin na ang tunay na yaman ay hindi nababase sa dami ng pera o sarangya ng buhay.

Sa kabila ng mga pagsubok at pangungutya, pinili ni siya na manatiling mapagpakumbaba at mabuting tao. Dahilan upang makamit niya hindi lamang ang tagumpay kundi ang kaligayahang hindi nabibili ng anumang materyal na bagay. Ipinapakita rin ng kwento na ang pagtulong sa kapwa lalo na sa mga panahong sila ang higit na nangangailangan ay nagbubunga ng pagmamahalan at pag-asang walang hanggan.

Dito ko na nga po isasara ang kabanatang pinamagatang lihim ng probinsyano. No.