Sinampal Ako Ng Biyenan Sa Harap Ng 30 Kamag-Anak — Kaya Sinampal Ko Rin Siya, At Ngayong Gabi, Isang Pamilya Ang Tuluyang Gumuho

3

Tahimik ang silid.

Hindi ‘yung katahimikang may pagrespeto —
kundi ‘yung katahimikang walang makasagot.

Hawak pa rin ng biyenan ko ang pisngi niya. Nanginginig ang kamay, hindi dahil sa sakit, kundi dahil nasapol ko ang mismong ugat ng problema.

“Magbabayad?” singhal niya.
“Anong renta-renta? Pamilya tayo!”

Tumango ako.

“Oo. Pamilya.”

Saka ako ngumiti.

“Pero sa pamilya, hindi ba malinaw dapat ang usapan? O sa pamilya n’yo lang puwedeng abusuhin ang isang tao basta’t manugang?”

Sumabat ang hipag ko, si Su Ya, sa wakas nagsalita. Namumula ang mata, parang biktima.

“Ate, hindi ko naman ginusto ‘to. Si Mama lang ang nag-ayos. Kung ayaw mo, pwede naman akong umalis—”

“Hindi,” putol ko.
“Hindi kita pinalalabas sa usapan.”

Lumingon ako sa kanya.

“Tatlong tanong lang, Su Ya. Sagutin mo nang diretsahan.”

Nag-alangan siya.

“Una,” sabi ko, malinaw ang boses,
“magbabayad ka ba ng renta?”

Tumahimik siya.

“Pangalawa,” dugtong ko,
“hahati ka ba sa kuryente, tubig, at internet?”

Mas yumuko siya.

“At pangatlo,” tumingin ako diretso sa mata niya,
“hanggang kailan ka titira?”

Doon na siya napaiyak.

“Hindi ko alam…” bulong niya.

Tumawa ang biyenan ko, pilit.

“Kita mo na? Wala ka talagang puso. Inaapi mo ang hipag mo!”

Umiling ako.

“Huwag n’yong baligtarin.”

Huminga ako nang malalim.

“Ang inaapi dito ay ako. Tatlong taon na.”

4

Bigla akong bumaling kay Jianjun.

“Ngayon ikaw naman,” sabi ko.
“Tingnan mo ako sa mata.”

Dahan-dahan siyang tumingala.

“Tatlong tanong din,” sabi ko.

“Una: Sa tatlong taon nating kasal, magkano ang inambag mo sa bahay?”

Hindi siya makapagsalita.

“Pangalawa: Sa sweldo mong ibinibigay mo sa nanay mo buwan-buwan, may naitabi ba para sa atin?”

Tahimik pa rin.

“At pangatlo,” tinignan ko siya nang mariin,
“kung baliktad ang sitwasyon — kung ang nanay ko ang sinampal ka sa harap ng lahat — sasabihin mo rin ba sa akin na ‘matanda na siya’?”

Namula ang mata niya.

Hindi dahil sa galit.

Kundi dahil alam niyang talo siya.

“Xiao Su…” mahina niyang sabi.
“Hindi ko alam na ganyan na pala ang nararamdaman mo.”

Napangiti ako.

“Iyan ang problema, Jianjun.”

“Hindi mo alam. At hindi mo kailanman tinanong.”

5

Tumayo ako.

Dahan-dahan, pero matatag.

Kinuha ko ang bag ko.

“Ngayong gabi,” sabi ko sa buong silid,
“aalis ako.”

Nagulat ang lahat.

“Hindi dahil pinalalayas n’yo ako,” dugtong ko.
“Kundi dahil ayokong manatili sa isang pamilyang normal ang pananakit at ang pananahimik.”

Lumingon ako sa biyenan ko.

“Ma,” sabi ko, magalang pero malamig,
“kung gusto n’yong patirahin ang anak n’yo, bumili kayo ng bahay para sa kanya. Huwag n’yong ipamigay ang pinaghirapan ng iba.”

At saka ako tumingin kay Jianjun sa huling pagkakataon.

“Kung pipiliin mo pa ring maging anak lang,” sabi ko,
“at hindi asawa — dito na nagtatapos ang kwento natin.”

Hindi siya humabol.

Hindi siya nagsalita.

At doon ko naintindihan ang lahat.

6

Tatlong araw pagkatapos ng handaan,
nag-file ako ng divorce.

May ebidensya.
May kontrata.
May titulo ng bahay.

Ang biyenan ko, nagwala.
Ang mga kamag-anak, nagsabi na “sayang.”
Si Jianjun, humingi ng tawad.

Ngumiti lang ako.

“May mga tawad,” sabi ko,
“na dumarating lang kapag wala nang pakinabang.”

Ngayon, mag-isa akong nakatira sa bahay na binili ko.
Tahimik.
Malinis.
Walang sigawan.
Walang sampalan.

At sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon —

Malaya akong huminga.