Bumulaga sa social media ang isang napakainit at kontrobersyal na usapin na tila yumanig sa kaisipan ng bawat Pilipino nitong mga nakaraang araw. Isang matapang na pahayag ang lumutang mula sa kampo ng mga kritiko, partikular na mula kay Leviste, na nagsasabing ang Pilipinas daw ay kasalukuyan nang nasa ilalim ng tinatawag na “De Facto Martial Law.” Para sa marami, ang salitang “Martial Law” ay nagdadala ng kilabot at takot, isang bangungot mula sa nakaraan na ayaw na nating maulit pa. Pero teka lang, totoo nga ba ito? O baka naman ito ay isa na namang malaking palabas at ingay mula sa mga taong hindi matanggap ang kasalukuyang takbo ng pulitika? Ang tanong ng bayan: Ramdam niyo ba ang Martial Law, o ramdam niyo lang ang init ng bangayan sa Facebook?

Ayon sa video commentary ni Sangkay Janjan na naging viral kamakailan, tinalakay at binusisi ang mga paratang na ito. Ang claim ni Leviste, bagama’t hindi opisyal na idineklara, ay damang-dama daw ang batas militar dahil sa takot at pananahimik ng marami. Sinasabing ang mga kritiko ng administrasyon ay isa-isang tinutugis at sinasampahan ng kaso, habang ang mga kaalyado naman ay malayang nakagagawa ng kanilang gusto. Isang napakabigat na akusasyon na kung iisipin mo ay parang eksena sa isang pelikula kung saan ang bida ay inaapi ng sistema. Pero sa totoong buhay, tila may ibang kwento ang lumalabas kung susuriin natin ang mga ebidensya sa paligid.

Agad na bwelta naman ni Sangkay Janjan, kung totoo ngang may Martial Law, bakit ang ingay-ingay pa rin ng mga kritiko? Isipin niyo nga naman, mga bes, kung nasa ilalim tayo ng diktadurya, makakapag-post pa ba tayo ng mga memes? Makakapag-TikTok pa ba ang mga influencers na bumabatikos sa gobyerno? Ang lohika ay simple: ang kalayaan sa pagsasalita ay buhay na buhay. Ang daming “hanash” sa social media, kaliwa’t kanan ang mga live stream, at walang humpay ang bangayan sa comment sections. Kung ito ay Martial Law, bakit parang ang saya-saya pa rin ng demokrasya sa internet? Tila may disconnect sa sinasabi nilang “takot” at sa nakikita nating “tapang” ng mga netizen na maglabas ng saloobin.

Isa sa mga puntong binitawan sa diskusyon ay ang paghahambing sa panahon ng Martial Law noon sa ilalim ni Ferdinand Marcos Sr. Noon, ang mga istasyon ng radyo at telebisyon ay ipinasara. Ang mga dyaryo ay kinontrol. Ang mga kritiko ay hindi lang basta kinasuhan, sila ay nawala sa sirkulasyon. Pero ngayon? Aba, si Leviste at ang iba pang miyembro ng oposisyon ay malayang nakakapag-press conference at nakakapag-post ng kanilang mga hinaing. Hindi ba’t parang ironiya na isinisigaw nilang “walang kalayaan” habang malaya nilang nagagamit ang kanilang mga plataporma? Ito ang puntong nagpapataas ng kilay ng marami—paano naging diktadurya ang isang bansa kung saan ang bawat isa ay may boses?

Lalong uminit ang usapan nang banggitin ang isyu ng “selective justice” o ang pagpili kung sino ang kakasuhan. Ang sabi ng mga kritiko, target daw ang oposisyon. Pero wait, may plot twist! Binanggit ni Sangkay Janjan ang kaso ni Senator Bong Revilla. Diba kaalyado siya? Diba “kakampi” siya ng administrasyon? Pero bakit nasangkot at naging sentro ng imbestigasyon? Ito ang “resibo” na nagpapatunay na hindi lang kritiko ang tinitira. Sa ilalim ng kasalukuyang pamamalakad, mukhang walang sinasanto—kakampi man o kalaban, kapag may issue, lagot. Ito ang matibay na ebidensya na baka naman hindi “political persecution” ang nangyayari, kundi simpleng pagpapatupad lang ng batas na walang kinikilingan.

Ang dramatic, di ba? Parang teleserye na akala mo alam mo na ang ending, pero biglang may magugulat na lang na character development. Ang akala ng lahat ay protektado ang mga “sipsip” sa administrasyon, pero ang realidad ay nagugulat na lang sila na kasama pala sila sa listahan ng mga iimbestigahan. Ito ang nagbibigay ng kakaibang flavor sa pulitika ngayon—ang unpredictability. Walang permanenteng ligtas, at ito ang marahil na tunay na kinatatakutan ng mga pulitiko, hindi ang Martial Law, kundi ang posibilidad na wala na silang kawala sa mata ng batas.

Hindi rin pinalampas ang pagbabalik-tanaw sa nakaraang administrasyon. Naalala niyo pa ba ang isyu ng “Ghost Projects” sa DPWH? Sa video, ipinakita ang clip ni dating Pangulong Duterte na mismong siya ang nagsasabing talamak ang katiwalian at mga proyektong hangin lang sa Department of Public Works and Highways. Ang tanong ng bayan ngayon: Bakit noong panahong iyon, parang walang nakulong? Bakit noong panahong iyon, parang tahimik ang mga ngayon ay nag-iingay? Ito ang masakit na katotohanan na binubuksan ngayon. Ang mga “ghost projects” na yan ay multo ng nakaraan na ngayon ay pilit na binubuhay para singilin ang mga may sala.

Sa puntong ito, nagkakaroon ng malaking comparison o “face-off” ang dalawang administrasyon. Ang isa ay kilala sa matapang na salita, habang ang isa naman ay tahimik pero mukhang may gulat sa gawa. Ang mga tagasuporta ay nalilito na rin—sino ba talaga ang tunay na lumalaban sa katiwalian? Yung maingay magsalita o yung tahimik na kumikilos? Ang claim na Martial Law ay tila nagiging smokescreen o pantakip para ilihis ang atensyon ng taumbayan mula sa mga tunay na isyu ng korupsyon na unti-unting nabubunyag.

Napaka-emosyonal din ng naging reaksyon ng mga netizen. Hati ang opinyon ng sambayanan. Sa isang banda, nandiyan ang mga die-hard supporters na nagsasabing “Buti nga sa inyo! Panahon na para managot ang mga kurakot!” Para sa kanila, ang bawat kaso na isinasampa ay tagumpay ng bayan. Ramdam mo ang gigil at galit nila sa mga pulitikong matagal nang nagpapasasa sa kaban ng bayan. Sa kabilang banda, nandiyan naman ang mga naniniwala sa narrative ni Leviste na “Ginigipit kami! Demokrasya ang nakataya!” Ang sagutan sa comment sections ay parang World War 3 ng mga salita—may iyakan, may tawanan, at may mga sumpaan.

“Sana all Martial Law pero ang ingay niyo,” komento ng isang netizen na tila aliw na aliw sa irony ng sitwasyon. May iba naman na seryoso ang hugot: “Huwag tayong magbulag-bulagan. Ang tunay na kalaban ay ang gutom at hirap, hindi ang isa’t isa.” Ito ang kagandahan sa social media ng Pilipinas—sa gitna ng seryosong usapan, laging may humuhugot at nagpapatawa. Ang term na “De Facto Martial Law” ay naging meme na rin sa iba, ginagawang katatawanan ang tila desperadong sigaw ng mga natatakot na makasuhan.

Isa pa sa mga anggulong tinalakay ay ang “budget approval without debate.” Sinasabi ng mga kritiko na minamadali ang mga batas at budget. Pero kung titingnan sa ibang anggulo, hindi ba’t ito ay senyales ng pagkakaisa sa Kongreso para mapabilis ang serbisyo? O sadyang wala lang talagang gustong kumontra dahil takot sila? Ito ay isang open-ended question na iniiwan sa atin ng mga pangyayari. Ang mabilis na proseso ba ay efficiency o conspiracy? Kayo na ang humusga, mga Ka-Marites. Ang mahalaga, nakikita natin kung saan napupunta ang pera—o kung saan HINDI napupunta.

Ang papel naman ng “Troll Farms” at “Fake News” ay hindi rin nawawala sa eksena. Sinasabing ang administrasyon daw ay gumagamit ng trolls para atakehin ang mga kritiko. Pero buwelta ni Sangkay Janjan, sino ba ang unang naglabas ng fake videos, tulad ng “polvoron video” na halatang AI-generated at low quality? Tila nagbabatuhan na lang ng putik ang magkabilang panig kung sino ang tunay na hari ng fake news. Ang kawawa dito ay ang ordinaryong Pilipino na hindi na alam kung alin ang totoo sa hindi. Ang payo ng marami: “Think before you click.” Huwag magpapabudol sa mga headline na wala namang laman.

Sa huli, ang tanong na “BBM Nagdeklara na ba ng Martial Law?” ay masasagot ng isang malaking HINDI sa papel at sa legal na aspeto. Pero sa aspeto ng pulitika, maituturing itong isang “Martial Law of Corruption”—isang mahigpit na kampanya laban sa mga tiwali, kung saan walang sinasanto. Ito ang klase ng “batas militar” na marahil ay gustong makita ng taumbayan: ang pagkakulong ng mga dapat makulong, at ang pagpapalaya sa katotohanan. Hindi ito tungkol sa pagsupil sa karapatan, kundi sa pagsupil sa pang-aabuso.

Kaya naman, mga kababayan, huwag tayong magpadala sa takot na ibinibenta ng ilan. Ang demokrasya ay buhay na buhay hangga’t kaya nating magtanong, magsalita, at manawagan ng pananagutan. Ang mga drama sa pulitika ay lilipas din, pero ang epekto ng korupsyon ay pangmatagalan. Kung ang “De Facto Martial Law” na sinasabi nila ay ang pagtatapos ng maliligayang araw ng mga kurakot, aba’y “Welcome” na “Welcome” yan sa mas nakararami. Ang tunay na laban ay wala sa pagitan ng mga kulay ng pulitika, kundi sa pagitan ng tama at mali.

Ano sa tingin niyo? OA lang ba si Leviste o may punto siya? Ramdam niyo ba ang Martial Law o ramdam niyo ang pagbabago? I-comment na ang inyong “Two Cents” dahil siguradong mainit na naman ang diskusyon! I-share ang artikulong ito para lalo pang kumalat ang chika at magising ang diwa ng bayan. Let’s engage, mga solid!