Talaga namang nagulantang ang buong social media at mga netizen sa naging pahayag ng paborito nating doktor ng bayan na si Doc Willie Ong. Sa kanyang viral video, walang takot niyang ibinunyag ang katotohanan sa likod ng mga pagkaing kinalakihan na nating mga Pilipino. Hindi natin aakalain na ang mga putaheng laging nasa ating hapag-kainan ay unti-unti palang pinapatay ang ating mga kidney nang hindi natin namamalayan. Ayon sa datos, umaabot na sa mahigit 80,000 na Pilipino ang kasalukuyang sumasailalim sa dialysis, isang nakababahalang numero na patuloy na tumataas taon-taon. Ito ang naging mitsa para magbigay ng seryosong babala ang doktor upang mailigtas tayo sa habambuhay na pagsisisi.

Sinimulan ni Doc Willie ang kanyang paliwanag gamit ang tinatawag niyang “Four Ds” ng kidney disease, na nagsisilbing cycle ng paglala ng sakit. Ang una rito ay “Diet,” na siyang pinagmumulan ng lahat ng problema kapag mali ang ating kinakain. Kapag hindi naagapan ang diet, didiretso ito sa pangalawang D na “Diabetes,” na kilalang pangunahing sanhi ng kidney failure sa bansa. Ang pangatlo ay “Dialysis,” ang prosesong kinatatakutan ng marami dahil sa hirap at gastos na kaakibat nito. Ang pang-apat na D naman ay ang pinakamalalang hantungan na ayaw nating lahat maranasan, kaya naman mahalagang putulin ang cycle na ito habang maaga pa.

Isa sa mga pinakagulat na rebelasyon sa video ay ang tungkol sa mga paborito nating sawsawan at pampalasa. Ayon kay Doc Willie, ang sobrang sodium o asin ang numero unong kalaban ng ating mga kidney. Kabilang dito ang mga nakasanayan na nating barbecue sauce, ketchup, toyo, at ang sikat na betsin o MSG na laging present sa ating mga lutuin. Ipinaliwanag niya na kahit gaano kasarap ang mga ito, ang kapalit naman ay ang pagtaas ng blood pressure na dumudurog sa ating mga kidney filters. Ang simpleng pagsawsaw sa patis at bagoong ay tila “lason” na unti-unting nagpapahina sa ating katawan.

Hindi rin nakaligtas sa listahan ang mga processed foods na madalas nating almusal o baon sa trabaho at eskwela. Ibinunyag ni Doc Willie ang nakapangingilabot na diperensya ng asin sa fresh na pagkain kumpara sa processed na bersyon nito. Halimbawa, ang isang fresh na manok ay mayroon lamang 69 mg ng sodium, ngunit kapag ito ay naging fast food fried chicken na, pumapalo na ito sa 2,000 mg! Ganun din ang nangyayari sa baboy na may 59 mg lang pero nagiging 1,000 mg kapag ginawang bacon, hotdog, o hamon. Isipin niyo na lang ang bigat na dinadala ng ating kidneys araw-araw dahil sa mga pagkaing ito.

Para naman sa mga mahihilig sa canned goods at instant noodles, tila kailangan na nating mag-isip nang dalawang beses bago buksan ang mga ito. Ang mga delata at instant noodles ay puno ng preservatives at asin na sadyang nagpapataas ng creatinine levels sa dugo. Kahit ang mga “healthy” kuno na tulad ng tuna, kung ito ay nasa maalat na brine o oil, ay delikado pa rin. Payo ni Doc Willie, kung hindi maiiwasan, hugasan o ibabad muna sa tubig ang meat ng delata para mabawasan ang alat, o kaya naman ay piliin ang mga version na “in water” lamang para mas litas.

Isa pang paborito ng mga Pinoy na tinukoy sa video ay ang mga tuyo, daing, tinapa, at itlog na maalat. Bagama’t ito ang ating comfort food lalo na kapag tag-ulan, ito rin ang nagpapabilis ng pagkasira ng ating kidney function. Ang sobrang alat ng mga pagkaing ito ay nagiging sanhi ng manas at high blood pressure. Bilang alternatibo, iminungkahi ng doktor ang pagkain ng fresh fish at paggamit ng mga natural na pampalasa tulad ng suka, kalamansi, o mga herbs para hindi naman maging matabang ang ating buhay habang inaalagaan ang kalusugan.

Nagbigay din ng babala si Doc Willie tungkol sa labis na pagkain ng protina o karne, lalo na sa mga may edad na o may existing kidney issues. Bagama’t kailangan natin ng protina, ang sobrang beef at pork ay nagpapahirap sa kidney na i-filter ang mga dumi sa dugo. Mas mainam umanong kumuha ng protina mula sa gulay tulad ng monggo (sa tamang dami) o isda. Para sa mga mahihilig sa soft drinks at energy drinks, ito ay isang malaking ekis dahil sa taglay nitong phosphorus at sugar na diretsong umaatake sa kidney cells. Mas mabuting tubig na lang ang inumin para “happy” ang ating kidneys.

Bukod sa pagkain, binigyang-diin din ang epekto ng madalas na pag-inom ng pain relievers at iba pang gamot nang walang payo ng doktor. Ang mga gamot tulad ng mefenamic acid at ibuprofen, kapag inabuso, ay maaring magdulot ng acute kidney injury. Maging ang mga medical procedures na may contrast dye tulad ng CT scan ay dapat ding pag-ingatan at ipaalam sa doktor kung may history ng kidney problem. Ang mensahe ay malinaw: huwag basta-basta iinom ng gamot kung hindi naman talaga kailangan o kung kaya naman ng pahinga at natural na paraan.

Upang mapanatiling malusog ang ating mga kidney, ibinahagi ni Doc Willie ang “Golden Rule” sa pag-inom ng tubig. Ang ideal na dami ay 2 to 3 liters o katumbas ng 8 hanggang 12 baso ng tubig araw-araw. Ito ang pinakamabisang paraan para mailabas ang mga toxins sa katawan at mapababa ang creatinine. Kung ikaw ay nasa aircon o hindi naman masyadong pinapawisan, sapat na ang 8 baso, pero kung ikaw ay nagtatrabaho sa labas o nag-eehersisyo, kailangan mong dagdagan ang iyong water intake. Tandaan, tubig ang gusto ng kidney, hindi kape, tsaa, o matatamis na inumin.

Sa usaping pinansyal, talagang mapapaisip ka sa sinabi ni Doc Willie na “Prevention is better than cure.” Ang gastos sa dialysis at gamutan ay hindi biro at kayang ubusin ang ipon ng isang pamilya sa iglap lang. Ang kidney transplant naman ay umaabot sa milyon-milyon ang halaga at napakahirap pang humanap ng donor. Kaya naman, ang simpleng pagdidisiplina sa pagkain at pamumuhay ay hindi lang para sa ating kalusugan kundi para na rin sa kinabukasan ng ating pamilya. Mas mainam na ang magtiis sa pagbabawas ng alat ngayon kaysa magdusa sa dialysis center habambuhay.

Ang reaksyon ng mga netizen sa rebelasyong ito ay halo-halong gulat at pasasalamat. Marami ang nagsabing, “Naku Doc, guilty ako sa hotdog at processed foods, buti na lang napanood ko ito agad!” Mayroon namang mga natakot at nagsabing, “Grabe, akala ko healthy ang tuna, maalat din pala, itatapon ko na yung mga stock ko sa bahay.” Ang iba naman ay nagbahagi ng kanilang karanasan, “Tama si Doc, ang hirap mag-dialysis, kaya habang maaga pa, makinig na kayo mga kabayan.” Tunay na naging eye-opener ang videong ito para sa maraming Pilipino na mahilig sa masasarap na pagkain.

Sa huli, ang hamon sa atin ni Doc Willie ay simple lang: Mahalin natin ang ating sarili sa pamamagitan ng tamang pagpili ng pagkain. Hindi naman kailangang tuluyang tanggalin ang lahat ng masasarap, pero kailangan nating matutunan ang moderasyon at disiplina. Ang ating kidney ay walang kapagurang nagtatrabaho para sa atin 24/7, kaya nararapat lang na suklian natin ito ng tamang alaga. Huwag na nating hintayin na maramdaman ang mga sintomas tulad ng pagmamanas, pagbula ng ihi, at panghihina bago tayo kumilos.

Kaya mga Ka-Netizen, ano ang masasabi niyo sa listahang ito? Handa ka bang i-give up ang iyong favorite bacon at milk tea para sa ikahahaba ng iyong buhay? I-share ang artikulong ito sa iyong mga mahal sa buhay dahil ang impormasyong ito ay maaaring magligtas ng buhay nila. Huwag kalimutang mag-comment sa ibaba ng inyong mga realization at kung anong healthy habits ang sisimulan niyo ngayong araw. Sabay-sabay tayong maging healthy at iwasan ang sakit sa kidney! Follow niyo na rin kami para sa mas marami pang updates at health tips!