Ang kasal nina Tuan at Mai ay isa sa pinakamarangya sa maingay na lugar na ito. Ang ina ni Tuan, si Ginang Hang, ay labis na nagmamalasakit sa panlabas na anyo. Mula noong araw na inuwi ng kanyang anak si Mai upang salubungin siya, siya ay natuwa sa panlabas ngunit sa panloob ay hindi nasisiyahan. Si Mai ay mabait at maganda, ngunit sa kasamaang palad, ang kanyang pinagmulang pamilya sa kanayunan ay napaka-ordinaryo; ang kanyang mga magulang ay mga magsasaka lamang na may maputik na mga kamay. Bumuntong-hininga si Ginang Hang,  “Kapag pumipili ng asawa, isaalang-alang ang kanyang pinagmulang pamilya; kapag pumipili ng asawa, isaalang-alang ang kanyang lahi. Napakahirap ng kanyang pamilya, kakapit lamang siya sa palda ng aking anak . “

Sa araw ng kasal, si Ginang Hang ay nakasuot ng matingkad na pulang pelus na ao dai (tradisyonal na damit Vietnamese), ang kanyang leeg ay pinalamutian ng maraming gintong kuwintas, at ang kanyang mga daliri ay kumikinang ng mga singsing na diyamante. Pabalik-balik siyang naglalakad, patuloy na sumusulyap sa kanyang relo, habang bumubulong sa sarili,  “Hindi pa rin dumarating ang pamilya ng ikakasal. Tipikal na ugali ng mga batang taga-probinsya, napakabagal at matamlay . “

Sa labas ng villa ni Ginang Hang, isang hanay ng mga mamahaling sasakyan na pagmamay-ari ng mga bisita ang nakaparada nang magkakalapit. Lahat ay maayos ang pananamit at mabango ang kanilang amoy. Nang masigla na ang kapaligiran, isang malakas na  tunog ng “bang… bang… bang” ang sumira sa kagandahan ng salu-salo. Sinundan ito ng makapal na ulap ng maasim na puting usok.

Lahat ng mata ay napadako sa gate. Isang luma at kalawangin na motorsiklong Honda Cub, ang mga sira-sirang fairing nito ay pinagtagpi-tagpi gamit ang mga goma, ang dahan-dahang pumapasok sa bakuran. Ang drayber ay isang payat at maitim ang balat na matandang lalaki na nakasuot ng luma at malaking suit at luma at sandalyas na gawa sa katad. Sa likuran niya, si Mai – ang magandang nobya – ay nakaupo nang nahihiya, ang mga kamay ay mahigpit na nakahawak sa laylayan ng kanyang tradisyonal na damit upang maiwasan itong maipit sa rayos ng motorsiklo.

Natigilan si Ginang Hang. Si Ginoong Ba pala iyon, ang tunay na ama ni Mai.

Nagsimulang umangat ang mga bulungan:  “Diyos ko, anong panahon na ba tayo na isinasama nila ang nobya sa ganitong sira-sirang kotse?”, “Dapat sinusundo siya ng pamilya ng lalaking ikakasal gamit ang isang mamahaling kotse, bakit nila hinahayaang dumating ang kanyang ama gamit ang motorsiklo nang ganito?”, “Magmumukha lang madumi ang bakuran” …

Namula ang mukha ni Ginang Hang, hindi dahil sa tuwa, kundi dahil sa kahihiyan. Nag-alab ang kanyang galit, at padabog siyang lumabas sa bakuran, nilulunod ng kanyang matinis na boses ang ugong ng makina ng kotse:  “Anong klaseng kalokohan ito? Sinabi ko na sa iyo na ang nobya lang ang dapat sumakay sa kotse ng kasal papunta sa bahay ng kanyang asawa; walang sinuman mula sa panig ng nobyo ang pinapayagang sumunod! Paano mo hinayaan ang maruming matandang lalaking iyon, na nagmamaneho ng tambak na basura, na  ipahiya ang pamilya ko nang ganito?!”

Pinatay ni Mr. Ba ang makina at isinandal ang gitnang stand sa isang pag-click. Ngumiti siya nang marahan, pinunasan ang pawis sa kanyang noo:  “Pakiusap, intindihin ninyo, puwede tayong sunduin ng kotse ninyo, pero ayon sa kaugalian sa aming nayon, dapat personal na ihatid ng isang ama ang kanyang anak na babae sa maikling distansya para maging panatag ang loob ko. Ilang dekada ko nang gamit ang motorsiklong ito, at gusto ko itong gamitin para dalhin si Mai sa bahay ng kanyang asawa para maging makabuluhan ito.”

Sumimangot si Ginang Hang, habang ang kanyang mga mata ay nakatingin kay Ginoong Ba mula ulo hanggang paa nang may paghamak:  “Ano ang saysay! Tingnan mo, ang usok at alikabok ay nasa lahat ng dako, at ang mga natapon na langis ay nagpadumi sa buong bakuran ko. Dapat ay umuwi ka na lang kasama ang basurang ito, huwag kang tumayo rito at pinapadumi ang bakuran ko.”

Mai rưng rưng nước mắt, nắm lấy tay bố định nói đỡ, nhưng ông Ba vỗ nhẹ tay con gái trấn an. Tuấn thấy mẹ quá lời, vội chạy ra can ngăn: “Mẹ, hôm nay ngày vui, mẹ đừng nói nặng lời. Bố đi đường xa vất vả…”

“Vất vả cái gì!” Bà Hằng gạt phắt đi. “Nghèo thì cũng phải cho sạch, cho sang một tí chứ. Đi cái xe không đáng giá 500 nghìn bạc này đến đám cưới bạc tỷ, ông không thấy ngượng à?”

Ông Ba vẫn giữ thái độ điềm tĩnh lạ thường. Ông nhìn bà Hằng, giọng trầm xuống nhưng đầy uy lực: “Bà chê cái xe này nát à? Đúng, nó nát thật. Nhưng nhờ nó chở rau, chở lợn mà tôi nuôi cái Mai ăn học thành tài đấy. Hôm nay tôi đến đây, cũng chẳng có gì nhiều nhặn, chỉ có chút quà mọn gọi là của hồi môn cho cháu nó.”

Bà Hằng cười khẩy, khoanh tay trước ngực: “Gớm, chắc lại mấy chục trứng gà với mớ rau sạch chứ gì. Thôi ông cất đi, nhà tôi không thiếu đồ ăn.”

Ông Ba không đáp. Ông cúi xuống, tháo sợi dây chun chằng ở yên xe, rồi bật nắp chiếc cốp xe tự chế – thực chất là một cái thùng tôn cũ được hàn dính vào baga sau xe máy. Cái nắp thùng kêu két một tiếng chói tai.

Bà Hằng nhăn mặt bịt mũi, tưởng đâu mùi cá tôm bốc ra.

Nhưng không. Khi nắp thùng mở toang, cả sân huyên náo bỗng chốc im phăng phắc. Mọi ánh mắt như bị hút chặt vào bên trong cái thùng tôn rỉ sét ấy.

Nằm gọn gàng bên trong không phải rau củ, cũng không phải gà vịt, mà là những cọc tiền polime xanh ngắt, mới cứng, được xếp thành từng bó ngay ngắn, chật cứng cả cái thùng. Bên trên lớp tiền là một cuốn sổ đỏ dày cộp.

Ông Ba chậm rãi nhấc từng cọc tiền ra đặt lên yên xe. Một cọc, hai cọc, ba cọc… rồi mười cọc. Ông cầm cuốn sổ đỏ lên, đưa cho Mai, rồi quay sang nhìn bà Hằng đang đứng chết trân như tượng đá.

“Chỗ này là 2 tỷ tiền mặt,” ông Ba nói dõng dạc, giọng vang cả sân. “Còn đây là sổ đỏ mảnh đất mặt đường 200 mét vuông ở thị trấn, tôi sang tên cho vợ chồng nó làm vốn kinh doanh. Cả đời tôi tiết kiệm, đi xe cà tàng, mặc áo rách cũng chỉ để dành cho ngày hôm nay.”

Bà Hằng há hốc mồm, đôi mắt trợn ngược, tay chân run lẩy bẩy. Bà nhìn chiếc xe máy nát, rồi nhìn đống tiền cao ngất ngưởng trên yên xe, mặt bà biến sắc từ đỏ sang xanh mét. Cú sốc quá lớn khiến bà lảo đảo, hai chân khuỵu xuống. Nếu không có Tuấn đỡ kịp, bà đã ngã lăn ra đất.

“Hai… hai tỷ… sao ông…” Bà lắp bắp không thành tiếng.

Ông Ba vỗ nhẹ vào chiếc xe máy cũ, mỉm cười nhưng ánh mắt nghiêm nghị: “Bà thông gia ạ, chiếc áo không làm nên thầy tu. Tôi đi xe nát không có nghĩa là tôi nghèo hèn. Tôi tôn trọng nhà bà, cũng mong bà tôn trọng xuất thân của con dâu. Tiền này tôi cho các con, không phải để khoe khoang, mà để bà thấy rằng nhà chúng tôi không đến đây để ăn bám.”

Cả đám cưới vỗ tay rần rần. Những người hàng xóm trước đó còn chê bai giờ quay sang trầm trồ thán phục. Bà Hằng mặt cúi gằm, lí nhí nói lời xin lỗi, không dám ngẩng đầu lên nhìn ai.

Ang sira-sirang motorsiklo ay nakaparada pa rin sa bakuran, katabi ng isang malaking tumpok ng dote. Ang imaheng iyon ay isang malupit na sampal sa mapagpanggap na pag-uugali ng mayayaman, isang di-malilimutang aral para sa mga taong hinuhusgahan lamang ang mga tao batay sa kanilang kaakit-akit na anyo.