Magulo ang nayon dahil sa tsismis. Hindi pinag-uusapan ng mga tao ang ani o presyo; sa halip, nagkukumpulan sila, pinupuna ang kasal ng manugang ni Ginang Ba. Ang anak ni Ginang Ba na si Huy ay wala pang 100 araw na namatay. Ang kanyang libingan sa bukid ay hindi pa nga maayos na naihanda, ang damo ay hindi pa nga luntian, ngunit si Lan – ang kanyang manugang, ang asawa ng namatay – ay ikakasal ngayon. Ang mas kapansin-pansin pa ay ang lalaking ikakasal ay isang mayamang matandang lalaki na malapit nang mag-70 taong gulang mula sa kalapit na distrito, isang matagal nang biyudo, at kilala sa kanyang maluho na pamumuhay.

Nang umagang iyon, dali-daling itinayo ang tolda ng kasal, ang matingkad na pulang kulay nito ay nagliliwanag sa isang sulok ng patyo, isang malaking kaibahan sa larawan ng kanyang asawa, nababalot pa rin ng usok ng insenso sa altar. Nakaupo si Lan sa kanyang silid, suot ang isang maringal na pulang damit na burdado ng gintong sinulid, ngunit ang kanyang mukha ay maputla, ang kanyang mga mata ay walang laman, parang sa isang baliw. Hinayaan niya ang makeup artist na maglagay ng pulbos at lipstick sa kanyang mukha, itinatago ang malalalim na maitim na bilog ng balat mula sa mga gabing walang tulog.

Nakaupo si Ginang Ba sa sulok ng bahay, umiiyak hanggang sa matuyo ang kanyang mga luha. Hindi siya nangahas na lumabas at harapin ang kanyang mga kamag-anak at kapitbahay. Nakaramdam siya ng galit, kalungkutan, at kahihiyan nang sabay-sabay. Nagalit siya sa kanyang manugang dahil sa pagiging walang puso at kawalan ng utang na loob, na nagmamadaling maghanap ng buhay na mayaman at marangya sa sandaling pumanaw ang kanyang asawa. Nalungkot siya para sa nag-iisang kaluluwa ng kanyang anak.

Eksaktong alas-9 ng umaga, isang kumikinang na prusisyon ng kasal ang dumating sa harap ng bahay. Lumabas ang 70-taong-gulang na lalaking ikakasal, na may itim na buhok at makintab na terno, kasunod ang isang kahanga-hangang prusisyon dala ang mga regalo sa kasal. Ang pinakanatatanging bagay ay ang tray na nababalutan ng pulang pelus, na puno ng mga tambak ng malalaking perang papel.  “Limang daang milyon!”  bulalas ng isang tao sa pagkamangha.

Napasinghap ang buong kamag-anak ng dating asawa niya. Mula sa pagkamangha, nagbago ang tingin ng lahat at naging labis na paghamak kay Lan. Hindi na napigilan ng tiyahin ni Huy ang galit, at sumugod, itinuro ang daliri kay Lan, na palabas na nakayuko:  “Ikaw na babaeng palabiro! Ikaw na sakim na puta! Kakamatay lang ng asawa mo, hindi ka ba natatakot na sakalin ka niya ngayong gabi? Ibinenta mo ang iyong karangalan, ang iyong ugnayan bilang mag-asawa, kapalit ng ilang sentimo mula sa matandang ito? Malas ang pamilyang ito na magkaroon ng manugang na katulad mo!”

Kumalat na parang mga domino ang mga insulto.  “Napakasamang babae ,  ” “Sakim sa mayayaman at iniiwan ang mahihirap ,  ” “Walanghiya!” … Ang mga makamandag na salita ay parang libong karayom ​​na tumutusok sa puso ni Lan. Nakatayo siyang hindi gumagalaw sa looban, mahigpit na nakahawak sa kanyang damit kaya’t ang kanyang mga kamay ay nawalan ng dugo, ngunit walang luhang tumulo. Kinagat niya ang kanyang labi nang napakalakas na dumugo upang pigilin ang kanyang mga hikbi.

Naningkit ang matandang asawa sa magulong tanawin, sinenyasan si Lan na may magdala ng tray ng pera:  “Narito ang 500 milyong dong para sa seremonya ng black money gaya ng hiniling mo. Tara na, huwag mong palampasin ang magandang panahon.”  Nanginginig si Lan habang kinukuha ang mabigat na tray ng pera. Sa halip na sumakay agad sa kotse, tumalikod siya at dumiretso kay Ginang Ba. Sa pagkamangha ng daan-daang mata, lumuhod si Lan at inilagay ang tray ng 500 milyong dong sa mga kamay ng kanyang biyenan.

“Mẹ… con xin lỗi. Con là đứa con dâu bất hiếu.” – Giọng Lan vỡ vụn. Bà Ba sững sờ, tay run rẩy đẩy khay tiền ra: “Mày làm cái gì thế này? Tao không cần tiền bán thân của mày! Mày cầm đi mà hưởng với chồng già của mày!” Đúng lúc đó, Thảo – cô em họ thân thiết nhất của Lan, người duy nhất biết mọi chuyện từ đầu đến cuối – không chịu nổi nữa, đã lao ra ôm chầm lấy Lan mà khóc thét lên:

“Mọi người đừng chửi chị ấy nữa! Có ai biết chị ấy khổ thế nào không? Chị ấy đâu có muốn lấy chồng, chị ấy đang bán mình để cứu cả cái nhà này đấy!”. Cả rạp cưới im phăng phắc. Thảo nức nở, quay sang bà Ba và mọi người, nói trong nước mắt:

“Anh Huy… anh ấy không chỉ bệnh tật đâu. Mấy năm trước anh ấy làm ăn thua lỗ, vay nặng lãi xã hội đen mấy trăm triệu nhưng giấu biệt không cho mẹ và chị Lan biết. Đến khi anh ngã bệnh u/ng th/ư, tiền trong nhà đội nón ra đi hết. Chị Lan đã phải gom góp từng đồng, vay mượn khắp nơi để chạy chữa cho anh. Đến bước đường cùng, chị ấy đã lén mang sổ đỏ căn nhà này đi cầm cố để lấy tiền phẫu thuật cho chồng.”

Tiếng Thảo lạc đi trong gió: “Anh Huy mất đi, để lại khoản nợ khổng lồ và lãi mẹ đẻ lãi con. Chủ nợ dọa nếu tháng này không trả, họ sẽ siết nhà, đuổi mẹ ra đường. Sổ đỏ thì sắp đến hạn mất trắng. Chị Lan làm gì còn cách nào xoay sở? Chị ấy biết ông Phú bên huyện cần người vợ trẻ để chăm sóc lúc tuổi già, lại chịu chi tiền, nên chị ấy mới nhắm mắt đưa chân…”

Lan ngước đôi mắt đỏ hoe nhìn mẹ chồng, nghẹn ngào nói nốt câu chuyện mà cô định chôn chặt trong lòng: “Anh Huy đi rồi, con không thể để mẹ già cả lại phải sống cảnh ở thuê, lang thang đầu đường xó chợ được. Khoản nợ kia con không bán mình thì lấy gì mà trả. Số tiền này mẹ cầm lấy, chuộc lại sổ đỏ, trả hết nợ nần cho người ta. Mẹ giữ lấy nhà để có nơi hương khói cho anh Huy và tổ tiên. Con đi chuyến này… coi như là trả hết nghĩa tình cho anh ấy.”

Bà Ba nghe đến đâu, chân tay rụng rời đến đó. Bà ôm lấy ngực, khóc không thành tiếng. Hóa ra, đứa con dâu mà bà vừa oán trách, lại đang gánh trên vai cả một bầu trời tàn khốc mà con trai bà để lại. Bà ôm chầm lấy Lan, gào lên thảm thiết: “Lan ơi! Con ơi! Sao con khổ thế này? Mẹ không cần nhà, mẹ cần con… Đừng đi con ơi!”

Những người họ hàng vừa nãy còn chửi bới, giờ đây cúi gằm mặt xấu hổ. Có người lén lau nước mắt. Không ai ngờ đằng sau đám cưới hào nhoáng kệch cỡm kia là một bi kịch đau đớn đến thế. Lan gỡ tay mẹ chồng ra, dập đầu lạy bà ba cái tạ lỗi. Cô đứng dậy, gạt nước mắt, quay lưng bước nhanh ra xe hoa để không ai nhìn thấy sự yếu đuối của mình. Cánh cửa xe đóng lại, che khuất đi bóng dáng người con gái nhỏ bé trong bộ váy đỏ rực rỡ nhưng cô độc đến tột cùng.

Chiếc xe lăn bánh, bỏ lại sau lưng ngôi nhà cũ kỹ, nơi có người mẹ già đang quỵ ngã bên nấm mồ chưa xanh cỏ của con trai. Lan đã giữ được nhà cho mẹ, giữ được danh dự cho chồng, nhưng cái giá phải trả là cả cuộc đời và hạnh phúc của chính mình.

Nang araw na iyon, isang marangyang prusisyon ng kasal ang dumaan sa nayon, ngunit walang sinuman ang nakaramdam ng kasiyahan. Ang tanging naririnig ay ang simoy ng hangin sa gabi na humahampas sa mga taniman ng kawayan, na parang malungkot na buntong-hininga ng isang magandang babaeng may malas na kapalaran.