ANG KATOTOHANAN SA LIKOD NG MANI: SUPERFOOD O PAMPATABA?

Sa bawat kanto sa Pilipinas, hindi mawawala ang amoy ng nilagang mani o kaya naman ay ang talsik ng mantika ng pritong mani na may bawang. Ito ang pambansang “kutkutin” natin. Mapa-inuman man bilang pulutan, pantawid-gutom habang nasa biyahe, o simpleng meryenda habang nanonood ng TV, laging present ang mani. Madalas nating naririnig ang biro na ang mani daw ay pampatalino, pero may mga nagsasabi ring ito ay sanhi ng pimples o di kaya ay pampataba.

Pero ano nga ba ang totoo? Sa likod ng maliit na butil na ito ay may nakatagong napakalaking sikreto pagdating sa ating kalusugan. Sa artikulong ito, hihimayin natin ang bawat detalye—mula sa mga benepisyong makakapagpahaba ng buhay mo, hanggang sa mga panganib na dapat mong iwasan. Kung mahilig ka sa mani, kailangan mong basahin ito hanggang dulo dahil baka mali ang paraan ng pagkain mo nito.

ANG “POWERHOUSE” NA NASA LOOB NG ISANG BUTIL

Huwag mong mamaliitin ang mani. Akala natin ay simpleng snack lang ito, pero kung titingnan ang nutritional value, para kang kumain ng isang kumpletong meal sa liit nito. Ayon sa mga eksperto, ang mani ay siksik sa sustansya.

Isipin mo ito: Sa bawat serving ng mani, makakakuha ka na ng 12 grams ng fiber. Alam naman natin na ang fiber ay napakahalaga para sa ating tiyan at pagdumi. Mayroon din itong 38 grams ng protein, na kailangan natin para sa muscle building at repair ng katawan. At kung enerhiya ang pag-uusapan, nagbibigay ito ng 828 calories—isang matinding source ng lakas para sa maghapong trabaho.

Pero hindi lang iyan. Ang mani ay puno ng mga bitamina at mineral na madalas nating kulang sa katawan. Nandiyan ang Iron para sa dugo (37%), Calcium para sa buto (13%), at Vitamin B6 (25%). Ang pinakamalupit? Mayroon itong 61% ng Magnesium na kailangan natin, kasama pa ang Omega-6, Folate, Vitamin E, at Copper.

Kaya sa susunod na kakain ka ng mani, isipin mo na hindi ka lang nagmemeryenda. Pinapakain mo ang katawan mo ng mga “building blocks” na kailangan nito para manatiling malakas.

PAMPAPAYAT NGA BA O PAMPATABA? ANG SAGOT SA WEIGHT LOSS

Ito ang madalas na debate: Nakakataba ba ang mani? Ang sagot ay nakakagulat—pwede itong makatulong sa pagpapayat kung tama ang pagkain mo.

Paano nangyari iyon gayong mataas ito sa calories? Ang sikreto ay nasa fiber at protein. Ang mani ay may tinatawag na “satiety effect.” Ibig sabihin, mabilis kang mabusog at matagal kang hindi gugutumin kapag kumain ka nito. Dahil dito, maiiwasan mo ang pagkain ng iba pang junk food o sobrang kanin.

Ang katawan natin ay parang makina. Kailangan nito ng fuel. Ang mani ay tumutulong na i-convert ang taba at carbohydrates para maging enerhiya, sa halip na maimbak lang sa bilbil natin. Ito ay bahagi ng metabolic process na pinapabilis ng mga nutrients na nasa mani. Kaya kung naghahanap ka ng snack na hindi ka bibiguin sa diet mo, mani ang sagot—basta moderation lang, na tatalakayin natin mamaya.

SAGOT SA DIABETES: ANG KAIBIGAN NG MAY MATAAS NA ASUKAL

Isa sa pinakamalaking problema ng mga Pilipino ay ang diabetes. Mahilig kasi tayo sa kanin at matatamis. Pero alam niyo ba na ang mani, at maging ang peanut butter (basta walang asukal), ay isa sa mga pinakamagandang pagkain para sa mga may diabetes?

Ang mani ay may mababang “Glycemic Index” (GI). Ibig sabihin, hindi nito pinapa-spike o pinapataas nang biglaan ang asukal sa dugo natin. May glycemic load lang ito na “1,” na napakababa.

Dahil sa taas ng fiber content nito, pinapabagal nito ang absorption ng asukal sa ating sistema. Para itong traffic enforcer na pumipigil sa asukal na bumaha sa ating dugo. Ang resulta? Mas stable na blood sugar levels. Tinatawag nga itong “superfood” para sa mga diabetic dahil sa kakayahan nitong maging buffer o panangga sa pagtaas ng asukal.

ANTI-INFLAMMATORY: PROTEKSYON LABAN SA SAKIT

Maraming sakit ang nagsisimula sa “inflammation” o pamamaga sa loob ng katawan. Ito ang ugat ng arthritis, sakit sa puso, at iba pang autoimmune diseases.

Dito pumapasok ang galing ng mani. Mayaman ito sa dietary fiber at Omega-6 fatty acids na may anti-inflammatory properties. Nililinis nito ang ating sistema at tinutulungan ang tiyan natin na maging maayos ang takbo. Nababawasan ang systemic acid sa katawan na madalas sanhi ng mga sakit-sakit na nararamdaman natin sa kasu-kasuan.

PANLABAN SA CANCER AT GALLSTONES

Isa sa mga pinaka-nakakamanghang benepisyo ng mani ay ang kakayahan nitong lumaban sa malulubhang sakit. Mayroon itong “Phenolic Acid,” isang uri ng antioxidant na lumalaban sa oxidative stress. Ang oxidative stress ang sumisira sa cells natin na pwedeng mauwi sa cancer.

Ayon sa mga pag-aaral, ang regular na pagkain ng mani ay iniuugnay sa mas mababang panganib ng breast cancer sa mga kababaihan (lalo na sa mga menopausal) at esophageal cancer.

Bukod pa rito, kung ayaw mong magkaroon ng bato sa apdo o gallstones, mani ang isa sa mga solusyon. Ang unsaturated fatty acids ng mani ay tumutulong pababain ang bad cholesterol. Kapag mababa ang bad cholesterol, naiiwasan ang pagbuo ng mga bato sa ating apdo. Sinasabing ang pagkain ng limang units o servings ng mani kada linggo ay malaki ang naitutulong para maging “gallstone-free” ang isang tao.

UTAK AT GANDA: PAMPATALINO AT PAMPAKINIS

Hindi lang pala biro na pampatalino ang mani. Mayaman ito sa Niacin at Vitamin E na napatunayang nagpoprotekta sa ating utak laban sa Alzheimer’s disease at age-related cognitive decline. Habang tumatanda tayo, humihina ang ating memorya, pero ang nutrients sa mani ay nagsisilbing pagkain ng ating utak para manatili itong matalas.

At para naman sa mga gustong kuminis ang balat, good news! Ang mani ay tumutulong mag-flush out ng excess toxins sa katawan. Kapag malinis ang loob, lumalabas ito sa labas—kaya nagiging “flawless” at clear ang ating skin. Ang combination ng Magnesium, Vitamin E, at Zinc sa mani ay lumalaban sa bacteria na nagiging sanhi ng acne at nagbibigay ng natural na “glow” sa balat.

ANG BAWAL AT ANG PANGANIB: INGAT SA PAGKAIN

Pero teka, bago ka kumuha ng isang mangkok na mani, kailangan mong malaman ang “dark side” nito. Hindi lahat ng tungkol sa mani ay maganda, lalo na kung mali ang pagkain mo.

Una, ang Aflatoxin. Ito ay isang uri ng lason na galing sa molds o amag na tumutubo sa mani kapag hindi ito naimbak nang maayos o luma na. Ang aflatoxin ay delikado sa atay at pwedeng magdulot ng seryosong karamdaman gaya ng jaundice (paninilaw), fatigue, at liver damage. Kaya siguraduhin na sariwa at malinis ang maning kinakain.

Pangalawa, ang Allergies. Ang peanut allergy ay isa sa pinaka-common at pinaka-delikadong allergy. Para sa iba, ang simpleng pagkain nito ay pwedeng magdulot ng pamamaga ng lalamunan, hirap sa paghinga, at sa malalang kaso, ay kamatayan.

Pangatlo, ang Anti-Nutrients. May tinatawag na “Phytic Acid” ang mani. Ito ay isang compound na humaharang sa kakayahan ng katawan natin na mag-absorb ng iron, zinc, calcium, at manganese. Ibig sabihin, kahit masustansya ang kinakain mo, kung sobra ang phytic acid, hindi ito magagamit ng katawan mo. Pinapabagal din nito ang digestibility ng protein.

Pang-apat, ang Weight Gain. Tandaan, mataas ang calories ng mani. Ang roasted peanuts na may 39 pieces ay umaabot sa 170 calories. Kung ang recommended daily intake ng isang babae ay 1,600-2,400 calories (at 2,000-3,000 sa lalaki), ang sobrang pagkain ng mani ay mabilis makapagpataba. Isipin mo, ilang dakot lang, lampas ka na sa limit mo.

GAANO KARAMI ANG DAPAT KAININ?

Dito tayo madalas magkamali. Ang akala natin, pwede tayong umubos ng isang supot habang nagkukuwentuhan. Pero ayon sa dietary guidelines, may limitasyon dapat.

Ang recommended limit ay nasa 42 grams per day lamang. Katumbas ito ng humigit-kumulang 16 piraso ng mani. Oo, ganun lang kaunti.

Kung peanut brittle naman, anim na piraso lang ay 42 grams na. Kung roasted peanuts, tatlong kutsara (tablespoons) lang. Kung peanut butter, dalawang kutsara lang.

Ito ang susi: Moderation.

Ang 16 na piraso ay sapat na para makuha mo ang lahat ng benepisyong nabanggit sa itaas—ganda ng balat, talino, iwas-cancer, at energy boost—nang hindi ka tumataba at hindi ka nasosobrahan sa anti-nutrients.

Mag-ingat din sa timpla. Ang fried peanuts na nabibili sa kanto ay madalas puno ng asin (sodium) at mantika. Masama ito sa puso at kidney. Ang nilagang mani o roasted na walang masyadong asin ang pinaka-healthy na option.

KONKLUSYON

Ang mani ay isang regalo ng kalikasan. Maliit man, pero “terrible” ang epekto—terrible sa ganda ng benefits kung tama ang pagkain, at terrible sa taba kung sosobrahan. Nasa disiplina natin ang susi.

Kaya sa susunod na makakita ka ng nagtitinda ng mani, bumili ka dahil alam mong jampacked ito sa nutrients na kailangan ng katawan mo. Pero tandaan ang magic number: 16 pieces o dalawang kutsara ng peanut butter. I-enjoy ang lasa, namnamin ang sustansya, at alagaan ang kalusugan.

Huwag hayaang ang paborito mong kutkutin ang maging dahilan ng iyong sakit. Maging matalino sa pagkain para sa mas mahaba at masiglang buhay.