ANG KATOTOHANAN SA LIKOD NG MATAMIS NA PRUTAS NG CAMIGUIN: BAKIT ITO TINATAWAG NA ‘BUAHAN’ AT SINO ANG MGA BAWAL KUMAIN NITO?

Pagpasok pa lang ng “Ber months,” isa sa mga inaabangan nating mga Pilipino ay ang paglitaw ng mga bilog at madilaw na prutas na nakasabit sa mga palengke at bangketa. Sino ba naman ang makakatiis sa Lanzones? Yung tipong pagbabalat mo pa lang, didikit na ang dagta sa iyong mga daliri, pero sulit na sulit naman kapag natikman mo ang tamis na may halong kaunting asim na talaga namang nakakakilig sa sarap.

Madalas, ginagawa natin itong panghimagas o pampatanggal ng umay pagkatapos kumain. Pero alam niyo ba na sa likod ng maliliit na bungang ito ay may nakatagong matinding benepisyo sa ating kalusugan? At alam niyo rin ba na may mga tao palang bawal kumain nito?

Sa espesyal na artikulong ito, hihimayin natin ang bawat detalye tungkol sa Lanzones—mula sa pagiging “pride” nito ng Camiguin, ang sampung sakit na kaya nitong lunasan, hanggang sa mga babala ng doktor kung bakit hindi ito pwede sa lahat.

Ang Pinagmulan: Ang “Buahan” ng Camiguin

Ang Lanzones ay hindi lang basta prutas; ito ay bahagi ng kultura ng Southeast Asia. Likas ito sa mga bansang tropikal tulad ng Thailand, Malaysia, Vietnam, at siyempre, ang ating bansang Pilipinas. Kilala rin ito sa ibang pangalan tulad ng Langsat, Longkong, o Dokong, at may scientific name na Lansium Parasiticum.

Karaniwang namumunga at inaani ito mula Agosto hanggang Disyembre. Pero pagdating sa Lanzones, hindi magpapahuli ang probinsya ng Camiguin. Sa katunayan, tinatawag nila itong “Buahan.” Ang salitang ito ay galing sa Bisayang salita na “Bulahan,” na ang ibig sabihin ay “Blessed” o Pinagpala.

Ganun na lang ang pagpapahalaga ng mga taga-Camiguin sa prutas na ito kaya’t ipinagdiriwang nila ang taunang Lanzones Festival tuwing ikatlong linggo ng Oktubre. Ito ay bilang pasasalamat sa masaganang ani. Hindi kumpleto ang pagbisita ng mga turista sa Camiguin kung hindi sila maguuwi ng Lanzones bilang pasalubong.

Ang Sustansya sa Bawat Bunga

Bago tayo dumako sa mga sakit na kaya nitong gamutin, alamin muna natin kung ano ang nasa loob nito. Ayon sa mga eksperto, ang isang serving ng lanzones (tinatayang nasa 100 grams o pitong piraso) ay siksik sa nutrisyon. Ang magandang balita? Wala itong saturated fats o kolesterol! Kaya para sa mga nagbabantay ng kanilang timbang at kalusugan sa puso, tila napakagandang balita nito.

Pero ano nga ba ang mga konkretong benepisyo nito? Narito ang 10 matitinding epekto ng Lanzones sa ating katawan.

1. Pampawala ng Pamamaga (Anti-Inflammatory)

Marami sa ating mga magulang o lolo’t lola ang dumadaing ng rayuma o arthritis. Minsan, dahil sa sobrang ehersisyo o trabaho, sumasakit ang ating mga kalamnan. Dito pumapasok ang bisa ng Lanzones.

Ang pagkain ng prutas na ito ay nakakatulong na mabawasan ang inflammation o pamamaga sa ating katawan. Meron itong anti-inflammatory properties na nagbibigay-ginhawa sa mga nananakit na kasukasuan at muscles. Imbes na puro pain reliever, ang natural na lunas mula sa prutas na ito ay malaking tulong sa mga may chronic rheumatism.

2. Solusyon sa Problema sa Tiyan

Sino ba ang hindi pa nakaranas ng constipation o hirap sa pagdumi? Napakahirap ng pakiramdam na bloated ka at hindi makabawas.

Ang Lanzones ay mayaman sa fiber. Alam naman natin na ang fiber ang “walis” ng ating bituka. Pinapalakas nito ang ating metabolismo at inaayos ang ating digestion. Kung ikaw ay hirap dumumi, ang fiber mula sa lanzones ay makakatulong para maging regular ang iyong bowel movement. Nililinis nito ang ating digestive tract para maiwasan ang mga sakit sa tiyan.

3. Natural na Gamot sa Lagnat

Ito ang isa sa mga hindi alam ng marami. Kapag may lagnat, madalas tayong walang gana kumain. Pero ayon sa National Nutrition Council, ang Lanzones ay pwedeng makatulong para bumaba ang lagnat.

Bakit? Dahil siksik ito sa Vitamin C. Ang 100 grams ng lanzones ay mayaman sa bitaminang ito na kailangan ng ating immune system. Kapag may lagnat ang isang tao, kailangan ng katawan ng tulong para labanan ang impeksyon. Ang Vitamin C mula sa lanzones ay nagpapabilis ng recovery at nagbibigay ng enerhiya sa pasyente.

4. Pampaganda at Anti-Aging

Gusto mo ba ng makinis at hydrated na balat? Hindi mo kailangan ng mamahaling skincare products.

Ang Lanzones ay may Vitamin E at Vitamin A (Retinol). Ang mga bitaminang ito ay kilala bilang pagkain ng balat. Nilalabanan nito ang oxidative stress na sanhi ng polusyon at araw. Pinoprotektahan nito ang ating balat mula sa sunburn at UV rays na nagiging dahilan ng photoaging o maagang pangungulubot.

Bukod dito, tumutulong ito sa produksyon ng collagen. Ito ang nagpapanatiling banat at glowing ang ating kutis. Kaya sa pagkain ng lanzones, hindi lang tiyan mo ang masaya, pati balat mo gaganda.

5. Pampapayat (Weight Loss)

Sa mga nagda-diet dyan, ito na ang prutas para sa inyo. Ang Lanzones ay kabilang sa mga prutas na inirerekomenda para sa weight loss.

Dahil mataas ito sa fiber, madali itong makabusog. Pinapabilis din nito ang metabolismo para masunog agad ang calories. At ang pinakamaganda? Napakababa ng calories nito. Pwede mo itong gawing snack habang nanonood ng TV o nagtatrabaho nang hindi naggu-guilty. Ligtas ito para sa iyong diet plan.

6. Proteksyon sa Mata

Sa panahon ngayon na laging nakatutok sa cellphone at computer, kailangan natin ng proteksyon sa mata.

Ang Vitamin A at Vitamin C sa lanzones ay mga antioxidants na nagbibigay ng proteksyon sa tissue ng ating mga mata. Nilalabanan nito ang night blindness at pinoprotektahan ang mata mula sa pinsalang dulot ng ultraviolet light. Tumutulong ito na panatilihing malusog ang cornea at conjunctiva para sa malinaw na paningin.

7. Pampatibay ng Ngipin

Gusto mo ba ng matibay at maputing ngipin?

Ang Lanzones ay mayaman sa Phosphorus at Calcium. Ito ang “perfect combination” para sa dental health. Alam niyo ba na 85% ng phosphorus sa katawan ay nasa buto at ngipin?

Ang prosesong tinatawag na “remineralization” ay pinapalakas ng mga mineral na ito. Pinatitibay nito ang enamel ng ngipin para hindi ito madaling masira o mabulok. Kaya natural na pampaputi at pampatibay din ito ng ngipin.

8. Pangalaga sa Puso

Ang sakit sa puso ang isa sa pangunahing kalaban ng mga Pilipino.

Ang Lanzones ay nagtataglay ng mga antioxidant compounds tulad ng flavonoids at polyphenols. Ang mga ito ay kritikal sa pagpapanatili ng kalusugan ng puso. Binabawasan nito ang pamamaga at pinipigilan ang atherosclerosis o ang paninigas ng mga ugat dahil sa bara (plaque).

Mayaman din ito sa Potassium na tumutulong mag-regulate ng blood pressure. Kaya ang tamang pagkain ng lanzones ay makakatulong umiwas sa high blood pressure.

9. Iwas Osteoporosis

Habang tumatanda, humihina ang ating mga buto.

Dahil sa taas ng phosphorus at calcium content ng lanzones, malaking tulong ito sa pagpapatibay ng buto. Sinusuportahan nito ang bone augmentation at nire-repair ang mga mahihinang buto. Ito ay isang natural na paraan para maiwasan ang osteoporosis sa pagtanda.

10. Natural na Mosquito Repellent

Ito ang “Life Hack” na hindi alam ng marami. Huwag itapon ang balat ng lanzones!

Ang pinatuyong balat ng lanzones ay pwedeng sindihan para maging insenso o mosquito coil. Ang usok nito ay ayaw na ayaw ng mga lamok. Ito ay subok na ng mga tao sa probinsya bilang mabisang panlaban sa dengue nang hindi gumagamit ng kemikal.

MGA BABALA: Sino ang Bawal Kumain Nito?

Sa kabila ng napakaraming benepisyo, may seryosong paalala ang mga food nutritionists at eksperto. Ang lahat ng sobra ay masama.

1. Mga May Diabetes Bagama’t masustansya, ang lanzones ay matamis. Para sa mga may mataas na blood sugar, limitahan ang pagkain nito. Ang sobrang pagkain ay maaaring magdulot ng sudden spike o pagtaas ng asukal sa dugo. Konting piraso lang ang pwede.

2. Mga May Allergy Kung may history ka ng allergy sa prutas, mag-ingat. Ang iba ay nakakaranas ng pangkati ng balat o pamamaga ng lalamunan (throat swelling) matapos kumain nito.

3. Mga May Acid Reflux at Heartburn Ito ang mahigpit na ipinagbabawal. Ang lanzones ay slightly acidic. Kung ikaw ay may GERD, hyperacidity, o heartburn, ang pagkain nito ay maaaring magpalala ng sintomas. Imbes na guminhawa, baka sumakit lalo ang tiyan at dibdib mo.

4. Sobrang Pagkain Kahit wala kang sakit, huwag sosobra. Ang rekomendasyon ay 1-2 servings lang (mga 7-14 na piraso). Ang labis na pagkain ay pwedeng magdulot ng nausea (pagkahilo), diarrhea (pagtatae), at bloating (kabag), lalo na kung hindi sanay ang tiyan mo.

Konklusyon

Ang Lanzones ay tunay na biyaya ng kalikasan—mula sa laman nito na gamot sa lagnat at pampaganda, hanggang sa balat na pantaboy ng lamok. Pero gaya ng lahat ng bagay sa buhay, kailangan ng moderasyon.

Huwag kalimutang kumonsulta sa inyong doktor kung mayroon kayong mga partikular na karamdaman bago isama ang lanzones sa inyong diet. Ang kalusugan ay kayamanan, at ang tamang kaalaman sa ating kinakain ang susi sa mahabang buhay.